प्रत्यब्दं निर्मलानि स्युस्तीर्थराज समागमात्
तीर्थराजाच्या संगमामुळे दरवर्षी तीर्थे निर्मळ होतात.
महाघिनां महाघं च हरेत्पांचनदाद्बलात् तमेकमज्जनादूर्जे त्यजेत्पंचनदे ध्रुवम्
पंचनदाच्या सामर्थ्याने मोठ्या पापींची मोठी पापे दूर होतात; पंचनदात एकदाच स्नान केल्याने ती नक्कीच सुटतात.
यथा पंचनदोत्पत्तिस्तथा च कथयाम्यहम्
पंचनदाची उत्पत्ती जशी आहे, तशी मी सांगतो.
पुरा वेदशिरा नाम मुनिरासीन्महातपाः
पूर्वी वेदशिरा नावाचा एक महान तपस्वी ऋषी होता.
तपस्यतस्तस्य मुनेः पुरोदृग्गोचरं गता 4.2.59.
त्या ऋषी तप करत असताना, एक स्त्री त्याच्या समोर प्रकट झाली.
तस्या दर्शनमात्रेण परिक्षुब्धं मुनेर्मनः
तिचे दर्शन होताच ऋषीचे मन अस्वस्थ झाले.
दूरादेव नमस्कृत्य तमृषिं साभ्यभाषत
ती स्त्री दूरूनच ऋषीला वंदन करून म्हणाली.
नापराध्नोम्यहं किंचिन्महोग्रतपसांनिधे
हे कठोर तप करणाऱ्या ऋषी, मी काहीही अपराध केलेला नाही.
मुनीनां मानसं प्रायो यत्पद्मादपि तन्मृदु
साधारणपणे ऋषींचे मन कमळापेक्षाही अधिक कोमल असते.
इति श्रुत्वा वचस्तस्याः शुचेरप्सरसो मुनिः
त्या शुद्ध अप्सरेचे हे शब्द ऐकून ऋषी...
उवाच च प्रसन्नात्मा शुचे शुचिरसि ध्रुवम्
त्याने शांत मनाने असे सांगितले — 'हे पावन, तू नक्कीच निर्मळ आहेस, यात काहीच शंका नाही.'
वह्निस्वरूपा ललना नवनीत समः पुमान्
स्त्री ही अग्नीप्रमाणे असते आणि पुरुष ताज्या लोण्यासारखा असतो.
स्निह्येदुद्धृतसारोपि वह्नेः संस्पर्शमाप्य वै
जरी लोण्यातील सार काढले असले, तरी ते अग्नीच्या स्पर्शाने वितळतेच.
अतः शुचे न भेतव्यं त्वया शुचि मनोगते
म्हणून, हे पावन मनाच्या, तुझ्या मनात शुद्धता आहे म्हणून तुला घाबरण्याचे काहीच कारण नाही.
स्खलनान्न तथा हानिरकामात्तपसो मुनेः 4.2.59.
अवधानाने घडलेल्या चुकांमुळे, इच्छारहित ऋषीच्या तपश्चर्येला हानी होत नाही.
कोपात्तपः क्षयं याति संचितं यत्सुकृच्छ्रतः
पण रागामुळे, मोठ्या कष्टाने मिळवलेले तप क्षणात नष्ट होते.
अमर्षे कर्षति मनो मनोभू संभवः कुतः
मनात द्वेष भरला असेल तर, मनाचा दृढ निश्चय कसा निर्माण होईल?
ज्वलतो रोषदावाग्नेः क्व वा शांतितरोः स्थितिः
रागाच्या ज्वाळांनी पेटलेल्या जंगलात शांततेचे झाड कसे उभे राहील?
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्रतीपः प्रतिघातुकः
म्हणून, सर्वतोपरी प्रयत्न करून रागाला थांबवावे आणि आवरावे.
इदानीं शृणु कल्याणि कर्तव्यं यत्त्वया शुचे
आता, हे मंगलमूर्ती, तुला काय करावे लागेल ते ऐक.
एतस्मिन्रक्षिते वीर्ये परिस्कन्ने त्वदीक्षणात्
हे तेज जपले गेले आणि तुझ्या दृष्टिकोनाने शुद्ध झाले,
इत्युक्ता तेन मुनिना पुनर्जातेव साप्सराः
त्या ऋषींनी असे सांगितल्यावर, ती अप्सरा जणू पुन्हा जन्माला आली.
अथ कालेन दिव्यस्त्री कन्यारत्नमजीजनत्
नंतर योग्य वेळी, त्या दिव्य स्त्रीने एक अनुपम कन्या जन्माला घातली.
तस्यैव वेदशिरस आश्रमे तां निधाय सा 4.2.59.
ती कन्या तिने वेदशिरा यांच्या आश्रमात ठेवली.
तां च वेदशिराः कन्यां स्नेहेन समवर्धयत्
वेदशिरा ऋषींनी त्या मुलीला मोठ्या प्रेमाने वाढवले.
मुनिर्नाम ददौ तस्यै धूतपापेति चार्थवत्
त्या ऋषींनी तिला 'धूतपापा' — जिचे पाप धुतले गेले आहे — असे अर्थपूर्ण नाव दिले.
सर्वलक्षणशोभाढ्यां सर्वावयव सुंदरीम्
ती सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त आणि सर्व अंगांनी सुंदर होती.
दिनेदिने वर्धमानां तां पश्यन्मुमुदे भृशम्
ती दिवसेंदिवस वाढताना पाहून, वेदशिरा ऋषींना फार आनंद झाला.
अथाष्टवार्षिकीं दृष्ट्वा तां कन्यां स मुनीश्वरः
मग त्या आठ वर्षांच्या मुलीला पाहून तो महान ऋषी—
कस्मै दद्यावराय त्वां त्वमेवाख्याहि तं वरम्
कन्ये, तुला कोणाला द्यावं, हे तूच मला सांग. तुझ्या पसंतीचा वर कोण आहे, ते सांग.