संतु नार्यः सहस्राणि रूपलावण्यभूमयः 4.2.58.
रूप आणि सौंदर्याने भरलेल्या हजारो स्त्रिया असू देत.
अश्वाः परः शताः संतु संत्वनेकेप्यनेकषाः
शेकडो उत्तम घोडे असू देत, आणि अनेक प्रकारचे असू देत.
पर्यंकशायिनां स्वापे सुखं यदुपपद्यते
पलंगावर झोपणाऱ्यांना जे सुख मिळते,
यथैव मरणाद्भीतिरस्मदादि वपुष्मताम्
जशी आपल्याला आणि इतर देहधारकांना मृत्यूची भीती असते,
सर्वेतनुभृतस्तुल्या यदि बुद्ध्या विचार्यते
समजून विचार केला तर सर्व जिवंत प्राणी सारखेच आहेत.
धर्मो जीवदया तुल्यो न क्वापि जगतीतले
जिवावर दया करणे हाच खरा धर्म आहे; पृथ्वीवर कुठेही याला वेगळेपण नाही.
एकस्मिन्रक्षिते जीवे त्रैलोक्यं रक्षितं भवेत्
एका जिवाचे रक्षण केले तर तीनही लोकांचे रक्षण होते.
अहिंसा परमो धर्म इहोक्तः पूर्वसूरिभिः
प्राचीन ऋषींनी येथे अहिंसा हाच श्रेष्ठ धर्म सांगितला आहे.
न हिंसा सदृशं पापं त्रैलोक्ये सचराचरे
तीनही लोकांत, चल-अचल सृष्टीत, हिंसेसारखे पाप दुसरे नाही.
संति दानान्यनेकानि किं तैस्तुच्छ फलप्रदैः
अनेक प्रकारची दाने आहेत, पण क्षुल्लक फळ देणाऱ्या दानांचा काय उपयोग?
इह चत्वारि दानानि प्रोक्तानि परमर्षिभिः 4.2.58.
येथे चार प्रकारची दाने महान ऋषींनी सांगितली आहेत.
वृक्षांश्छित्त्वा पशून्हत्वा कृत्वा रुधिरकर्दमम 4.2.58.
झाडे तोडून, प्राणी मारून, आणि पृथ्वी रक्ताने माखून टाकणे—
मुधा जातिविकल्पोयं लोकेषु परिकल्प्यते 4.2.58.
ही जातिभेदाची कल्पना लोकांत विनाकारण निर्माण केली आहे.
वंध्यानां चापि वंध्यात्वं सा परिव्राजिकाहरत् 4.2.58.
ती परिब्राजिका स्त्री वंध्यांच्या वंध्यत्वालाही दूर करते.
विलोक्य तं समायातं दूरादुत्कंठितो नृपः 4.2.58.
दूरवरून तो येताना पाहून, राजाला त्याची फारच ओढ वाटली आणि त्याने त्याच्याकडे एकटक पाहिलं.
अधुना गुरुरेधित्वं मम भाग्योदयागतः 4.2.58.
आता माझ्या भाग्यामुळे मला गुरु होण्याचा मान मिळाला आहे.
विरिंचिं सारथिं कृत्वा कृत्वा विष्णुं च पत्त्रिणम् 4.2.58.
त्याने ब्रह्माला सारथी करून आणि विष्णूला गरुडावर बसवून, प्रवास सुरू केला.
पातालं गमितः पूर्वं हरिणा विक्रमैस्त्रिभिः
पूर्वी, हरिने आपल्या तीन मोठ्या पावलांनी त्याला पाताळात टाकले होते.
इदानीं दिश मे तात कर्मनिर्मूलनक्षमम् 4.2.58.
बाबा, आता मला असे काही दाखव जे कर्माचा नाश करू शकेल.
संख्यास्ति यावती देहे देहिनो रोमसंभवा 4.2.58.
जितक्या केसांची संख्या देहात असते, तितक्याच मोजण्या असतात.
रत्नाकरे रत्नसंख्या संख्याविद्भिरपीष्यते
रत्नांच्या समुद्रात किती रत्नं आहेत हे मोजण्याची इच्छा अगदी गणित जाणणाऱ्यांनाही होते.
अहो उदर्क एतस्य न कैश्चित्प्रतिपद्यते 4.2.58.
अरे, या गोष्टीचा परिणाम कुणालाही समजत नाही.
विलोक्य काशीं परितो मायाद्विजवपुर्हरिः 4.2.58.
हरिने आपल्या मायेमुळे ब्राह्मणाचे रूप घेऊन, काशी सर्वत्र पाहिली.
अभिषिच्य महाबुद्धिः पौराञ्जानपदानपि 4.2.58.
महाबुद्धी असणाऱ्याने त्यांना अभिषेक करून, नगरातील आणि गावातील लोकांनाही अभिषिक्त केले.
दिव्यैर्दुकूलनेपथ्यैरलंचक्रे मुदान्वितैः 4.2.58.
त्याने त्यांना दिव्य रेशमी वस्त्रं आणि अलंकारांनी, आनंदाने सजवले.
अस्याख्यानस्य पठनाद्विष्णोरिव मनोरथाः
या कथेचे पठण केल्याने, विष्णूच्या कृपेप्रमाणेच सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
अगस्त्य उवाच सर्वज्ञ हृदयानंद गौरीचुंबितमूर्धज
अगस्त्य म्हणाले: सर्वज्ञ, हृदयाला आनंद देणारा, गौरीने मस्तकावर चुंबन घेतलेला तू.
सर्वज्ञाननिधे तुभ्यं नमः सर्वज्ञसूनवे
सर्व ज्ञानाचा खजिना असलेल्या, सर्वज्ञ पुत्रा, तुला नमस्कार.
कामारिमर्धनारीशं वीक्ष्य कामकृतं किल
कामारिमर्दन, देवांचे ईश, त्याला पाहून म्हणे, काम निर्माण झाला.
यदुक्तं भवता स्कंद मायाद्विजवपुर्हरिः
स्कंदा, तू जे सांगितलेस, मायेमुळे ब्राह्मणाचे रूप घेतलेल्या हरी—