तीर्थं लक्ष्मीनृसिंहाख्यं गोपिगोविंद दक्षिणे
गोपीगोविंदाच्या दक्षिणेला लक्ष्मीनृसिंह नावाचे तीर्थ आहे.
तदग्रे शेषतीर्थं च शेषमाधवसन्निधौ
त्याच्या पुढे शेषमाधवाजवळ शेषतीर्थ आहे.
शंखमाधवतीर्थं च तदवाच्यां सुनिर्मलम् 4.2.58.
त्याच्याही पुढे, वायव्य दिशेला, शुद्ध शंखमाधवतीर्थ आहे.
तदग्रे च हयग्रीवं तीर्थं परमपावनम्
त्याच्या पुढे परमपावन हयग्रीवतीर्थ आहे.
पिंडं च तत्र निर्वाप्य हयग्रीवस्य सन्निधौ हायग्रीवीं श्रियं प्राप्य समुच्येत सपूर्वजः
तिथे हयग्रीवाच्या सान्निध्यात पिंड अर्पण केल्यावर, हयग्रीवाची कृपा मिळते आणि पूर्वजांसह मुक्ती मिळते.
भूमौ तिलांतरायां यत्तत्र तीर्थान्यनेशः
त्या भागात, तीळाच्या शेतांमध्ये, अजूनही असंख्य तीर्थे आहेत.
उद्दिष्टानां तु तीर्थानामेतेषां कलशोद्भव इदानीं प्रस्तुतं विप्र शृणु वक्ष्यामि तेग्रतः
या सांगितलेल्या तीर्थांपैकी ही तीर्थे कलशातून उत्पन्न झाली आहेत. आता, हे ब्राह्मण, मी तुला त्यांचा क्रमाने उल्लेख करतो, नीट ऐक.
तस्यां मूर्तौ समावेश्य कैशव्यामथ केशवः
मग केशव त्या मूर्तीत प्रवेश करून कैशव्येच्या रूपात प्रकट झाले.
क्व निर्गतं च हरिणा प्राप्य काशीं षडानन
हे षडानन, हरिणं कुठे गेलं आणि हरि कशा प्रकारे काशीला पोहोचला हे सांग.
ब्रुवे तत्कारणमिति क्षणमात्रं निशामय
मी तुला याचं कारण सांगतो, फक्त क्षणभर ऐक.
संप्राप्य पुण्यसंभारैः प्राज्ञो वाराणसीं पुरीम्
पुण्याच्या संचयामुळे तो बुद्धिमान वाराणसी नगरीत पोहोचला.
अतः प्रतिकृतिः स्वीया तत्र काश्यां मुरारिणा 4.2.58.
म्हणूनच मुरारिने आपली प्रतिमा काशीमध्ये स्थापन केली.
किंचित्काश्या उदीच्यां च गत्वा देवेन चक्रिणा
काशीच्या थोडं उत्तरेला चक्रधारी देव गेला.
ततस्तु सौगतं रूपं शिश्राय श्रीपतिः स्वयम्
मग श्रीपति स्वतः सौगत रूप धारण करून राहिला.
श्रीः परिव्राजिका जाता नितरां सुभगाकृतिः
श्री अत्यंत सुंदर रूप घेऊन परिभ्राजिका झाली.
विश्वयोनिं जगद्धात्रीं न्यस्तहस्ताग्रपुस्तकाम्
ती विश्वाची जननी, जगाची पालन करणारी, हाताच्या टोकावर पुस्तक धरून उभी होती.
अत्यद्भुत महाप्राज्ञो निःस्पृहः सर्ववस्तुषु
तो अत्यंत अद्भुत, मोठ्या बुद्धीचा आणि सर्व वस्तूंमध्ये आसक्ती नसलेला होता.
अपृच्छत्परमं धर्मं संसारविनिमोचकम्
त्याने संसारातून मुक्त करणारा श्रेष्ठ धर्म विचारला.
धर्मार्थशास्त्रकुशलं ज्ञानविज्ञानशालिनम्
तो धर्म आणि अर्थशास्त्रात निपुण, ज्ञान आणि विज्ञानाने युक्त होता.
स्तंभनोच्चाटनाकृष्टि वशीकर्मादिकोविदम्
तो स्तंभन, उच्चाटन, आकर्षण आणि वशीकरण यात कुशल होता.
पीततद्गीतपीयूष मृगपूगैरुपासितम्
त्याच्या गाण्याचं अमृत प्यायल्यावर, हरणांच्या कळपांनी त्याची पूजा केली.
वृक्षैरपि पतत्पुष्पच्छलैःकृतसमर्चनम् 4.2.58.
झाडांनीही फुलांची उधळण करून त्याचा सन्मान केला.
शिष्यं विनयकीर्तिं तं महाविनयभूषणम्
तो शिष्य विनयकीर्ती, मोठ्या विनयाने शोभून दिसत होता.
अनादिसिद्धः संसारः कर्तृकर्मविवर्जितः
संसार अनादि आणि सिद्ध आहे, त्यात कर्ता आणि कर्म नाही.
ब्रह्मादिस्तंबपर्यंतं यावद्देहनिबंधनम्
ब्रह्मापासून खांबांपर्यंत, देहाच्या बंधनापर्यंत सर्व.
यद्ब्रह्मविष्णुरुद्राद्यास्तथाख्या देहिनामिमाः
जे ब्रह्मा, विष्णु, रुद्र वगैरे म्हणतात, तसेच हे देहधारी जीव.
देहो यथा स्मदादीनां स्वकालेन विलीयते
जसा माझा आणि इतरांचा देह आपापल्या वेळेला नाहीसा होतो,
विचार्यमाणे देहेस्मिन्नकिंचिदधिकं क्वचित्
हा देह नीट पाहिला तर त्यात कुठेही काहीही जास्त सापडत नाही.
निजाहारपरीमाणं प्राप्य सर्वोपि देहभृत्
प्रत्येक जिवंत प्राणी आपल्या गरजेपुरताच अन्न मिळवतो.
यथा वितृषिताः स्याम पीत्वा पेयं मुदा वयम्
आपण आनंदाने प्यायचे ते प्यायल्यानंतर जशी तहान भागते,