राजापि दूरादायांतं त विलोक्यमहीसुरम्
राजाही, दूरवरून येणाऱ्या त्या भूमिपतीला पाहून—
पदैर्द्वित्रैर्नृपतिना कृताभ्युत्थानसत्कृतिः
राजाने काही पावले पुढे जाऊन त्याचे स्वागत व सन्मान केला.
कृतप्रणामो राज्ञा स सादरं दत्तमासनम्
त्याने राजाला वंदन केले, आणि राजाने आदराने त्याला आसन दिले.
परस्परं कुशलिनौ कुशलौ च कथागमे 4.2.56.
त्यांनी एकमेकांची कुशलता विचारली आणि गप्पांमध्ये आनंदाने रमले.
कथावसाने राज्ञाथ गेहं विससृजे द्विजः
संवाद संपल्यावर, ब्राह्मणाने राजाची परवानगी घेऊन घरी प्रस्थान केले.
गतेऽथ स्वाश्रमं विप्रे दिवोदासो नरेश्वरः
ब्राह्मण आपल्या आश्रमात गेल्यावर, दिवोदास हा नरांचा अधिपती—
महादेवि महाप्राज्ञे लीलावति गुणप्रिये
हे महादेवी, हे अत्यंत बुद्धिमती, हे लीलावती, गुणांची आवड असणारी—
अतीतं वेत्ति सकलं वर्तमानमवैति च
तो भूतकाळातील सर्व गोष्टी जाणतो आणि वर्तमानकाळातीलही जाण ठेवतो.
महाविभव संभारैर्महाभोगैरनेकधा
मोठ्या संपत्तीने आणि अनेक प्रकारच्या भोगांनी—
सत्कृत्य तं द्विजं भक्त्या दुकूलादि प्रदानतः
त्याने त्या ब्राह्मणाचा भक्तीभावाने सन्मान केला आणि उत्तम वस्त्रे व इतर भेटवस्तू दिल्या.
यथातत्त्ववती ते धीर्न तथान्यस्य मे मतिः
तुझं समजणं अगदी खरं आहे; माझ्या मनात दुसऱ्या कुणाबद्दल असं मत नाही.
दृष्ट्वा त्वां तु महाप्राज्ञं शांतं दांतं तपोनिधिम्
तुला पाहून, हे महाज्ञानी, शांत, संयमी आणि तपाचा खजिना असलेला म्हणून मला वाटतं.
शासितेयं मया पृथ्वी न तथान्यैस्तु पार्थिवैः
ही पृथ्वी मी राज्य केली आहे, इतर राजांसारखी नाही.
निजौरसेभ्योप्यधिकं रात्रिंदिवमतंद्रितम् 4.2.56.
रात्रंदिवस, स्वतःच्या मुलांपेक्षाही जास्त, मी थकवा न येता काळजी घेतली.
द्विजपादार्चनात्किंचित्सुकृतं वेद्मि नापरम्
द्विजांच्या पायांची पूजा केल्याने थोडं पुण्य मिळालं, त्याशिवाय दुसरं काही माहीत नाही.
निर्विस्ममिव मे चेतः सांप्रतं सर्वकर्मसु
आता माझं मन सर्व कर्मांबद्दल अगदी निश्चल आणि उदासीन झालं आहे.
एकांते तत्तु पृष्टेन वक्तव्यं सुधिया सदा
असं काही विचारल्यावर, शहाण्या माणसाने नेहमी एकांतात सांगावं.
अमात्येनाप्यपृष्टेन न वक्तव्यं नृपाग्रतः
मंत्री असला तरी, विचारलं नसेल तर, राजासमोर बोलू नये.
पृष्टश्चेत्कथयामीह मा तत्र कुरु संशयम्
पण विचारलं तर, मी इथे सांगीन; याबद्दल शंका बाळगू नकोस.
शृणु राजन्महाबुद्धे नायथार्थं ब्रवीम्यहम्
ऐक, हे राजन, महाबुद्धीमान, मी कधीही खोटं बोलत नाही.
पुण्येन यशसा बुद्ध्या संपन्नोस्ति भवान्यथा
तुझ्याकडे पुण्य, कीर्ती आणि बुद्धी आहे, जी इतर कुणाकडे नाही.
सुधिया त्वां गुरुं मन्ये प्रसादेन सुधाकरम्
तुझ्या बुद्धीमुळे मी तुला गुरु मानतो, तुझ्या कृपेने तू चंद्रासारखा आहेस.
प्रभंजनो बलेनासि श्रीदोसि श्रीसमर्पणैः
तू सामर्थ्याने शत्रूंचा नाश करणारा आहेस, आणि संपत्तीच्या दानाने श्रीमंत करणारा आहेस.
दुष्टपाशयिता पाशी यमो नियमनेऽसताम् 4.2.56.
तू वाईट लोकांना जणू पाश बांधणारा आहेस; दुष्टांना वश करणारा यम आहेस.
मर्यादया भवानब्धिर्महत्त्वे हिमवानसि
मर्यादेत तू समुद्रासारखा आहेस; आणि मोठेपणात हिमालयासारखा आहेस.
संतापहर्तांबुदवत्पवित्रो गांगनामवत्
तू उष्णता दूर करणाऱ्या मेघासारखा आहेस, आणि नावाने गंगा नदीसारखा पवित्र आहेस.
रुद्रः संहाररूपेण पालनेन चतुर्भुजः
संहाराच्या रूपात तू रुद्र आहेस, आणि पालन करताना चतुर्भुज आहेस.
त्वत्पाणिपद्मे कमला त्वत्क्रोधेस्ति हलाहलः
तुझ्या कमळासारख्या हातात लक्ष्मी आहे; तुझ्या रागातून हलाहल विष उत्पन्न होतं.
तत्किं यत्त्वयि भूजानौ सर्वदेवमयो ह्यसि
म्हणून मग काय सांगावं, कारण हे भुजबलवान, तू तर सर्व देवांचा मूर्त स्वरूप आहेस.
आरभ्याद्य दिनाद्भूप ब्राह्मणोऽष्टादशेहनि
आजपासून पुढे अठरा दिवस, राजन, एक ब्राह्मण विधी सुरू करेल.