अर्बुदं नागमासाद्य वाक्यमेतदुवाच ह
तो अर्बुद नावाच्या नागाजवळ गेला आणि त्याला असे म्हणाला.
तत्र यावोऽद्य भद्रं ते वयस्य विनयान्वित 7.3.3.
माझ्या मित्रा, आज तिथे तू नम्रतेने राहून सुखी हो.
तत्रैव च वसिष्यामि त्वया सार्द्धमसंशयम्
मी तिथेच तुझ्यासोबत नक्कीच राहीन.
किं त्वहं प्रणयाद्भ्रातर्वक्ष्यामि यद्वचः शृषु
पण बंधू, प्रेमापोटी मी तुला काही सांगतो—माझं बोलणं ऐक.
मन्नाम्ना ख्यातिमायातु नान्यत्किंचिद्वृणोम्यहम् प्रणम्य पितरौ चैव प्रतस्थे मुनिना सह
माझ्या नावाने कीर्ती मिळू दे, मला दुसरं काही नको. त्याने आईवडिलांना वंदन करून, ऋषीसोबत निघाला.
दिव्यैर्वृक्षैः शुभैः पूर्णैर्नदीनिर्झरसंकुलैः
तिथे दिव्य, शुभ वृक्षांनी, नद्या आणि धबधब्यांनी भरलेलं आहे.
मुक्तोऽर्बुदेन तत्रैव विवरे मुनिवाक्यतः
मुनिंच्या शब्दामुळे, तिथेच अर्बुदाने त्याला त्या दरीतून सोडून दिलं.
विमुक्तो विवरे तस्मिन्नर्बुदेन महात्मना
त्या दरीत महान आत्मा अर्बुदाने त्याची सुटका केली.
ब्रवीच्चार्बुदं नागं वरं वरय सुव्रत
त्याने अर्बुद नागाला सांगितले: 'सद्गुणी, एखादी वर माग.'
अवश्यं यदि दातव्यं तच्छृणुष्व द्विजोत्तम
जर काही द्यायचंच असेल, तर ऐक, श्रेष्ठ ब्राह्मणा.
यच्चैतच्छिखरे ह्यस्मिन्निर्झरं निर्मलोदकम्
या शिखरावरून वाहणारे हे निर्मळ पाण्याचे झरे—
अत्रैवाहं वसिष्यामि मित्रस्नेहात्सदा मुने 7.3.3.
इथेच मी मित्रत्व आणि प्रेमामुळे नेहमी राहीन, हे मुनी.
अपि वंध्या च या नारी स्नानमात्रं समाचरेत्
जरी एखादी स्त्री वंध्याच असली, तरी इथे फक्त स्नान केल्याने—
सापि पुत्रमवाप्नोति सर्वलक्षणलक्षितम्
तीसुद्धा सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त असा पुत्र मिळवते.
नभसः शुक्लपंचम्यां फलैः पूजां करोति च
शुक्ल पक्षातील पंचमीला, जर कोणी फळांनी पूजा केली—
येऽत्र स्नानं करिष्यंति ह्यस्मिंस्तीर्थे च भक्तितः
जे लोक भक्तीने या तीर्थात स्नान करतील—
श्राद्धं चात्र करिष्यंति पंचम्यां ये समाहिताः
आणि जे पंचमीच्या दिवशी एकाग्रतेने इथे श्राद्ध करतील—
नंदिवर्द्धनमभ्येत्य वाक्यमेतदुवाच ह
नंदिवर्धनाजवळ जाऊन त्याने हे शब्द सांगितले—
वरं च व्रियतां वत्स परितुष्टोऽस्मि तेऽनघ
माझ्या प्रिय मुला, मी तुझ्यावर तृप्त आहे; तू एखादे वर माग.
सांनिध्यं जायतामत्र अवश्यं तव सर्वदा
इथे तुझे सान्निध्य सदैव आणि नक्कीच राहो.
यथाहमर्बुदेत्येवं ख्यातिं गच्छामि भूतले
जसे मला अर्बुद म्हणून ओळखले जाते, तसेच मला पृथ्वीवर कीर्ती मिळो.
चक्रे स्वमाश्रमं तत्र तस्य वाक्येन नोदितः ॥ 7.3.3.
त्याच्या आज्ञेने त्याने तिथे स्वतःचा आश्रम उभारला.
पनसैश्चंपकैराम्रैः प्रियंगुबिल्वदाडिमैः
पणस, चंपक, आंबा, प्रियंगु, बेल आणि डाळिंब यांच्या झाडांनी—
तस्थौ तत्र मुनिश्रेष्ठो ह्यरुंधत्या समन्वितः
तिथे अरुंधतीसह तो श्रेष्ठ ऋषी उभा राहिला.
यस्यां स्नात्वा दिवं यांति अतिपापकृतो नराः
जिथे स्नान केल्यावर मोठे पाप केलेले माणसेही स्वर्गात जातात.
येत्र स्नानं करिष्यंति ते यास्यंति परां गतिम्
इथे जे स्नान करतील, त्यांना श्रेष्ठ अवस्था मिळेल.
माघमासे विशेषेण तिलदानं करोति यः
माघ महिन्यात विशेषतः जो इथे तीळ दान करतो—
बहुना किमिहोक्तेन स्तानमात्रं समाचरेत्
खूप बोलण्याची गरज नाही; इथे फक्त स्नान करावे.
वसिष्ठस्य मुखं दृष्ट्वा पुनर्जन्म न विद्यते
वसिष्ठांचे दर्शन झाले की, पुन्हा जन्मच राहत नाही.
सूत उवाच स कृत्वा स्वाश्रमं तत्र वसिष्ठो भगवान्मुनिः
सूतम्हणाले — त्या ठिकाणी वसिष्ठ ऋषींनी स्वतःचा आश्रम उभारला.