परातनुरियं काशी विश्वेशस्येति निश्चितम्
ही काशी म्हणजे विश्वेश्वराची परात्पर मूर्ती आहे, हे निश्चित आहे.
कः प्राप्य काशीं दुर्मेधाः पुनस्त्यक्तुमिहेह ते
अरे मंदबुद्धी, जो काशी मिळवतो, तो इथे सोडून जायची इच्छा कशी करेल?
विश्वसंतापसंहर्तुः स्थाने विश्वपतेस्तनुः
ही जागा म्हणजे विश्वाचा स्वामी, सर्व दुःख दूर करणाऱ्या परमेश्वराचं निवासस्थान आहे.
प्राप्य काशीं त्यजेद्यस्तु समस्ताघौघनाशिनीम्
जो कोणी काशी मिळवून, जी सर्व पापांचा नाश करते, तिला सोडतो—
निर्वाणलक्ष्मीं यः कांक्षेत्त्यक्त्वा संसारदुर्गतिम्
जो मोक्षाची संपत्ती मिळवू इच्छितो आणि संसाराच्या कठीण वाटेला मागे सोडतो—
यः काशीं संपरित्यज्य गच्छेदन्यत्र दुर्मतिः
जो कोणी काशी पूर्णपणे सोडून दुसरीकडे जातो, तो खरोखरच चुकीच्या मार्गावर आहे.
निबर्हणी मधौघस्य सुपुण्य परिबृंहिणीम् 4.2.52.
ही मोठ्या पुण्याची असून, ती मोहाच्या लाटेला दूर करते आणि भरपूर वाढ मिळवून देते.
सत्यलोके क्व तत्सौख्यं क्व सौख्यं वैष्णवे पदे
सत्यलोकात ते सुख कुठे आहे, आणि विष्णूच्या पादातले सुख कुठे आहे?
वाराणसीगुणगणान्निर्णीय द्रुहिणस्त्विति
वाराणसीतील गुणांची संख्या जाणून ब्रह्मदेव म्हणाले.
दशाश्वमेधिकं प्राप्य सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम्
दहा अश्वमेधांच्या बरोबरीचे पुण्य आणि सर्व तीर्थांपैकी श्रेष्ठ असे मिळवून,
स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो दे वतार्चनम्
स्नान, दान, जप, होम, स्वाध्याय आणि देवतेची पूजा—
दृष्ट्वा दशाश्वमेधेशं सर्वपापैः प्रमुच्यते
दशाश्वमेधेश्वराचे दर्शन केल्यावर सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.
ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे प्राप्य प्रतिपदं तिथिम्
ज्येष्ठ महिन्यात शुक्ल पक्षात प्रतिपदेच्या दिवशी,
ज्येष्ठे शुक्ल द्वितीयायां स्नात्वा रुद्रसरोवरे
ज्येष्ठ महिन्यात शुक्ल द्वितीयेला रुद्रसरोवरात स्नान केल्यावर,
एवं सर्वासु तिथिषु क्रमस्नायी नरोत्तमः
अशा प्रकारे सर्व तिथींना क्रमाने स्नान करणारा श्रेष्ठ पुरुष,
तिथिं दशहरां प्राप्य दशजन्माघहारिणीम् 4.2.52.
दशहरा ही तिथी, जी दहा जन्मांची पापे दूर करते, ती प्राप्त करून,
लिंगं दशाश्वमेधेशं दृष्ट्वा दशहरा तिथौ
दशाश्वमेधेश्वराचे लिंग दशहरा तिथीला पाहिल्यावर,
स्नातो दशहरायां यः पूजयेल्लिंगमुत्तमम्
जो दशहराच्या दिवशी स्नान करून उत्तम लिंगाची पूजा करतो,
ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे पक्षं रुद्रसरे नरः
ज्येष्ठ महिन्यात शुक्ल पक्षात, जो पुरुष रुद्रसरोवरात पंधरवडा स्नान करतो,
दशाश्वमेधावभृथैर्यत्फलं सम्यगाप्यते
दहा अश्वमेधांच्या समाप्तीच्या स्नानाने जे फळ पूर्ण मिळते,
स्वर्धुन्याः पश्चिमे तीरे नत्वा दशहरेश्वरम्
स्वर्गगंगेच्या पश्चिम काठावर दशहरेश्वराला वंदन करून,
यत्काश्यां दक्षिणद्वारमंतर्गेहस्य कीर्त्यते
काशीत घराच्या आत जे दक्षिण दरवाजे प्रसिद्ध आहेत,
इति ब्राह्मणवेषेण वाराणस्यां महाधिया
अशा प्रकारे ब्राह्मणाच्या वेषात, मोठ्या बुद्धीने, वाराणसीत,
दिवोदासोपि राजेंद्रो वृद्धब्राह्मणरूपिणे
राजा दिवोदासही वृद्ध ब्राह्मणाचे रूप घेऊन आला.
ब्रह्मेश्वरसमीपे तु ब्रह्मशाला मनोहरा
ब्रह्मा आणि ईश्वर यांच्या जवळ एक सुंदर ब्रह्मशाळा आहे.
इति ते कथितो ब्रह्मन्महिमातिमहत्तरः 4.2.52.
हे ब्राह्मण, मी तुला हा अतिशय मोठा महिमा सांगितला.
श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं श्रावयित्वा तथैव च
हा पुण्य अध्याय ऐकून आणि इतरांना सांगून,
किं चकार पुनः शंभुस्तत्र ब्रह्मण्यपि स्थिते
ब्रह्मा तिथे असताना शंभूने पुन्हा काय केले?
शृण्वगस्त्य महाभाग काश्यां ब्रह्मण्यपिस्थिते
अगस्त्य, भाग्यवान आहेस तू, ब्रह्मा काशीमध्ये असताना ऐक.
पुरी सा यादृशी काशी वशीकरणभूमिका
ती काशी नगरी मोहिनी शक्तीची भूमी आहे.