एकाग्रमानसो विप्र यज्ञान्विपुलदक्षिणान्
माझं मन एकाग्र करून, ब्राह्मणांनो, मी भरपूर दक्षिणेसह यज्ञ केले आहेत.
इति राज्ञो महाबुद्धेर्धर्मशीलस्य भाषितम्
महान बुद्धी आणि धर्मशील असलेल्या त्या राजाने असे सांगितले.
साहाय्यं प्राप्य राजर्षेर्दिवोदासस्य पद्मभूः
राजर्षी दिवोदास यांची मदत मिळाल्यावर, कमळातून जन्मलेला ब्रह्मदेव—
अद्यापि होमधूमोघैर्यद्व्याप्तं गगनांतरम्
आजही, त्या यज्ञांच्या धुराने आकाशमंडळ भरून गेले आहे.
तीर्थं दशाश्वमेधाख्यं प्रथितं जगतीतले
दशाश्वमेध नावाचं तीर्थ पृथ्वीवर प्रसिद्ध आहे.
पुरा रुद्रसरो नाम तत्तीर्थं कलशोद्भव
पूर्वी ते तीर्थ 'रुद्रसर' या नावाने ओळखलं जायचं, हे कलशातून जन्मलेल्या.
स्वर्धुन्यथ ततः प्राप्ता भगीरथसमागमात् 4.2.52.
नंतर भागीरथाच्या प्रयत्नाने स्वर्गगंगा तिथे आली.
विधिर्दशाश्वमेधेशं लिंगं संस्थाप्य तत्र वै
ब्रह्मदेवाने तिथे दशाश्वमेधेश नावाचं शिवलिंग स्थापन केलं.
राज्ञो धर्मरतेस्तस्य च्छिद्रं नावाप किंचन
धर्मावर प्रेम करणाऱ्या त्या राजाला कधीच कुठलंही पाप लागलं नाही.
क्षेत्रप्रभावं विज्ञाय ध्यायन्विश्वेश्वरं शिवम्
त्या क्षेत्राची महती जाणून, त्याने विश्वेश्वर शिवाचे ध्यान केले.
परातनुरियं काशी विश्वेशस्येति निश्चितम्
ही काशी म्हणजे विश्वेश्वराची परात्पर मूर्ती आहे, हे निश्चित आहे.
कः प्राप्य काशीं दुर्मेधाः पुनस्त्यक्तुमिहेह ते
अरे मंदबुद्धी, जो काशी मिळवतो, तो इथे सोडून जायची इच्छा कशी करेल?
विश्वसंतापसंहर्तुः स्थाने विश्वपतेस्तनुः
ही जागा म्हणजे विश्वाचा स्वामी, सर्व दुःख दूर करणाऱ्या परमेश्वराचं निवासस्थान आहे.
प्राप्य काशीं त्यजेद्यस्तु समस्ताघौघनाशिनीम्
जो कोणी काशी मिळवून, जी सर्व पापांचा नाश करते, तिला सोडतो—
निर्वाणलक्ष्मीं यः कांक्षेत्त्यक्त्वा संसारदुर्गतिम्
जो मोक्षाची संपत्ती मिळवू इच्छितो आणि संसाराच्या कठीण वाटेला मागे सोडतो—
यः काशीं संपरित्यज्य गच्छेदन्यत्र दुर्मतिः
जो कोणी काशी पूर्णपणे सोडून दुसरीकडे जातो, तो खरोखरच चुकीच्या मार्गावर आहे.
निबर्हणी मधौघस्य सुपुण्य परिबृंहिणीम् 4.2.52.
ही मोठ्या पुण्याची असून, ती मोहाच्या लाटेला दूर करते आणि भरपूर वाढ मिळवून देते.
सत्यलोके क्व तत्सौख्यं क्व सौख्यं वैष्णवे पदे
सत्यलोकात ते सुख कुठे आहे, आणि विष्णूच्या पादातले सुख कुठे आहे?
वाराणसीगुणगणान्निर्णीय द्रुहिणस्त्विति
वाराणसीतील गुणांची संख्या जाणून ब्रह्मदेव म्हणाले.
दशाश्वमेधिकं प्राप्य सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम्
दहा अश्वमेधांच्या बरोबरीचे पुण्य आणि सर्व तीर्थांपैकी श्रेष्ठ असे मिळवून,
स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो दे वतार्चनम्
स्नान, दान, जप, होम, स्वाध्याय आणि देवतेची पूजा—
दृष्ट्वा दशाश्वमेधेशं सर्वपापैः प्रमुच्यते
दशाश्वमेधेश्वराचे दर्शन केल्यावर सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.
ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे प्राप्य प्रतिपदं तिथिम्
ज्येष्ठ महिन्यात शुक्ल पक्षात प्रतिपदेच्या दिवशी,
ज्येष्ठे शुक्ल द्वितीयायां स्नात्वा रुद्रसरोवरे
ज्येष्ठ महिन्यात शुक्ल द्वितीयेला रुद्रसरोवरात स्नान केल्यावर,
एवं सर्वासु तिथिषु क्रमस्नायी नरोत्तमः
अशा प्रकारे सर्व तिथींना क्रमाने स्नान करणारा श्रेष्ठ पुरुष,
तिथिं दशहरां प्राप्य दशजन्माघहारिणीम् 4.2.52.
दशहरा ही तिथी, जी दहा जन्मांची पापे दूर करते, ती प्राप्त करून,
लिंगं दशाश्वमेधेशं दृष्ट्वा दशहरा तिथौ
दशाश्वमेधेश्वराचे लिंग दशहरा तिथीला पाहिल्यावर,
स्नातो दशहरायां यः पूजयेल्लिंगमुत्तमम्
जो दशहराच्या दिवशी स्नान करून उत्तम लिंगाची पूजा करतो,
ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे पक्षं रुद्रसरे नरः
ज्येष्ठ महिन्यात शुक्ल पक्षात, जो पुरुष रुद्रसरोवरात पंधरवडा स्नान करतो,
दशाश्वमेधावभृथैर्यत्फलं सम्यगाप्यते
दहा अश्वमेधांच्या समाप्तीच्या स्नानाने जे फळ पूर्ण मिळते,