कृतमानो नृपतिना सोभ्युत्थानासनादिभिः
राजाने योग्य आदर, उठून स्वागत आणि आसन देऊन त्यांचा सन्मान केला—
त्वं तु मां नैव जानासि जाने त्वां हि रिपुंजयम्
पण तू मला ओळखत नाहीस; मी मात्र तुला, शत्रूंवर विजय मिळवणारा, ओळखतो—
परःशता मया दृष्टा राजानो भूरिदक्षिणाः
मी असंख्य राजे पाहिले आहेत, जे उदारपणे भरपूर दान देतात—
विनिष्कृतारिषड्वर्गाः सुशीलाः सत्त्वशालिनः
जे सहा शत्रूंना जिंकून, चांगल्या वर्तनाचे आणि सद्गुणांचे आहेत—
दयादाक्षिण्यनिपुणाः सत्यव्रतपरायणाः
जे दया आणि दान करण्यात कुशल, आणि सत्यव्रताचे पालन करणारे आहेत—
जितरोषरयाः शूराः सौम्यसौंदर्यभूमयः
जे राग आणि कामावर विजय मिळवतात, शूर आहेत, आणि सौम्य सौंदर्याने युक्त आहेत—
परं द्वित्राः पवित्रा ये राजर्षे तव सद्गुणाः
पण त्यात फक्त दोन-तीनच खरोखर पवित्र आहेत, राजर्षी, तुझ्या सद्गुणांसारखे—
प्रजानिजकुटुंबस्त्वं त्वं तु भूदेवदैवतः 4.2.52.
तू प्रजांचा आणि कुटुंबांचा रक्षणकर्ता आहेस; तू खऱ्या अर्थाने राजांचा देव आहेस—
धन्यो मान्योसि च सतां पूजनीयोसि सद्गुणैः
तू धन्य आहेस, मान्य आहेस, आणि सत्पुरुषांच्या दृष्टीने तुझ्या सद्गुणांमुळे पूजनीय आहेस—
किं नः स्तुत्या तव नृप द्विजानामस्पृहावताम्
राजा, आम्ही तुला का गौरवू? जेव्हा ब्राह्मणांना तुझ्या विषयी कोणतीही स्पर्धा नाही, तेव्हा—
गोष्ठी तिष्ठत्वियं तावत्प्रस्तुतं स्तौमि सांप्रतम्
सध्यातरी सभा तशीच राहू द्या; मी आत्ता मांडलेल्या गोष्टीचं स्तुती करतो.
त्वया राजन्वती चैषाऽवनिः सर्वर्धिभाजनम्
राजा, तुझ्यामुळे ही पृथ्वी सर्व प्रकारच्या समृद्धीचं पात्र झाली आहे.
इयं च राजधानी ते कर्मभूमावनुत्तमा
ही तुझी राजधानी म्हणजे उत्तम कर्मभूमी आहे.
संचितं यद्धनं पुंभिर्नयसन्मार्गगामिभिः
जे धन सज्जन लोकांनी योग्य मार्गाने मिळवलं आहे—
महिमानं परं काश्याः कोपि वेद न भूपते
राजा, काशीचं खरं मोठेपण कोणाला माहीत आहे?
मन्ये धन्यतरोसि त्वं बहुजन्मशतार्जितैः
माझ्या मते, तू फार भाग्यवान आहेस, कारण हे सर्व तुला कित्येक जन्मांच्या पुण्यामुळे मिळालं आहे.
विश्वेशानुग्रहेणैव त्वयैषा पाल्यते पुरी 4.2.52.
विश्वेश्वराच्या कृपेनेच तू ही नगरी सांभाळतोस.
अन्यच्च ते हितं वच्मि यदि ते रोचतेऽनघ
राजा, अजून एक हिताचं सांगतो, तुला आवडेल तर ऐक.
अन्यदेवधिया राजन्विश्वेशं पश्य मा क्वचित्
राजा, दुसरं काहीही न विचारता, सर्वकाळ फक्त विश्वेश्वराचं स्मरण कर.
विप्रैरुदर्कमिच्छद्भिः शिक्षणीया यतो नृपाः
राजे जर चांगला फल मिळवू इच्छित असतील, तर त्यांना ब्राह्मणांकडून शिकावं लागतं.
इति जोषं स्थितं विप्रं प्रत्युवाच नृपोत्तमः
ब्राह्मण शांतपणे बसला असता, तो श्रेष्ठ राजा त्याला उत्तर देतो.
दासोस्मि यज्ञसंभारान्नयमेको शतोऽखिलान्
मी तुझा सेवक आहे; यज्ञासाठी लागणारी सर्व सामग्री, शंभर वेळा लागली तरी, एकत्र करतो.
यदस्ति मेखिलं तत्र सप्तांगेपि भवान्प्रभुः
माझ्याकडे जे काही आहे, त्या सर्व सात अंगांमध्येही, त्यावर तुझंच अधिकार आहे.
राज्यं करोमि यद्ब्रह्मन्स्वार्थं तन्न मनागपि
ब्राह्मण, मी राजा म्हणून जे काही करतो, ते कधीच माझ्या स्वतःच्या फायद्यासाठी नाही.
राज्ञां क्रतुक्रियाभ्योपि तीर्थेभ्योपि समंततः
राजांनी केलेले यज्ञ आणि तीर्थक्षेत्रं, या दोन्ही सर्व प्रकारे सारखीच आहेत.
प्रजासंतापजोवह्निर्वज्राग्नेरपि दारुणः
प्रजेला होणाऱ्या दुःखाचं ज्वाळा, वज्र किंवा अग्नीपेक्षा जास्त भयंकर असतात.
यदावभृथसिस्रासुर्भवेयं द्विजसत्तम 4.2.52.
द्विजश्रेष्ठा, जेव्हा मी अवभृथस्नान करायला तयार होईन—
हवनं ब्राह्मणमुखे यत्करोमि द्विजोत्तम
द्विजश्रेष्ठा, मी अग्नीत जी हवि टाकतो, ती ब्राह्मणाच्या मुखातूनच अर्पण करतो.
अभिलाषेषु सर्वेषु जागर्त्येको हृदीह मे
माझ्या हृदयात सर्व इच्छा शांत झाल्या आहेत, फक्त एकच इच्छा जागी आहे.
अहो अहोभिर्बहुभिः फलितो मे मनोरथः
अहो, कित्येक दिवस-रात्रांनी माझी मनोकामना पूर्ण झाली आहे.