चरणौ विचरेतांयौ विश्वभर्तृ पुरी भुवि
विश्वाचा पालनकर्ता या पृथ्वीवरील नगरीत आपले चरण फिरवो.
इह श्रुतिमतां पुंसां याभ्यां काशी श्रुता सकृत्
इथे, जे शास्त्रज्ञ पुरुष आहेत, त्यांना काशी एकदाच ऐकू येते.
येनानुमन्यते चैषा काशी सर्वप्रमाणभूः ययैतद्धूर्जटेर्धाम धृतं स्व विषयीकृतम्
ज्याच्या संमतीने ही काशी, सर्व मान्यतेचा आधार, आणि हा जटाधारी महादेवाचं निवासस्थान, आपलंसं केलं गेलं—
वरं तृणानि धान्यानि तानि वात्याहतान्यपि
वाऱ्याने झोडपलेली गवतं आणि धान्यही, ते जास्त चांगलं आहे—
अद्य मे सफलं चायुः परार्धद्वय संमितम्
आज माझं दोन परार्ध एवढं आयुष्य खरंच सफल झालं—
अहो मे धर्मसंपत्तिरहोमे भाग्यगौरवम्
वा! माझ्या धर्मसंपत्तीचं वैभव! वा! माझ्या भाग्याचं मोठेपण!
अद्य मे स्वतपो वृक्षो मनोरथफलैरलम्
आज माझ्या स्वतःच्या तपाचं झाड मनातल्या इच्छांच्या फळांनी बहरलं आहे—
मया व्यधायि बहुधा सृष्टिः सृष्टिं वितन्वता 4.2.52.
मी, ज्याने अनेक प्रकारे सृष्टी विस्तारली, त्यानेच ही सृष्टी घडवली—
इति हृष्टमना वेधा दृष्ट्वा वाराणसीं पुरीम्
अशा रीतीने, आनंदी मनाने, विधाता वारणसी नगरी पाहतो—
जलार्द्राक्षतपाणिश्च स्वस्त्युक्त्वा पृथिवीभुजे
पाण्याने आणि अक्षतांनी ओले झालेले हात जोडून, पृथ्वीच्या राजाला शुभेच्छा देतो—
कृतमानो नृपतिना सोभ्युत्थानासनादिभिः
राजाने योग्य आदर, उठून स्वागत आणि आसन देऊन त्यांचा सन्मान केला—
त्वं तु मां नैव जानासि जाने त्वां हि रिपुंजयम्
पण तू मला ओळखत नाहीस; मी मात्र तुला, शत्रूंवर विजय मिळवणारा, ओळखतो—
परःशता मया दृष्टा राजानो भूरिदक्षिणाः
मी असंख्य राजे पाहिले आहेत, जे उदारपणे भरपूर दान देतात—
विनिष्कृतारिषड्वर्गाः सुशीलाः सत्त्वशालिनः
जे सहा शत्रूंना जिंकून, चांगल्या वर्तनाचे आणि सद्गुणांचे आहेत—
दयादाक्षिण्यनिपुणाः सत्यव्रतपरायणाः
जे दया आणि दान करण्यात कुशल, आणि सत्यव्रताचे पालन करणारे आहेत—
जितरोषरयाः शूराः सौम्यसौंदर्यभूमयः
जे राग आणि कामावर विजय मिळवतात, शूर आहेत, आणि सौम्य सौंदर्याने युक्त आहेत—
परं द्वित्राः पवित्रा ये राजर्षे तव सद्गुणाः
पण त्यात फक्त दोन-तीनच खरोखर पवित्र आहेत, राजर्षी, तुझ्या सद्गुणांसारखे—
प्रजानिजकुटुंबस्त्वं त्वं तु भूदेवदैवतः 4.2.52.
तू प्रजांचा आणि कुटुंबांचा रक्षणकर्ता आहेस; तू खऱ्या अर्थाने राजांचा देव आहेस—
धन्यो मान्योसि च सतां पूजनीयोसि सद्गुणैः
तू धन्य आहेस, मान्य आहेस, आणि सत्पुरुषांच्या दृष्टीने तुझ्या सद्गुणांमुळे पूजनीय आहेस—
किं नः स्तुत्या तव नृप द्विजानामस्पृहावताम्
राजा, आम्ही तुला का गौरवू? जेव्हा ब्राह्मणांना तुझ्या विषयी कोणतीही स्पर्धा नाही, तेव्हा—
गोष्ठी तिष्ठत्वियं तावत्प्रस्तुतं स्तौमि सांप्रतम्
सध्यातरी सभा तशीच राहू द्या; मी आत्ता मांडलेल्या गोष्टीचं स्तुती करतो.
त्वया राजन्वती चैषाऽवनिः सर्वर्धिभाजनम्
राजा, तुझ्यामुळे ही पृथ्वी सर्व प्रकारच्या समृद्धीचं पात्र झाली आहे.
इयं च राजधानी ते कर्मभूमावनुत्तमा
ही तुझी राजधानी म्हणजे उत्तम कर्मभूमी आहे.
संचितं यद्धनं पुंभिर्नयसन्मार्गगामिभिः
जे धन सज्जन लोकांनी योग्य मार्गाने मिळवलं आहे—
महिमानं परं काश्याः कोपि वेद न भूपते
राजा, काशीचं खरं मोठेपण कोणाला माहीत आहे?
मन्ये धन्यतरोसि त्वं बहुजन्मशतार्जितैः
माझ्या मते, तू फार भाग्यवान आहेस, कारण हे सर्व तुला कित्येक जन्मांच्या पुण्यामुळे मिळालं आहे.
विश्वेशानुग्रहेणैव त्वयैषा पाल्यते पुरी 4.2.52.
विश्वेश्वराच्या कृपेनेच तू ही नगरी सांभाळतोस.
अन्यच्च ते हितं वच्मि यदि ते रोचतेऽनघ
राजा, अजून एक हिताचं सांगतो, तुला आवडेल तर ऐक.
अन्यदेवधिया राजन्विश्वेशं पश्य मा क्वचित्
राजा, दुसरं काहीही न विचारता, सर्वकाळ फक्त विश्वेश्वराचं स्मरण कर.
विप्रैरुदर्कमिच्छद्भिः शिक्षणीया यतो नृपाः
राजे जर चांगला फल मिळवू इच्छित असतील, तर त्यांना ब्राह्मणांकडून शिकावं लागतं.