ततस्तपश्चरिष्यामि लोकद्वयमहत्त्वदम्
म्हणून मी असे तप करीन, जे दोनही लोकांत मोठेपणा देईल.
धिग्जरांप्राणिनामत्र यया सर्वो विरज्यति
ज्यामुळे सर्वजण विरक्त होतात, अशा या वृद्धत्वाला धिक्कार आहे.
वरं मरणमेवास्तु मा जरास्त्वतिशोच्यकृत्
मरण येणं केव्हाही परवडेल, पण वार्धक्य येऊ नये; कारण ते फार मोठं दुःख देणारं असतं.
कांक्षंति दीर्घतपसे चिरमायुर्जितेंद्रियाः
ज्यांनी आपली इंद्रिये जिंकली आहेत, ते दीर्घायुष्याची इच्छा करून कठोर तप करतात.
वृद्धस्यवार्धकं ब्रध्नस्तत्क्षणादपहृत्य वै
पण वृद्ध झालेल्या माणसाला वार्धक्य क्षणातच गाठतं.
एवं स वृद्धहारीतो वाराणस्यां महामुनिः 4.2.51.
अशा प्रकारे, वार्धक्य दूर करणारे महान ऋषी हारित वारणसीमध्ये होते.
वृद्धेनाराधितो यस्माद्धारीतेन तपस्विना
कारण तपस्वी हारित यांची वृद्धांनी भक्ती केली होती.
वृद्धादित्यं समाराध्य वाराणस्यां घटोद्भव
घटोद्भव, वारणसीमध्ये वृद्धादित्याची भक्ती करून,
वृद्धादित्यं नमस्कृत्य वाराणस्या रवौ नरः
कोणताही मनुष्य वारणसीमध्ये वृद्धादित्य, म्हणजे सूर्य, यांना वंदन करतो,
यथा तु केशवं प्राप्य सविता ज्ञानमाप्तवान्
जसं सविता केशवांना प्राप्त होऊन ज्ञान मिळवतो,
व्योम्नि संचरमाणेन सप्ताश्वेनादिकेशवः
केशव, आपल्या सात घोड्यांसह आकाशात संचार करतात.
कौतुकादिव उत्तीर्य हरे रविरुपाविशत्
जणू काही कुतूहलाने, हरि सूर्याच्या रूपात प्रवेश करतात.
प्रतीक्षमाणोवसरं किंचित्प्रष्टुमना हरिम्
योग्य क्षणाची वाट पाहत, काही विचारायची इच्छा ठेवून हरिला पाहत होता.
स्वागतं ते हरिः प्राह बहुमानपुरःसरम्
हरिने मोठ्या आदराने, 'तुला स्वागत आहे,' असं प्रेमाने सांगितलं.
अथावसरमालोक्य लोकचक्षुरधोक्षजम्
मग योग्य वेळ पाहून, जगाचा नेत्र असलेल्या सूर्याने त्या परमात्म्याला संबोधलं.
तवापि पूज्यः कोप्यस्ति जगत्पूज्यात्र माधव ।। 4.2.51.
माधव, या जगात तुझ्यापेक्षा अधिक पूजनीय असा कोणी आहे का?
त्वत्तश्चाविर्भवेदेतत्त्वयि सर्वं प्रलीयते
सर्व काही तुझ्यापासून उत्पन्न होतं आणि तुझ्यातच विलीन होतं.
इत्याश्चर्यं समालोक्य प्राप्तोस्म्यत्र तवांतिकम्
हे अद्भुत पाहून, मी तुझ्या सान्निध्यात आलो आहे.
इति श्रुत्वा हृषीकेशः सहस्रांशोरुदीरितम्
हजार किरणांचा सूर्य काय बोलला ते ऐकून, हृषीकेश—
एक एव हि पूज्योत्र सर्वकारणकारणम्
इथे एकच खरा पूजनीय आहे—सर्व कारणांचा कारण.
अत्र त्रिलोचनादन्यं समर्चयतियोल्पधीः
इथे ज्याची बुद्धी कमी आहे तो त्रिनेत्राशिवाय दुसऱ्या कोणाची पूजा करतो.
एको मृत्युंजयः पूज्यो जन्ममृत्युजराहरः
मृत्यूवर विजय मिळवणारा, जन्म, मृत्यू आणि वार्धक्य दूर करणारा, हाच एक पूजेस योग्य आहे.
कालकालं समाराध्य भृंगी कालं जिगायवै
कालाच्या काळाची भक्ती करून भृंगीने स्वतः काळालाही जिंकले.
विजिग्ये त्रिपुरं यस्तु हेलयैकेषु मोक्षणात्
जो एकाच बाणाने त्रिपुराचा सहज नाश करतो, तोच खरा विजयी ठरतो.
त्रिजगज्जयिनो हेतोस्त्र्यक्षस्याराधनं परम्
तीन जगांवर विजय मिळवण्याचे मुख्य कारण म्हणजे त्रिनेत्राची भक्ती करणे.
यस्याक्षिपक्ष्मसंकोचाज्जगत्संकोचमेत्यदः 4.2.51.
ज्याच्या डोळ्यांच्या पापण्या हलल्या की हे जगही आकुंचन पावते.
शंभोर्लिंगं समभ्यर्च्य पुरुषार्थचतुष्टयम्
शंभूच्या लिंगाची योग्य रीतीने पूजा केल्याने मनुष्याला चारही पुरुषार्थ मिळतात.
समर्च्य शांभवं लिंगमपिजन्मशतार्जितम्
शैव लिंगाची भक्ती केली तर शेकडो जन्मांनी मिळवलेले पुण्यही मागे पडते.
किंकिं न संभवेदत्र शिवलिंगसमर्चनात्
शिवलिंगाची पूजा केल्याने इथे काय अशक्य आहे?
त्रैलोक्यैश्वर्यसंपत्तिर्मया प्राप्ता सहस्रगो
मी, सहस्रगु, या मार्गाने तीनही जगाचे ऐश्वर्य आणि संपत्ती मिळवली आहे.