यथा मे चिंत्यते नित्यं धेन्वर्थं श्वभ्रपूरणे
माझ्या मनात नेहमी विचार येतो, की गायीसाठी तो खड्डा भरायला हवा.
तस्मात्त्वं पूरय क्षिप्रं नान्यः शक्तोऽत्र कर्मणि
म्हणून, तूच लवकर तो खड्डा भर; हे काम दुसऱ्या कुणाला जमत नाही.
चिन्तयामास तत्कार्यं विवरस्य प्रपूरणे
तो खड्डा कसा भरावा याचा विचार करू लागला.
चिरं विचार्य तमृषिमिदमाह नगोत्तमः
बराच वेळ विचार करून, त्या उत्तम पर्वताने त्या ऋषीला सांगितले,
पक्षच्छेदस्तु शक्रेण सर्वेषां च पुरा कृतः
पूर्वी इंद्राने आणि इतरांनी सर्वांची पंखे कापली होती.
वसिष्ठ उवाच अस्त्युपायो नगानां तु तत्र नेतुं महानग
वसिष्ठ म्हणाले: हे महापर्वता, पर्वतांना तिथे नेण्याचा एक उपाय आहे.
तस्यार्बुद इति ख्पातो वयस्यः परमं प्रियः
त्यांच्यात अर्बुद नावाचा एक बालपणीपासूनचा प्रिय मित्र आहे.
स वा ऊर्ध्वगतिः क्षिप्रं क्षणान्नेष्यत्यसंशयः
तो नक्कीच लगेच वर जाईल आणि क्षणात इथे आणेल.
आदेशो दीयतामस्य दुःखं कर्तुं च नार्हसि
त्याला आज्ञा दे, आणि त्याला त्रास देऊ नकोस.
दुःखेन महताऽऽविष्टश्चिंतयामास भूधरः
मोठ्या दुःखाने ग्रासलेला तो पर्वत विचार करू लागला.
मैनाकस्तनयोऽस्माकं प्रविष्टः सागरे भयात् किं कृत्यमधुनाऽस्माकं कथं श्रेयो भविष्यति
आपला मुलगा मैनाक भीतीने समुद्रात गेला आहे; आता आपण काय करावे आणि आपले कल्याण कसे होईल?
इतः शापभयं तीव्रमितो दुःखं च पुत्रजम् 7.3.3.
इथे शापाची तीव्र भीती आहे आणि इथेच मुलामुळे झालेले दुःखही आहे.
स एवं निश्चयं कृत्वा नंदिवर्धनमुक्तवान्
त्याने मनाशी ठरवून, नंदिवर्धनाला सांगितले.
तत्रास्ति विवरो रौद्रस्तं प्रपूरय सत्वरम्
तिथे एक भयंकर दरी आहे—ती लवकर भरून टाक.
पालाशैः खादिरैराढ्यो धवैः शाल्मलिभिस्तथा
ती पलाश, खदिर, धव आणि शाल्मली यांच्या फांद्यांनी भर.
सुनिष्ठुरैर्नृपशुभिर्भिल्लैश्च विविधैरपि नार्होऽहं पर्वतश्रेष्ठ तत्र गंतुं कथंचन
ती दरी रागीट माणसं, जनावरं आणि वेगवेगळ्या भील्लांनी भरलेली आहे; पर्वतांमधील श्रेष्ठा, मी तिथे कधीच जाऊ शकत नाही.
अथोवाच वसिष्ठस्तं संत्रस्तं नंदिवर्द्धनम्
मग वसिष्ठांनी घाबरलेल्या नंदिवर्धनाला सांगितले.
तव मूर्ध्नि सदा वासो मम तत्र भविष्यति
माझं वास्तव्य तिथे नेहमी तुझ्या डोक्यावर राहील.
वृक्षाश्च विविधाकाराः पत्रपुष्पफलान्विताः
तिथे वेगवेगळ्या आकाराचे, पानं, फुलं आणि फळांनी सजलेले वृक्ष आहेत.
अहमेवानयिष्यामि तवार्थे च महेश्वरम्
मी स्वतः तुझ्यासाठी महेश्वराला इथे आणीन.
अर्बुदं नागमासाद्य वाक्यमेतदुवाच ह
तो अर्बुद नावाच्या नागाजवळ गेला आणि त्याला असे म्हणाला.
तत्र यावोऽद्य भद्रं ते वयस्य विनयान्वित 7.3.3.
माझ्या मित्रा, आज तिथे तू नम्रतेने राहून सुखी हो.
तत्रैव च वसिष्यामि त्वया सार्द्धमसंशयम्
मी तिथेच तुझ्यासोबत नक्कीच राहीन.
किं त्वहं प्रणयाद्भ्रातर्वक्ष्यामि यद्वचः शृषु
पण बंधू, प्रेमापोटी मी तुला काही सांगतो—माझं बोलणं ऐक.
मन्नाम्ना ख्यातिमायातु नान्यत्किंचिद्वृणोम्यहम् प्रणम्य पितरौ चैव प्रतस्थे मुनिना सह
माझ्या नावाने कीर्ती मिळू दे, मला दुसरं काही नको. त्याने आईवडिलांना वंदन करून, ऋषीसोबत निघाला.
दिव्यैर्वृक्षैः शुभैः पूर्णैर्नदीनिर्झरसंकुलैः
तिथे दिव्य, शुभ वृक्षांनी, नद्या आणि धबधब्यांनी भरलेलं आहे.
मुक्तोऽर्बुदेन तत्रैव विवरे मुनिवाक्यतः
मुनिंच्या शब्दामुळे, तिथेच अर्बुदाने त्याला त्या दरीतून सोडून दिलं.
विमुक्तो विवरे तस्मिन्नर्बुदेन महात्मना
त्या दरीत महान आत्मा अर्बुदाने त्याची सुटका केली.
ब्रवीच्चार्बुदं नागं वरं वरय सुव्रत
त्याने अर्बुद नागाला सांगितले: 'सद्गुणी, एखादी वर माग.'
अवश्यं यदि दातव्यं तच्छृणुष्व द्विजोत्तम
जर काही द्यायचंच असेल, तर ऐक, श्रेष्ठ ब्राह्मणा.