कौशिको राज्यमाप्यापि श्रेष्ठत्वात्पक्षिणां मुने
कौशिकाने राज्य मिळवून पक्ष्यांमध्ये श्रेष्ठपद मिळवले, हे मुनी.
क्रूराक्षोयं दिवांधोयं सदा वक्रनखस्त्वसौ
तो क्रूर डोळ्यांचा, दिवसा आंधळा, आणि नेहमी वाकड्या नखांचा आहे.
इत्थं तस्य गुणग्रामान्विकथ्य बहुशः खगाः
अशा प्रकारे त्याचे अनेक गुण पुन्हा पुन्हा सांगून, पक्ष्यांनी—
कौशिकेथ तथावृत्ते पुत्रवीक्षणलालसा
कौशिक अशा परिस्थितीत आपल्या मुलांना पाहण्यास उत्सुक होता.
पूर्णे वर्षसहस्रे तु प्रस्फोट्य घटसंभव
एक हजार वर्षे पूर्ण होताच, अंडे फुटले.
तावत्सर्वाणि गात्राणि तस्यातिमहसः शिशोः 4.2.51.
तेव्हा त्या अतिशय सामर्थ्यवान बालकाची सर्व अंगप्रत्यंग दिसू लागली.
अंडान्निर्गतमात्रेण क्रोधारुणमुखश्रिया
अंड्यातून बाहेर पडताच, त्याचा चेहरा क्रोधाने लाल झाला होता.
जनयित्रि त्वया दृष्ट्वा काद्रवेयान्स्वलीलया
आई, तुझ्या खेळकर कृतीने कद्रूच्या मुलांना पाहिलेस—
तदनिष्पन्न सर्वांगः शपामि त्वा विहंगमे
तो पूर्णपणे विकसित नाही म्हणून, मी तुला शाप देतो, हे पक्ष्या.
वेपमानाथ तच्छापादिदं प्रोवाच पक्षिणी
त्या शापामुळे थरथरत, ती पक्षीण असे म्हणाली.
अंडं तृतीयं मा भिंधि ह्यनिष्पन्नं ममेव हि
तिसरे अंडे फोडू नकोस; ते अजून पूर्ण झालेले नाही, ते फक्त माझेच आहे.
इत्युक्त्वा सोरुणोगच्छदुड्डीयानंदकाननम्
असे म्हणून, ती दुःखाने आनंदवनात निघून गेली.
एतत्ते पृच्छतः ख्यातं विनता दास्यकारणम्
तू विचारलेले हेच विनतेच्या दास्याचे प्रसिद्ध कारण आहे.
अनूरुत्वादनूरुर्योरुणः क्रोधारुणो यतः
क्रोधाने लाल असल्यामुळे त्याला अनूरु म्हणतात, अनूरु हेच त्याचे नाव आहे.
सोपि प्रसन्नो दत्त्वाथ वरांस्तस्मा अनूरवे
तोही प्रसन्न होऊन अनूरुला वर दिला.
तिष्ठानूरो मम रथे सदैव विनतात्मज 4.2.51.
अनूरु, तू नेहमी माझ्या रथावर राहा, हे विनतेचे पुत्र.
अत्र त्वत्स्थापितां मूर्तिं ये भजिष्यंति मानवाः
इथे तुझ्या स्थापलेल्या मूर्तीची जे लोक पूजा करतील,
येर्चयिष्यंति सततमरुणादित्यसंज्ञकम्
आणि जे नेहमी अरुणादित्य नावाच्या देवाची भक्ती करतील,
व्याधिभिर्नाभिभूयंते नो पसर्गैश्च कैश्चन
त्यांना कुठल्याही आजारांनी किंवा संकटांनी त्रास होणार नाही.
अथ स्यंदनमारोप्य नीतवानरुणं रविः
नंतर रविने अरुणाला रथावर बसवून घेऊन गेला.
यः कुर्यात्प्रातरुत्थाय नमस्कारं दिनेदिने
जो माणूस रोज सकाळी उठून नमस्कार करतो,
अरुणादित्यमाहात्म्यं यः श्रोष्यति नरोत्तमः
आणि जो, श्रेष्ठ पुरुष, अरुणादित्याचे माहात्म्य ऐकतो,
स्कंद उवाच यस्य श्रवणमात्रेण नरो नो दुष्कृतं भजेत्
स्कंद म्हणाला: केवळ हे ऐकले तरी माणूस वाईट कृत्यांकडे वळत नाही.
पुरात्र वृद्धहारीतो वाराणस्यां महातपाः
पूर्वी वारणसीमध्ये वृद्ध, महान तपस्वी हरित ऋषी होते.
मूर्तिं संस्थाप्य शुभदां भास्वतः शुभलक्षणाम्
त्यांनी शुभ चिन्हांनी युक्त, तेजस्वी देवतेची मंगल मूर्ती स्थापन केली.
तुष्टस्तस्मै वरं प्रादाद्ब्रध्नो वृद्धतपस्विने 4.2.51.
तेजस्वी देव प्रसन्न होऊन त्या वृद्ध तपस्व्याला वर दिला.
सोथ प्रसन्नाद्द्युमणेरवृणीत वरं मुनिः
मग सूर्यदेव प्रसन्न झाल्यावर त्या ऋषीने वर मागितला.
तपःकरण सामर्थ्यं स्थविरस्य न मे यतः
माझ्या वृद्धपणामुळे आता तप करण्याची ताकद राहिली नाही.
तप एव परो धर्मस्तप एव परं वसु
तप हेच श्रेष्ठ धर्म आहे; तप हेच खरे धन आहे.
ऋतेन तपसः क्वापि लभ्या ऐश्वर्यसंपदः
सत्य आणि तप यांच्या जोरावर कधी ना कधी ऐश्वर्य संपत्ती मिळते.