उच्चरेदृग्यजुःसाम्नामृचमेकामपीह यः
जो कोणी इथे ऋग्वेद, यजुर्वेद किंवा सामवेद यांपैकी एक जरी ऋच म्हणतो—
गरुड उवाच तस्यैतेष्वेकमप्येव न मन्ये लक्ष्मबोधकम्
गरुड म्हणाले: यापैकी एकही गोष्ट मी समृद्धीचे लक्षण मानत नाही.
लक्ष्मांतरं समाचक्ष्व द्विजबोधकरं प्रसूः
समृद्धीचे दुसरे लक्षण सांग, हे द्विजांना समजावणाऱ्या!
तच्छ्रुत्वा विनता प्राह यस्ते कंठगतोंऽगज
हे ऐकून विनता म्हणाली: जो तुझ्या गळ्यात अडकला आहे, हे बलाढ्य—
द्विजमात्रेपि या हिंसा सा हिंसा कुशलाय न
ब्राह्मणाला अगदी थोडी जरी हानी केली, तरी ती शुभ नाही, आणि त्यातून पुण्य मिळत नाही.
निशम्य काश्यपिरितिप्रसूपादौप्रणम्य च
कश्यपाच्या पत्नीचे शब्द ऐकून, त्याने आदराने वाकून नमस्कार केला.
दूरादालोकयांचक्रे निषादान्मत्स्यजीविनः
त्याने दूरून मत्स्य पकडणारे निषाद लोक पाहिले.
अंधीकृत्य दिशोभागानब्धिरोधस्युपाविशत्
सर्व दिशांना झाकून, तो समुद्राच्या काठावर बसला.
कांदिशीका निषादास्तु विविशुस्तत्र च स्वयम्
कांदिशिक निषाद स्वतः तिथे आत गेले.
जज्वालेंगलसंस्पर्शो द्विजस्तत्कंठकंदलीम् 4.1.50.
त्या द्विजाच्या गळ्यातील दागिन्याचा स्पर्श अग्नीप्रमाणे जळू लागला.
प्रवेश्य कंठतालुस्थं तं विज्ञाय द्विजस्फुटम्
गळ्याच्या मुळाशी अडकलेला ब्राह्मण आहे हे स्पष्ट ओळखले,
तमुद्गीर्णं नरं दृष्ट्वा पक्षिराट्समभाषत
तो मनुष्य बाहेर पडलेला पाहून, पक्षीराज बोलले.
स तदाहेति विप्रोहं पृष्टः सन्गरुडाग्रतः
गरुडासमोर विचारले असता, तो म्हणाला, 'मी ब्राह्मण आहे.'
तं प्रेष्य गरुडो दूरं भक्षयित्वाथ भूरिशः
त्याला दूर पाठवून, गरुडाने मग बरेच जण गिळले.
तं दृष्ट्वा तिग्मतेजस्कं ज्वालाततदिगंतरम्
ज्याचे तेज प्रखर होते, ज्याच्या ज्वाळा सर्व दिशांना पसरल्या आहेत, त्याला पाहून—
ते सन्नह्यंत युद्धाय सज्जीकृत बलायुधाः
ते सर्व युद्धासाठी सज्ज झाले, आपली सेना आणि शस्त्रे तयार केली.
तिर्यग्गतीरविर्नायं नायमग्निः सधूमवान्
हा आडवा जाणा-या धुरकट अग्नीप्रमाणे नाही.
न दैत्येषु प्रभेदृक्स्यान्नाकृतिर्दानवेष्वियम्
अशा प्रकारचा अग्नी दैत्यांमध्ये नाही, आणि ही रूप दानवांमध्येही नाही.
यावत्संभावयंतीति नीतिज्ञा अपि निर्जराः
जोपर्यंत आपली व्यवस्था सांभाळतात, तोपर्यंत नीती जाणणारे सुद्धा अमर राहतात.
निपेतुः पक्षवातेन सायुधाश्च सवाहनाः 4.1.50.
पंखाच्या वाऱ्याने ते सर्व, शस्त्रास्त्रांसह आणि वाहनांसह, खाली कोसळले.
अथ तेषु प्रणष्टेषु बुद्ध्या विज्ञाय पक्षिराट्
ते सर्व नष्ट झाल्यावर, पक्षीराजाने आपल्या बुद्धीने हे ओळखले.
शस्त्रास्त्रोद्यतपाणींस्तान्सुरानाधूय सर्वशः
शस्त्रास्त्र उचललेल्या सर्व देवांना त्याने पूर्णपणे झटकून दिले.
मनःपवनवेगेन भ्रममाणं महारयम्
मनाच्या वाऱ्याच्या वेगाने त्याने मोठ्या शत्रूला फिरवून टाकले.
उपोपविश्य पक्षींद्रस्तस्य यंत्रस्य निर्भयः
पक्षीराज निर्भयपणे त्या यंत्राजवळ बसला.
स्प्रष्टुं न लभ्यते चैतद्वात्या न प्रभवेदिह
हे स्पर्श करता येत नाही, आणि येथे वाऱ्याचाही काही परिणाम होत नाही.
न बलं प्रभवेदत्र न किंचिदपि पौरुषम्
येथे ना बळाचा, ना कोणत्याही पुरुषार्थाचा काही उपयोग होत नाही.
यदि मे शंकरे भक्तिर्निर्द्वंद्वातीव निश्चला
जर माझी शंकरावरची भक्ती खरोखर द्वंद्वरहित आणि अचल असेल,
यद्यहं मातृभक्तोस्मि स्वामिनः शंकरादपि
जर मी माझ्या आईवर, शंकरापेक्षाही जास्त, भक्त असेन,
आत्मार्थं नोद्यमश्चायं हृत्स्थो वेत्तीति विश्वगः
हा प्रयत्न माझ्या स्वतःसाठी नाही, हे सर्वव्यापी परमेश्वर जाणतो आणि तो माझ्या हृदयात आहे.
जरितौ पितरौ यस्य बालापत्यश्च यः पुमान् 4.1.50.
ज्याचे वृद्ध आईवडील आणि बालपण स्वतःचे आहेत, असा पुरुष—