उक्ता विनतयैवैषा तापोपहतलोचना
ही वाक्ये स्वतः विनतेनेच सांगितली, तिच्या डोळ्यांना उन्हाने त्रास होत होता.
कद्रु त्वया जितं भद्रे यत उच्चैःश्रवा हयः
भाग्यवान, कद्रूने तुला हरवलं आहे, कारण उच्चैःश्रवा हा घोडा तिच्याकडे आहे.
विधिर्बलीयान्भुजगि चित्रं जयपराजये
भुजगी, विधीचं बळ मोठं असतं; विजय आणि पराभव खरंच विचित्र असतात.
विनताविनताधारा वदंतीति यथागतम्
लोग म्हणतात, 'विनतेच्या नम्रतेची धार', जशी ती खाली आली आहे.
कदाचिद्विनतादर्शि सुपर्णनाश्रुलोचना
कधीतरी सुपर्णाने विनताला अश्रूंनी भरलेल्या डोळ्यांनी पाहिलं.
सुपर्ण उवाच प्रातःप्रातरहो मातः क्व यासि त्वं दिनेदिने
सुपर्ण म्हणाला: 'आई, दररोज सकाळी, अहो, तू रोज कुठे जातेस?'
कुतो निःश्वसिसि प्रोच्चैरश्रुपूर्ण विलोचना
'तुझे डोळे अश्रूंनी भरलेले असताना, तू इतक्या मोठ्याने का उसासे टाकतेस?'
ब्रूहि मातर्झटित्यद्य कुतो दूनासि पत्त्रिणि
'आई, आज पटकन सांग, पंख असणाऱ्या, तू इतकी दुःखी का आहेस?'
अश्रुनिर्माणकरणे कारणं किं तपस्विनि
'तपस्विनी, तुझ्या सतत वाहणाऱ्या अश्रूंचं कारण काय आहे?'
धिक्तांश्च पुत्रान्यन्माता तेषु जीवत्सु दुःखभाक् 4.1.50.
'ज्या मुलांच्या आईला त्या जिवंत असतानाही दुःख भोगावं लागतं, अशा मुलांना लाज वाटली पाहिजे.'
इत्यूर्जस्वलमाकर्ण्य वचः सूनोर्गरुत्मतः
गरुडपुत्राचे हे प्रभावी शब्द ऐकून,
अहं दास्यस्मि रे बाल कद्र्वाश्च क्रूरचेतसः
ती म्हणाली: 'बाळा, मी कद्रू या क्रूर मनाच्या स्त्रीची दासी होणार आहे.'
कदाचिन्मंदरं यामि कदाचिन्मलयाचलम्
कधी मी मंदार पर्वतावर जातो, कधी मलयाचलावरही जातो.
यत्रयत्र नयेयुस्ते काद्रवेयाः सुदुर्मदाः
जिथे जिथे त्या कद्रूच्या अतिशय गर्विष्ठ मुलांनी तुला नेलं, तिथे तिथे—
गरुड उवाच दासीत्वकारणं मातः किं ते जातं सुलक्षणे
गरुड म्हणाला, "आई, तू दासी का झालीस, हे सुंदर गुणांनी युक्ते, मला सांगशील का?"
विनतोवाच गरुडं पुरावृत्तमशेषतः
विनता गरुडाला सगळ्या घडलेल्या गोष्टी सांगू लागली.
श्रुत्वेति गरुडः प्राह मातरं सत्वरं व्रज
हे ऐकून गरुड म्हणाला, "आई, तू लगेच जा."
यद्दुर्लभं हि भवतां यत्रात्यंतरुचिश्च वः
जिथे तुला मिळवणं कठीण आहे, आणि जिथे तुमची आतून इच्छा आहे—
तथाकरोच्च विनता तेपि श्रुत्वा तदीरितम्
विनताने त्याच्या सांगण्यानुसार तसंच केलं, आणि त्यांनीही त्याचं बोलणं ऐकून—
मातृशापविमोक्षाय यदि दास्यति नः सुधाम् 4.1.50.
आपल्या आईला शापातून मुक्त करण्यासाठी जर त्यांनी आपल्याला अमृत दिलं—
इत्योंकृत्य समापृच्छ्य कद्रूं द्रुतगतिः खगी
'ॐ' असं म्हणून, त्या वेगवान पक्ष्यानं कद्रूला निरोप घेऊन भेटायला गेला.
नागांतकस्ततः प्राह मातरं चिंतयातुराम्
मग नागांचा संहार करणाऱ्या गरुडानं चिंतेत असलेल्या आपल्या आईला विचारलं.
विनता प्राह तं पुत्रं संप्रहृष्टतनूरुहा
विनता आपल्या मुलाला आनंदाने रोमांचित होऊन म्हणाली.
संति तत्रापि बहुशो निषादा मत्स्यघातिनः
तेथेही अनेकदा मासे मारणारे निषाद लोक असतात.
परप्राणैर्निजप्राणान्ये पुष्णंतीह दुर्धियः
हे वाईट बुद्धीचे लोक दुसऱ्यांचे प्राण घेऊन आपले प्राण जगवतात.
बहुहिंसाकृतां हिंसा भवेत्स्वर्गस्य साधनम्
जे अनेक हिंसा करतात, त्यांच्यावर केलेली हिंसा स्वर्गप्राप्तीसाठी साधन मानली जाते.
निषादेष्वपि चेद्विप्रः कश्चिद्भवति पुत्रक
पण मुला, त्या निषादांमध्ये एखादा ब्राह्मण असेल—
अभक्ष्यो यस्त्वया प्रोक्तस्तच्चिह्नं किं चनात्थ मे
तू म्हणाला आहेस की तो खाण्याजोगा नाही; त्याची खूण काय आहे, मला सांग.
यज्ञसूत्रं गले यस्य सोत्तरीयं सुनिर्मलम्
ज्याच्या गळ्यात यज्ञसूत्र आहे, आणि ज्याचे उत्तरीय अगदी स्वच्छ आहे—
सपवित्रौ करौ यस्य यन्नीवी कुशगर्भिणी 4.1.50.
ज्याच्या हातात पवित्र कुशाची अंगठी आणि कमंडलू आहे, आणि ज्याच्या कमरेला कुशा असलेलं वस्त्र आहे—