तिग्मरश्मिप्रभावेण व्याकुलीभूतमानसा
तीव्र किरणांच्या तेजामुळे तिचे मन अस्वस्थ झाले.
उष्णगोरुष्णगोभिर्मे ताप्यते नितरां तनुः
माझे शरीर सूर्याच्या तीव्र किरणांनी फारच तापले आहे.
स्वरूपेण पतंगी त्वं पतंगोसौ सहस्रगुः
तू स्वभावाने पक्षी आहेस, आणि सहस्रगुही देखील पक्षी आहे.
वियत्सरसि हंसोयं भवती हंसगामिनी
आकाशाच्या सरोवरात हा हंस आहे, आणि तू हंसाचा माग घेत आहेस.
खगीमुद्गीयमानां खे पुनरूचे बिलेशया
आकाशात पक्ष्याचं कौतुक होत असताना, ती पुन्हा आपल्या बिळातून बोलली.
विनते विनतां मां त्वं किं नावसि पतत्त्रिणी
विनता, मी तुझ्यासारखीच एक पक्षी आहे, तरीही तू माझं रक्षण का करत नाहीस, पंख असणाऱ्या?
यावज्जीवमहं भूयां त्वत्पादोदकपायिनी
माझं आयुष्यभर तुझ्या पायांचे पाणी मला प्यायला मिळो, हीच माझी इच्छा आहे.
मूर्च्छां गतवती पक्षपुटौ धृत्वा बिडोरगी
शुद्ध हरपलेल्या सर्पपक्ष्याला पंखांच्या मध्ये धरून ठेवण्यात आलं.
खखोल्केति यदुक्ता गीः कद्र्वा संभ्रातचेतसा
‘खखोल्क’ हे शब्द कद्रूने घाबरलेल्या मनाने उच्चारले.
मनागतिग्मतां प्राप्ते खे प्रयाति विवस्वति 4.1.50.
मन धारदार झालं की ते आकाशातून सूर्याच्या दिशेने जातं.
उक्ता विनतयैवैषा तापोपहतलोचना
ही वाक्ये स्वतः विनतेनेच सांगितली, तिच्या डोळ्यांना उन्हाने त्रास होत होता.
कद्रु त्वया जितं भद्रे यत उच्चैःश्रवा हयः
भाग्यवान, कद्रूने तुला हरवलं आहे, कारण उच्चैःश्रवा हा घोडा तिच्याकडे आहे.
विधिर्बलीयान्भुजगि चित्रं जयपराजये
भुजगी, विधीचं बळ मोठं असतं; विजय आणि पराभव खरंच विचित्र असतात.
विनताविनताधारा वदंतीति यथागतम्
लोग म्हणतात, 'विनतेच्या नम्रतेची धार', जशी ती खाली आली आहे.
कदाचिद्विनतादर्शि सुपर्णनाश्रुलोचना
कधीतरी सुपर्णाने विनताला अश्रूंनी भरलेल्या डोळ्यांनी पाहिलं.
सुपर्ण उवाच प्रातःप्रातरहो मातः क्व यासि त्वं दिनेदिने
सुपर्ण म्हणाला: 'आई, दररोज सकाळी, अहो, तू रोज कुठे जातेस?'
कुतो निःश्वसिसि प्रोच्चैरश्रुपूर्ण विलोचना
'तुझे डोळे अश्रूंनी भरलेले असताना, तू इतक्या मोठ्याने का उसासे टाकतेस?'
ब्रूहि मातर्झटित्यद्य कुतो दूनासि पत्त्रिणि
'आई, आज पटकन सांग, पंख असणाऱ्या, तू इतकी दुःखी का आहेस?'
अश्रुनिर्माणकरणे कारणं किं तपस्विनि
'तपस्विनी, तुझ्या सतत वाहणाऱ्या अश्रूंचं कारण काय आहे?'
धिक्तांश्च पुत्रान्यन्माता तेषु जीवत्सु दुःखभाक् 4.1.50.
'ज्या मुलांच्या आईला त्या जिवंत असतानाही दुःख भोगावं लागतं, अशा मुलांना लाज वाटली पाहिजे.'
इत्यूर्जस्वलमाकर्ण्य वचः सूनोर्गरुत्मतः
गरुडपुत्राचे हे प्रभावी शब्द ऐकून,
अहं दास्यस्मि रे बाल कद्र्वाश्च क्रूरचेतसः
ती म्हणाली: 'बाळा, मी कद्रू या क्रूर मनाच्या स्त्रीची दासी होणार आहे.'
कदाचिन्मंदरं यामि कदाचिन्मलयाचलम्
कधी मी मंदार पर्वतावर जातो, कधी मलयाचलावरही जातो.
यत्रयत्र नयेयुस्ते काद्रवेयाः सुदुर्मदाः
जिथे जिथे त्या कद्रूच्या अतिशय गर्विष्ठ मुलांनी तुला नेलं, तिथे तिथे—
गरुड उवाच दासीत्वकारणं मातः किं ते जातं सुलक्षणे
गरुड म्हणाला, "आई, तू दासी का झालीस, हे सुंदर गुणांनी युक्ते, मला सांगशील का?"
विनतोवाच गरुडं पुरावृत्तमशेषतः
विनता गरुडाला सगळ्या घडलेल्या गोष्टी सांगू लागली.
श्रुत्वेति गरुडः प्राह मातरं सत्वरं व्रज
हे ऐकून गरुड म्हणाला, "आई, तू लगेच जा."
यद्दुर्लभं हि भवतां यत्रात्यंतरुचिश्च वः
जिथे तुला मिळवणं कठीण आहे, आणि जिथे तुमची आतून इच्छा आहे—
तथाकरोच्च विनता तेपि श्रुत्वा तदीरितम्
विनताने त्याच्या सांगण्यानुसार तसंच केलं, आणि त्यांनीही त्याचं बोलणं ऐकून—
मातृशापविमोक्षाय यदि दास्यति नः सुधाम् 4.1.50.
आपल्या आईला शापातून मुक्त करण्यासाठी जर त्यांनी आपल्याला अमृत दिलं—