कलशोद्भव ते प्रीत्या सर्वे सर्वाघनाशनाः
कळसातून जन्मलेले सर्वजण तुझ्या प्रेमामुळे सर्व पापांचा नाश करणारे आहेत.
खखोल्को नाम भगवानादित्य परिकीर्तितः
आदित्याला 'खखोल्क' हे नाव आहे असे म्हणतात.
यथा खखोल्क इत्याख्या तस्यादित्यस्य तच्छृणु
तो आदित्य 'खखोल्क' का म्हणतात, ते आता ऐक.
कश्यपस्य च ते पत्न्यौ मारीचेः प्राक्प्रजापतेः
प्रजापतीपूर्वी असलेल्या कश्यप आणि मारीच यांच्या पत्नी तुझ्याच आहेत.
अखंडिता गतिस्तेस्ति यतो गगनमंडले
आकाशमंडळामुळे चाल कायम राहते.
योसावुच्चैःश्रवा वाजी श्रूयते सवितूरथे
उच्चैःश्रवा नावाचा घोडा सविताच्या रथाला जोडलेला आहे असे ऐकायला येते.
पणं च कुरु कल्याणि तुभ्यं यो रोचतेनघे
हे शुभे, तुला जे आवडेल असा पैज लाव.
त्वज्जये का च मे प्रीतिर्मज्जये किं नु ते सुखम्
तुझ्या विजयात मला काय आनंद, आणि माझ्या विजयात तुला काय सुख?
ज्ञात्वा पणो न कर्तव्यो मिथः स्नेहमभीप्सता
हे माहीत असून, जिथे आपुलकी हवी आहे तिथे पैज लावू नये.
कद्रूरुवाच खेलस्य व्यवहारोयं पणे यत्किंचिदुच्यते ।। 4.1.50.
कद्रू म्हणाली: खेळाचा नियम असा आहे की पैजेत जे काही बोलले जाते तेच मान्य.
अथ तां विनतामाह कद्रूः कुटिलमानसा
मग वाकड्या मनाची कद्रू विनतेला म्हणाली.
तस्यास्तु सा भवेद्दासी पराजीयेत या यया
ज्याच्याकडून जिंकली जाईल, ती तिची दासी व्हावी.
इत्यन्योन्यं पणीकृत्य सर्पिण्यपि पतत्त्रिणी
अशा रीतीने एकमेकांवर पैज लावून सर्प आणि पंखधारी दोघांनीही मान्य केले.
कदागंतव्यमिति च चक्राते ते गमावधिम्
'कधी जायचे?' असे ठरवून त्यांनी जाण्याची वेळ ठरवली.
विनतायां गतायां तु कद्रूराहूय चांगजान्
विनता गेल्यावर कद्रूने आपल्या मुलांना बोलावले.
तुरंगमुच्चैःश्रवसं प्रोद्भूतं क्षीरनीरधेः
उच्चैःश्रवा नावाचा घोडा क्षीरसागरातून प्रकट झाला.
कार्यकारणरूपस्य सादृश्यमधिगच्छति
तो कारण आणि परिणाम यांच्या स्वरूपाशी मिळतेजुळतेपण प्राप्त करतो.
तस्य वालधिमध्यास्य कृष्णकुंतलतां गताः
त्याच्या शेपटीच्या मध्यभागी असलेले केस काळ्या वळवळत्या केसांसारखे झाले.
इति श्रुत्वा वचो मातुः काद्रवेयाः परस्परम्
आईचे बोल ऐकून कद्रूच्या मुलांनी आपसात—
प्राप्ताः प्रहृष्टा मृष्टान्नं दास्यत्यद्य प्रसूरिति ।। 4.1.50.
‘आज आई आपल्याला स्वादिष्ट अन्न देईल’ असे वाटून ते आनंदित झाले.
मृष्टं तिष्ठतु तद्दूरं विषादप्यधिकं कटु
ते स्वादिष्ट अन्न दूरच राहो; ते विषापेक्षा जास्त कडू आहे.
वयं न यामो यद्भाव्यं तदस्माकं भवत्विह
आम्ही जाणार नाही; जे काही आपल्या नशिबात आहे, ते इथेच होऊ दे.
अकर्णाः कूरहृदयाः पितरौ व्रीडयंति ते
बहिरे आणि कठोर मनाचे, तुम्ही तुमच्या पालकांना लाज आणता.
पित्रोर्गिरं निराकृत्य ये तिष्ठेयुः सुदुर्मदाः
जे आपल्या पालकांचे बोल नाकारून टिकून राहतात, ते फारच गर्विष्ठ असतात.
तेषां वचनमाकर्ण्य नयाम इति सोरगी
त्यांचे बोल ऐकून तिने रागाने सांगितले, ‘चला, आपण जाऊया.’
तार्क्ष्यस्य भक्ष्या भवत यूयं मद्वाक्यलंघनात्
माझ्या आज्ञा उल्लंघन केल्यामुळे तुम्ही ताऱ्क्ष्याचा आहार व्हाल.
इति शापानलाद्भीतैः कैश्चित्पातालमाश्रितम्
तिच्या शापाच्या ज्वाळांमुळे घाबरून काहींनी पाताळात आश्रय घेतला.
ते पुच्छमौच्चैःश्रवसमधिगम्य महाधियः
महान बुद्धीचे ते उच्छैःश्रवासाच्या शेपटीपर्यंत पोहोचले.
तत्क्ष्वेडानल धूमौघैः फूत्कारभरनिःसृतैः
त्यांच्या फुत्कारातून बाहेर पडणाऱ्या अग्नी आणि धुराच्या लाटा, जोरदार श्वासामुळे—
विनतापृष्ठमारुह्य कद्रूः स्नेहवशात्ततः 4.1.50.
नंतर, प्रेमामुळे कद्रू विनताच्या पाठीवर बसली.