सर्वेषामेव तीर्थानां स्नानाद्यल्लभ्यते फलम्
सर्व तीर्थांमध्ये स्नान व इतर विधींनी जे फळ मिळते —
नार्थवादोयमुदितः स्तुतिवादो न वै मुने
हे केवळ स्तुती किंवा अतिशयोक्ती नाही, हे ऋषी.
यत्र विश्वेश्वरः साक्षाद्यत्र स्वर्गतरंगिणी
जिथे विश्वेश्वर प्रत्यक्ष आहे आणि जिथे स्वर्गाची गंगा वाहते,
उदाहरंति ये मूढाः कुतर्कबलदर्पिताः
ज्यांना चुकीच्या युक्तिवादाचा गर्व आहे, असे मूर्ख लोक उदाहरणे देतात—
कस्यचित्काशितीर्थस्य महिम्नो महतस्तुलाम्
ते काशीच्या अपार महिम्याशी इतर कोणत्यातरी तीर्थाच्या महिम्याची तुलना करतात—
नास्तिका वेदबाह्याश्च शिश्नोदरपरायणाः
ते नास्तिक, वेदाबाह्य आणि फक्त इंद्रियसुख व पोटापुरत्या गोष्टींमध्ये गुंतलेले असतात.
लोलार्ककरनिष्टप्ता असिधार विखंडिताः
अगदी तिखट उन्हाने भाजले गेलेले, तलवारीच्या धारेने छाटले गेलेले,
महिमानमिमं श्रुत्वा लोलार्कस्य नरोत्तमः
हे तिखट सूर्याचं हे माहात्म्य ऐकून, हे श्रेष्ठ पुरुषा—
तत्र नाम्नोत्तरार्केण रश्मिमाली व्यवस्थितः
तेथे 'उत्तरार्क' नावाने तेजस्वी सूर्य स्थिर आहे.
तापयन्दुःखसंघातं साधूनाप्याययन्रविः
रवि उष्णतेमुळे होणाऱ्या दुःखाचा समूह एकत्र करून, सज्जनांनाही पोसतो.
तत्रेतिहासो यो वृत्तस्तं निशामय सुव्रत
तेथे जे प्राचीन घडले, ते तू लक्षपूर्वक ऐक, हे सुशील एकव्रती.
आसीत्काश्यां शुभाचारः सदातिथिजनप्रियः
काशीत एक सदाचारी, पाहुण्यांना व लोकांना प्रिय असा मनुष्य होता.
भर्तृशुश्रूषणरता गृहकर्मसुपेशला
त्याची पत्नी पतीची सेवा करण्यात रमणारी आणि घरकामात कुशल होती.
मूलर्क्षप्रथमेपादे तथा केंद्रे बृहस्पतौ
मूळराशीत पहिला चरण आला आणि बृहस्पती मध्यभागी होता,
सुरूपा विनयाचारा पित्रोश्च प्रियकारिणी
ती सुंदर, नम्र वर्तनाची आणि आईवडिलांना आनंद देणारी होती.
यथायथा समैधिष्ट सा कन्या पितृमंदिरे
जसा काळ गेला, तशी ती कन्या वडिलांच्या घरी वाढली.
कस्मै देया वरा कन्या सुरम्येयं सुलक्षणा
ही सुंदर आणि गुणी कन्या कोणाला द्यावी, असा प्रश्न पडला.
कुलेन वयसा चापि शीलेनापि श्रुतेन च 4.1.47.
कुळ, वय, स्वभाव आणि शिक्षण या सर्वांचा विचार करून—
इति चिंतयतस्तस्य ज्वरोभूदतिदारुणः
असा विचार करत असताना त्याला फार तीव्र ताप आला.
तन्मूलर्क्षविपाकेन चिंताख्येन ज्वरेण च
त्या मूळराशीतल्या परिणामामुळे आणि चिंता नावाच्या तापामुळे,
पितर्युपरते तस्याः कन्यायाः सा जनन्यपि
त्या कन्येच्या वडिलांचे निधन झाल्यावर, तिच्या आईचाही मृत्यू झाला.
धर्मोयं सहचारिण्या जीवताजीवतापि वा
नियम असा आहे — जोडीदार जिवंत असो वा मरण पावो.
नापत्यं पाति नो माता न पिता नैव बांधवाः
मुलं, आई, वडील किंवा नातेवाईक — यापैकी कोणीच आपली रक्षा करू शकत नाही.
सुलक्षणापि दुःखार्ता पित्रोः पंचत्वमाप्तयोः
ती गुणी असूनही, दोन्ही पालक गेल्यावर ती दुःखाने व्याकुळ झाली.
चिंतामवाप महतीमनाथा दैन्यमागता
आता कोणाचाही आधार नसल्याने, ती मोठ्या चिंता आणि दैन्यात पडली.
दुस्तरं पारमाप्स्यामि स्त्रीत्वं सर्वाभिभावि यत्
हे स्त्रीत्व, जे सर्वांवर भारी पडते, मी हे कठीण अवस्थेचे पार कसे जाईन?
तददत्ता कथं स्वैरमहमन्यं वरं वृणे
कोणी मला दिलेच नाही, तर मी दुसरा वर स्वेच्छेने कसा निवडू?
स्वाधीनोपि न तत्तेन वृतेनापि हि किं भवेत् 4.1.47.
स्वतःच्या इच्छेने निवडले तरी, त्यातून मला काय मिळणार?
युवभिर्बहुभिर्नित्यं प्रार्थितापि मुहुर्मुहुः
तुम्ही सर्वजण, तरुण आणि अनेकदा, मला पुन्हा पुन्हा मागणी केलीत,
पित्रोरुपरतिं दृष्ट्वा वात्सल्यं च तथाविधम्
पण माझ्या आई-वडिलांचा मृत्यू आणि त्यांचे अपार प्रेम पाहून,