ततः शक्रः समाहूय वीतिहोत्रं पुरःस्थितम्
मग इंद्राने समोर उभ्या असलेल्या वीतिहोत्राला बोलावले.
हव्यवाहन या मूर्तिस्तव तत्र प्रतिष्ठिता
हो अग्नी, तिथे तुझी हव्यवाहन अशी मूर्ती स्थिर आहे.
समागतायां तन्मूर्तौ सर्वानष्टाग्रयः प्रजाः
त्या मूर्तीत सर्व नष्ट झालेल्या प्राण्यांपैकी श्रेष्ठ प्राणी एकत्र आले,
प्रजासु च विरक्तासु राज्यकामदुघासु वै
आणि लोक, राज्य देणाऱ्या सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या गोष्टींमध्येही, उदासीन झाले,
प्रजानां रंजनाद्राजा येयं रूढिरुपार्जिता
राजा प्रजेला आनंद देऊन, रक्ताने मिळवलेली ही संपत्ती मिळवतो.
प्रजाविरहितो राजा कोशदुर्गबलादिभिः
तरी तो काहीच करू शकत नाही.
त्रिवर्गसाधनाहेतुः प्राक्प्रजैव महीपतेः
राजासाठी प्रजा हाच धर्म, अर्थ आणि काम या तीनही गोष्टी मिळवण्याचा मुख्य मार्ग आहे.
क्षीणे त्रिवर्गे संक्षीणा गतिर्लोकद्वयात्मिका ।। 4.1.43.
जेव्हा हे तिन्ही उद्दिष्टे कमी होतात, तेव्हा दोन्ही लोकांच्या मार्गाचाही क्षय होतो.
इतींद्रवचनाद्वह्निरह्नाय क्षोणिमंडलात्
म्हणून इंद्राच्या आज्ञेने अग्नी दिवसा पृथ्वीच्या वर्तुळातून निघून गेला.
निन्ये न केवलं त्रेतां जाठराग्निमपि प्रभुः
प्रभूने केवळ यज्ञाग्नीच नाही, तर जठराग्नीही नेला.
वह्नौ स्वर्लोकमापन्ने जाते मध्यंदिने नृपः
अग्नी स्वर्गात गेला आणि मध्यान्ह झाला, हे राजन,
महानसाधिकृतयो वेपमानास्ततो मुहुः
तेव्हा मुख्य स्वयंपाकी पुन्हा पुन्हा थरथरत होते.
सूपकारा ऊचुः किंचिद्विज्ञप्तुकामाः स्मोप्यकांडेरणपंडित
स्वयंपाकी म्हणाले, काही विनंती करायची इच्छा ठेवून, 'राजांमध्ये ज्ञानी असलेल्या,'
यदि विश्रुणयेद्राजन्भवानभयदक्षिणाम्
'राजन, जर आपण आम्हाला भीतीपासून मुक्तीचे दान दिले तर...'
भ्रूसंज्ञयाकृतादेशाः प्रशस्तास्येनभूभुजा
राजाने केवळ भुवया हलवून दिलेले आदेश सर्वांनी कौतुकाने मान्य केले.
न जानीमो वयं नाथ त्वत्प्रतापभयार्दितः
नाथा, तुझ्या तेजामुळे आम्ही घाबरलो आहोत, म्हणून आम्हाला काहीच कळत नाही.
कृशानौ कृशतां प्राप्ते कथं पाकक्रिया भवेत्
जर अग्नीच दुर्बल झाला, तर शिजवण्याचे काम कसे होईल?
प्रभोरादेशमासाद्य तामिहैवानयामहे 4.1.43.
प्रभूचा आदेश मिळताच, आम्ही तिला लगेच इथे आणू.
श्रुत्वांधसिकवाक्यं स महासत्त्वो महामतिः
अंधसिकाचे बोल ऐकून, तो महान आत्मा आणि बुद्धिमान पुरुष—
क्षणं संशीलयंस्तत्र ददर्श तपसोबलात्
थोडा वेळ तिथे थांबून, आपल्या तपश्चर्येच्या सामर्थ्याने त्याने पाहिले—
अप्यहासीदितोलोकाज्जगाम च सुरालयम्
तो लोकांच्या नजरेआड झाला आणि देवांच्या निवासस्थानी गेला.
तेषामेवविचाराच्च हानिरेषा सुपर्वणाम्
त्यांच्या विचारशक्तीच्या अभावामुळेच सुपर्णांना ही हानी झाली.
पितामहेन महतो गौरवात्प्रतिपादितम्
पितामहाने मोठ्या आदराने हे सांगितले होते.
पौराः समागता द्वारि सह जानपदैर्नरैः
नगरातील लोक आणि गावातील माणसे एकत्र दरवाजाजवळ जमले.
दत्त्वोपदं यथार्हं ते प्रणेमुः क्षोणिवज्रिणम्
त्यांनी योग्य ते दान दिले आणि वज्रधारी राजाला वंदन केले.
केचिच्च समुदा दृष्ट्या केचिच्च करसंज्ञया
काहींनी नजरेने अभिवादन केले, तर काहींनी हाताने इशारा केला.
तेजिरे भेजिरे सर्वे रत्नार्चिः परिसेविते राज्ञः शतशलाकस्थच्छत्रस्यच्छाययाशुभे
सर्वजण रत्नांच्या तेजाने झळाळत, राजाच्या शंभर कड्यांच्या छत्राखाली शुभ छायेत एकत्र आले.
विशांपतिरथोवाच तन्मुखच्छाययेरितम् 4.1.43.
मग लोकांचा स्वामी, त्या छत्राच्या सावलीत बसून, बोलू लागला.
अस्मत्कुले मूलभूतो भास्करो मान्य एव नः 4.1.43.
आमच्या कुळात सूर्य हा मूळ आहे आणि तो नेहमीच आमच्याकडून मानला जातो.
अथ मंदरकंदरोदरोल्लसद समद्युति रत्नमंदिरे
नंतर, मंदार पर्वताच्या उतारांप्रमाणे झळाळणाऱ्या रत्नांच्या महालात—