सदप्सरा यथास्वर्भूस्तत्पुर्यपिसदप्सराः
जसं स्वर्गात अप्सरा असतात, तसंच त्या नगरीतही अप्सरा होत्या.
अनीतयश्च तद्ग्रामानाराजपुरुषाः क्वचित्
त्या गावांमध्ये कधी कधी राजाचे नोकर नसत.
दिवोदासस्य तस्यैवं काश्यां राज्यं प्रशासतः
दिवोदास काशीमध्ये राज्य करत असताना,
गीर्वाणा विप्रतीकारमथ तस्य चिकीर्षवः
तेव्हा देवांनी त्याचं वाईट व्हावं असं ठरवलं.
भवादृशामिव मुने प्रायशो धर्मचारिणाम्
मुनिवर, जसं तुमच्यासारख्या धर्मनिष्ठ लोकांबरोबर नेहमी घडतं,
यद्यप्यसौ धराधीशो व्याधिनोद्दुर्धराध्वरैः
तो पृथ्वीचा राजा असूनही त्याला मोठ्या अडचणी आणि कठीण यज्ञांनी त्रास झाला.
स्वभाव एव द्युसदां परोत्कर्षासहिष्णुता
देवांना दुसऱ्यांची मोठी कीर्ती सहन होत नाही, हे त्यांचं स्वभावधर्म आहे.
अंतराया भवंत्येव धर्मस्यापि पदेपदे
धर्माच्या मार्गावरही प्रत्येक टप्प्यावर अडथळे येतातच.
अधर्मिणः समेधंते धनधान्यसमृद्धिभिः 4.1.43.
अधर्मी लोक एकत्र येतात आणि धनधान्यात भरभराट करतात.
प्रजाः पालयतस्तस्य पुत्रानिव निजौरसान्
तो आपल्या प्रजेला जणू स्वतःच्या पोटच्या मुलांसारखं जपत असे.
षाड्गुण्यवेदिनस्तस्य त्रिशक्त्यूर्जितचेतसः
त्याला सहा प्रकारच्या नीतीचं ज्ञान होतं आणि त्याचं मन तीन शक्तींनी बळकट होतं.
बुद्धिमंतोपि विबुधा विप्रतीकर्तुमुद्यताः
शहाणे असलेले देवही त्याच्याविरुद्ध उभे राहण्यासाठी सज्ज झाले.
एकपत्नीव्रताः सर्वे पुमांसस्तस्य मंडले
त्याच्या राज्यातले सगळे पुरुष एकपत्नीव्रती होते.
अनधीतो न विप्रोभूदशूरोनैव बाहुजः
कोणताही ब्राह्मण अशिक्षित नव्हता आणि कोणताही क्षत्रिय निर्भय नव्हता.
अनन्यवृत्तयः शूद्रा द्विजशुश्रूषणं प्रति
शूद्रांना द्विजांची सेवा करण्याशिवाय दुसरं कोणतंही काम नव्हतं.
अविप्लुत ब्रह्मचर्यास्तद्राष्ट्रे ब्रह्मचारिणः
त्या देशात ब्रह्मचारी अखंड ब्रह्मचर्य पाळत.
आतिथ्यधर्मप्रवणा धर्मशास्त्रविचक्षणाः
ते अतिथीसेवा करण्यात मन लावत आणि धर्मशास्त्रात पारंगत होते.
तृतीयाश्रमिणो यस्मिन्वनवृत्तिकृतादराः
त्या भूमीत तिसऱ्या आश्रमातले लोक वनवासाच्या जीवनाला आदर देत.
सर्वसंगविनिर्मुक्ता निर्मुक्ता निष्परिग्रहाः 4.1.43.
सर्व प्रकारच्या संबंधांपासून मुक्त, खर्या अर्थाने स्वातंत्र्य लाभलेले आणि काहीही आपले म्हणून धरून न ठेवणारे लोक तिथे आहेत.
अन्येनुलोमजन्मानः प्रतिलो मभवा अपि
जे लोक परंपरेनुसार जन्मले आहेत, किंवा अगदी त्याच्या विरुद्ध जन्मले आहेत, ते सुद्धा तिथे आहेत.
अनपत्या न तद्राष्ट्रे धनहीनोपि कोपि न
त्या प्रदेशात कुणीही मुलांविना नाही, आणि कुणीही दारिद्र्यातही नाही.
न चाटा नैव वाचाटा वंचका नो न हिंसकाः
तिथे न कुणी खुशामत करणारे आहेत, न खोटं बोलणारे, न फसवणारे, न हिंसक लोक.
श्रुतिघोषो हि सर्वत्र शास्त्रवादः पदेपदे
सर्वत्र वेदांचा गूंज ऐकू येतो आणि प्रत्येक ठिकाणी शास्त्रांवर चर्चा होत असते.
वीणावेणुप्रवादाश्च मृदंगा मधुरस्वनाः
वीणा, बासरी यांच्या गोड स्वरांनी आणि मृदंगाच्या मधुर आवाजांनी वातावरण भरलेलं असतं.
मांसाशिनः पुरोडाशे नैवान्यत्र कदाचन
मांस खाणारे लोक फक्त यज्ञातच ते खातात, इतर कुठेही किंवा कधीही नाही.
पुत्रस्य पित्रोः पदयोः पूजनं देवपूजनम्
मुलगा आपल्या आईवडिलांच्या पायांची पूजा करतो, तीच देवांची पूजा मानली जाते.
नारीणां भर्तृपद् योरर्चनं तद्वचःश्रुतिः
स्त्रियांसाठी आपल्या पतीच्या पायांची पूजा करणे हे शिकवलं जातं आणि ऐकवलं जातं.
सपर्ययंति मुदिता भृत्याः स्वामिपदांबुजम्
नोकर आनंदाने आपल्या मालकांच्या कमळासारख्या पायांची पूजा करतात.
वरिवस्यंति भूयोपि त्रिकालं काशिदेवताः 4.1.43.
स्थानिक देवतांची दिवसातून तीन वेळा आणि वारंवार भक्तीभावाने पूजा केली जाते.
विद्वद्भिश्च तपोनिष्ठास्तपोनिष्ठैर्जितेंद्रियाः
विद्वान, तपश्चर्येला वाहिलेल्या, आणि तपाने इंद्रियांवर विजय मिळवलेल्या लोकांकडून पूजा केली जाते.