गंधपुष्पांशुकैः शोणैः स्वां तनुं भूषितां नरः
किंवा स्वतःचे शरीर सुगंधी फुले, लाल वस्त्रे घातलेले पाहतो,
पांसुराशि च वल्मीकं यूपदंडमथापि वा
किंवा धुळीचा ढीग, मुंग्यांचे वारूळ किंवा यज्ञाचा खांब पाहतो,
रासभारूढमात्मानं तैलाभ्यक्तं च मुंडितम्
किंवा स्वतःला गाढवावर बसलेला, तेल लावलेला किंवा डोके मुंडण केलेला पाहतो,
स्वमौलौ स्वतनौ वापि यः पश्येत्स्वप्नगो नरः
जो स्वप्नात स्वतःचे डोके किंवा शरीर पाहतो,
लोहदंडधरं कृष्णं पुरुषं कृष्णवाससम्
किंवा लोखंडी काठी धरलेला काळा, काळ्या कपड्यातला पुरुष पाहतो,
काली कुमारी यं स्वप्ने बद्नीयाद्बाहु पाशकैः
किंवा स्वप्नात काली किंवा कुमारिका त्याला बाहूंना दोऱ्यांनी बांधते,
नरो यो वानरारूढो यायात्प्राचीदिशं स्वपन्
जो मनुष्य स्वप्नात वानरावर बसून पूर्व दिशेकडे जातो,
कृपणोपि वदान्यः स्याद्वदान्यः कृपणो यदि
कंजूष माणूसही उदार होतो, जर उदार माणूस कंजूष झाला तर.
एतानि कालचिह्नानि संत्यन्यानि बहून्यपि 4.1.42.
ही काळाची चिन्हे आहेत; अशी आणखीही अनेक चिन्हे आहेत.
न कालवंचनोपायं मुनेन्यमवयाम्यहम्
मुनी, मला काळाला फसवायचा कोणताही उपाय माहित नाही.
तावद्गर्जंति पापानि तावद्गर्जेद्यमो नृपः
राजा, पापे ज्या वेळेपर्यंत गर्जतात, त्या वेळेपर्यंत यमसुद्धा गर्जतो.
प्राप्तविश्वेश्वरावासः पीतोत्तरवहापयाः
जो पिवळे वस्त्र घालून विश्वेश्वराच्या निवासस्थानी पोहोचतो,
करिष्येत्कुपितःकालः किंकाशीवासिनां नृणाम्
कुपित काळाने काशीमध्ये राहणाऱ्यांना काय करावे?
यथा प्रयाति शिशुता कौमारं च यथा गतम्
जसे बालपण संपून तारुण्याकडे जाते, तसे गेलेले परत येत नाही.
यावन्नहि जराक्रांतिर्यावन्नेंद्रियवैक्लवम्
जोपर्यंत म्हातारपण आले नाही, जोपर्यंत इंद्रिये दुर्बल झाली नाहीत,
अन्यानि काललक्ष्माणि तिष्ठंतु कलशोद्भव
घड्याळातून जन्मलेल्या, इतर काळाची चिन्हे तसेच राहू दे.
पराभूतो हि जरया सर्वैश्च परिभूयते
म्हातारपणाने जिंकलेल्या माणसाला सगळेजण तुच्छ लेखतात.
सुतावाक्यं न कुर्वंति पत्नी प्रेमापि मुंचति
मुलं त्याच्या बोलण्याकडे लक्ष देत नाहीत, आणि पत्नीचे प्रेमही सुटते.
आश्लिष्टं जरया दृष्ट्वा परयोषिद्विशंकिता 4.1.42.
म्हातारपणाने वेढलेला पाहून इतर स्त्रिया सावध होतात.
न जरा सदृशो व्याधिर्न दुःखं जरया समम्
म्हातारपणासारखा दुसरा आजार नाही, आणि त्यासारखे दुःखही नाही.
न जीयते तथा कालस्तपसा योगयुक्तिभिः
तप किंवा योगाने काळ जिंकता येत नाही.
विनायज्ञैर्विनादानैर्विना व्रतजपादिभिः
यज्ञ, दान, व्रत किंवा जप यांमुळेही काळ जिंकता येत नाही.
काशीप्राप्तिरयं योगःकाथीप्राप्तिरिदं तपः
काशीला पोहोचणे म्हणजे योग आहे; काठीला पोहोचणे म्हणजे तप आहे.
कः कलिकोथवा कालः का जरा किं च दुष्कृतम्
कलीचे दोष काय, काळ म्हणजे काय, म्हातारपण काय, आणि पाप म्हणजे काय?
कलिस्तानेव बाधेत कालस्तांश्च जिघांसति
फक्त काशीमध्येच कलियुग त्रास देतो आणि काळ तिथल्या लोकांचा नाश करायला पाहतो.
एनांसि तांश्च बाधंते ये न काशीं समाश्रिताः तारकं ज्ञानमासाद्य ते मुक्ताः कर्मपाशतः
जे लोक काशीमध्ये आश्रय घेत नाहीत, त्यांना पापं आणि दुःख सतावत राहतात; पण जे तारक ज्ञान मिळवतात, ते कर्माच्या बंधनातून मुक्त होतात.
धनिनो न तथा सौख्यं प्राप्नुवंति नराः क्वचित्
ज्यांच्याकडे धन आहे, अशा माणसांना कुठेही खरे सुख मिळत नाही.
वरं काशीसमावासी नासीनो द्युसदां पदम्
देवतांच्या लोकात बसण्यापेक्षा काशीमध्ये राहणे केव्हाही श्रेष्ठ आहे.
स्थितोपि भगवनीशो मंदरं चारुकंदरम् 4.1.42.
भगवान स्वतः सुंदर मंदार पर्वतावर स्थिरावले होते.
काशीं संत्याजयामास कथमागाच्च मंदरात्
त्यांनी काशी सोडायला लावली; मग ते मंदारावरून कसे आले?