जातमात्रः शिशुस्तावद्यावदष्टौ समाः स्मृताः
नवजात मूल आठ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत तसंच मानलं जातं.
भरणं पोष्यवर्गस्य दृष्टादृष्टफलोदयम्
आपल्या आश्रितांचा सांभाळ केल्याने दिसणारे आणि अदृश्य दोन्ही प्रकारचे फळ मिळते.
मातापितागुरुपत्नीः त्वपत्यानि समाश्रिताः
आई, वडील, गुरूंची पत्नी आणि आपली मुलं यांची काळजी घ्यावी.
स जीवति पुमान्योऽत्र बहुभिश्चोपजीव्यते
जो पुरुष इथे अनेकांच्या आधारावर जगतो, तोच खऱ्या अर्थाने जगतो.
दीनानाथविशिष्टेभ्यो दातव्यं भूतिकाम्यया
गरीब, अनाथ आणि विशेष लोकांना पुण्याच्या इच्छेने दान द्यावं.
विभागशीलसंयुक्तो दयावांश्च क्षमायुतः 4.1.40.
जो माणूस वाटपात न्याय राखतो, दयाळू आहे आणि संयमी आहे—
शर्वरीमध्य यामौ यौ हुतशेषं च यद्धविः
रात्रीच्या दोन संध्याकाळी आणि अग्नित दिलेल्या नैवेद्याचे उरलेले अन्न—
नवैतानि गृहस्थस्य कार्याण्यभ्यागते सदा
हे सर्व गृहस्थाने पाहुणा आल्यावर नेहमी करायचे नसतात.
अभ्युत्थानमिहायात सस्नेहं पूर्वभाषणम्
पाहुणा आल्यावर त्याच्या स्वागतासाठी उठणे, प्रेमाने जवळ जाणे आणि आधी बोलणे—
तथेषद्व्यययुक्तानि कार्याण्येतानि वै नव
अशा प्रकारे, थोड्या खर्चात होणारी ही नऊ कामे नक्कीच करावीत.
शय्यातृणजलाभ्यंग दीपा गार्हस्थ्य सिद्धिदाः
पलंग, गवत, पाणी, अंगाला लावण्याची वस्तू आणि दिवा—हे गृहस्थाश्रमात यश मिळवून देतात.
पैशुन्यं परदाराश्च द्रोहः क्रोधानृताप्रियम्
दुसऱ्याची निंदा, परस्त्री, फसवणूक, राग, खोटे बोलणे आणि कठोर शब्द—
नवावश्यककर्माणि कार्याणि प्रतिवासरम्
ही नऊ आवश्यक कर्तव्ये दररोज पार पाडावीत.
वेश्वदेवं तथातिथ्यं नवमं पितृतर्पणम्
गृहातील देवांची पूजा, पाहुण्यांचे स्वागत आणि नववे म्हणजे पितरांना तर्पण—
जन्मर्क्षं मैथुनं मंत्रो गृहच्छिद्रं च वंचनम्
जन्मदिवस, मैथुन, मंत्र, घरातील गुपित उघड करणे आणि फसवणूक—
नवैतानि प्रकाश्यानि रहः पापमकुत्सितम् कन्यादानं गुणोत्कर्षो नान्यत्केनापि कुत्रचित् ।। 4.1.40.
ही नऊ गोष्टी कधीच उघड करायच्या नाहीत; गुप्त पापाची तिरस्कार करू नये. कन्यादान आणि गुणांची श्रेष्ठता—हेच सर्वत्र सांगावे.
पात्र मित्र विनीतेषु दीनानाथोपकारिषु
पात्र, मित्र, नम्र, गरीब व निराधारांना मदत करणाऱ्यांना—
निष्फलं नवसूत्सृष्टं चाटचारणतस्करे
चाटूकार, भटक्या आणि चोर यांना नवीन वस्तू देणे व्यर्थ आहे.
आपस्त्वपि न देयानि नववस्तूनि सर्वथा
पाणी सुद्धा नवीन वस्तू म्हणून कोणत्याही प्रकारे द्यायचे नाही.
न्यासाधीकुलवृत्तिं च निक्षेपं स्त्रीधनं सुतम्
ठेव, आश्रितांची उपजीविका, सांभाळलेली वस्तू, स्त्रीचे धन आणि मुलगा—
एतन्नवानां नवकं ज्ञात्वा प्रियमवाप्नुयात्
ही नववी नऊ गोष्टी समजून घेतल्यावर प्रिय वस्तू मिळते.
सत्यं शौचमहिंसा च क्षांतिर्दानं दया दमः
सत्य, स्वच्छता, अहिंसा, क्षमा, दान, दया आणि संयम—
अभ्यस्य नवतिं चैतां स्वर्गमार्गप्रदीपिकाम्
ही नऊ गुण नेहमी अंगीकारल्याने स्वर्गमार्ग प्रकाशमान होतो.
जिह्वा भार्या सुतो भ्राता मित्र दास समाश्रिताः
जिभ, पत्नी, मुलगा, भाऊ, मित्र, नोकर आणि आश्रित—
पानं दुर्जन संसर्गः पत्या च विरहोटनम्
दारू पिणे, वाईट लोकांची संगत, आणि नवऱ्यापासून वेगळे होणे — हे सगळे दुःखदायक असते.
समर्घं धान्यमुद्धत्य महर्घं यः प्रयच्छति ।।4.1.40.
ज्याने स्वस्त धान्य घेऊन ते फार मौल्यवान आहे असे दाखवून दान केले, त्याचा हेतू शुद्ध नसतो.
अग्रे माहिषिकं दृष्ट्वा मध्ये च वृषलीपतिम्
समोर म्हैस दिसली आणि मध्ये शूद्रांचा प्रमुख दिसला, तर ते अशुभ मानले जाते.
महिषीत्युच्यते नारी या च स्याद्व्यभिचारिणी
जी स्त्री परपुरुषाशी संबंध ठेवते, तिला 'म्हैस' असे म्हणतात.
स्व वृषं या परित्यज्य परवृषे वृषायते
जी स्त्री आपल्या नवऱ्याला सोडून दुसऱ्याच्या नवऱ्याशी संबंध ठेवते, ती दोषी ठरते.
यावदुष्णं भवत्यन्नं यावन्मौनेन भुज्यते
जेवण गरम असताना ते शांतपणे, न बोलता खावे.