किं बिभेति नरो धीरः कृतादघशिलोच्चयात्
धीर मनुष्याने, पापाचा मोठा डोंगर जरी केला तरी, का घाबरावे?
क्वाविमुक्तं महालिंगं चतुर्वर्गफलोदयम्
कोठे आहे ते अविमुक्त, ते महालिंग, जे चार पुरुषार्थांचे फळ देते?
अविमुक्ते महाक्षेत्रे विश्वेशसमधिष्ठिते
अविमुक्त या पवित्र क्षेत्रात, जिथे विश्वेश्वर वास करतो—
द्रष्टारमविमुक्तस्य दृष्ट्वा दंडधरो यमः
अविमुक्ताचा भक्त पाहिल्यावर, दंडधारी यम—
धन्यं तन्नेत्रनिर्माणं कृतकृत्यौ तु तौ करौ
ज्यांनी ते पाहिलं, त्यांचे डोळे धन्य आहेत; आणि ज्यांनी ते हातांनी केलं, त्यांचे हात खरंच कृतार्थ झाले.
त्रिसंध्यमविमुक्तेशं यो जपेन्नियतः शुचिः
जो शिस्तबद्ध आणि शुद्ध राहून, दिवसाच्या तीन संध्याकाळी अविमुक्तेश्वराचं नामस्मरण करतो—
अविमुक्तं महालिंगं दृष्ट्वा ग्रामांतरं व्रजेत्
—तो अविमुक्तातील महान लिंगाचं दर्शन घेऊन, मग दुसऱ्या गावाकडे जावं.
अथो किमसि शुश्रूषुः कथयिष्यामि तत्पुनः
आता, तुला ऐकायचं आहे म्हणून, मी ते पुन्हा सांगतो.
अतीव सुश्रुते जाते तथापि न धिनोम्यहम्
तू अगदी लक्षपूर्वक ऐकतोस, तरी मी तुझ्यावर काहीही दोष ठेवत नाही.
अविमुक्तेश्वरं लिंगं क्षेत्रं चाप्यविमुक्तकम्
अविमुक्तेश्वराचं लिंग आणि अविमुक्त नावाचं क्षेत्र—
स्वश्रेयो दातुरेतस्या विमुक्तस्य महामते
—हे बुद्धिमान, स्वतःच्या कल्याणासाठी या अविमुक्ताला दान द्यावं.
समीहितार्थ संसिद्धिर्लभ्यते पुण्यभारतः
हे पुण्यवान भारत, इच्छित फळ नक्की मिळतं.
श्रुतिवर्त्मजुषः पुंसः संस्पर्शान्नश्यतो मुने
जो पुरुष वेदांचा मार्ग पाळतो, ऋषी, त्याला निषिद्ध गोष्टींचा स्पर्श झाला तर त्याचं नुकसान होतं.
वर्जितस्य विधानेन प्रोक्तस्याकरणेन वै
नियमित सांगितलेलं न केल्याने किंवा वर्ज्य गोष्टी केल्याने—
निषिद्धाचरणं तस्मात्कथयिष्ये तवाग्रतः
—आणि निषिद्ध वर्तन केल्याने, म्हणून मी तुझ्यासमोर सांगतो.
पलांडुं विड्वराहं च शेलुं लशुन गृंजने
कांदा, डुकराचं मांस, शेलू, लसूण आणि गृंजना वनस्पती—
व्रश्चनान्वृक्षनिर्यासान्पायसापूपशष्कुलीः 4.1.40.
—मुळा, झाडांचा रस, दूध, पोळी आणि शष्कुली—
पय ऐकशफं हेयं तथा क्रामेलकाविकम्
—दूध, एक खुर असलेली जनावरं, तसेच क्रौंच आणि वनबत्तख—
टिट्टिभं कलविंकं च हंसं चक्रं प्लवंबकम्
—टिटवी, कलविंका, हंस, चक्रवाक आणि प्लवंग पक्षी—
जालपादान्खंजरीटान्बुडित्वा मत्स्यभक्षकान्
—जाळीदार पाय असलेले पक्षी, खंजन, बुडीटवा आणि मासे खाणारे पक्षी—
हव्यकव्यनियुक्तौ तु भक्ष्यौ पाठीनरोहितौ
—पाठीन आणि रोहित मासे, जे देव आणि पितरांना नैवेद्य म्हणून दिले जातात—
श्वाविद्गोधे प्रशस्ते च ज्ञाताश्च मृगपक्षिणः
—वनरान, गोधा, आणि उत्तम म्हणून ओळखले जाणारे मृग व पक्षी.
यज्ञार्थं पशुहिंसा या सा स्वर्ग्या नेतरा क्वचित्
यज्ञासाठी प्राण्यांची हत्या केल्यास ती पुण्यकारक असून स्वर्गप्राप्ती होते; पण इतर कोणत्याही कारणासाठी केल्यास तसे होत नाही.
प्राणात्यये क्रतौ श्राद्धे भैषजे विप्रकाम्यया
प्राणाला धोका असताना, यज्ञकर्मात, श्राद्धासाठी, औषधासाठी किंवा ब्राह्मणाच्या इच्छेने—
न तादृशं भवेत्पापं मृगयावृत्तिकांक्षिणः
शिकार करून उपजीविका मिळवू इच्छिणाऱ्यांना तसा पापाचा दोष लागत नाही.
मखार्थं ब्रह्मणा सृष्टाः पशु द्रुम मृगौषधीः
यज्ञासाठी ब्रह्मदेवाने प्राणी, झाडे, हरिणे आणि औषधी वनस्पती निर्माण केल्या.
पितृदेवक्रतुकृते मधुपर्कार्थमेव च 4.1.40.
पितरांना आणि देवांना समर्पित कर्मांसाठी, तसेच मधुपर्क विधीसाठीही हे सर्व निर्माण झाले.
यो जंतूनात्मपुष्ट्यर्थं हिनस्ति ज्ञानदुर्बलः
जो अज्ञानामुळे स्वतःच्या पोषणासाठी जीवहिंसा करतो—
भोक्तानुमंता संस्कर्ता क्रयिविक्रयि हिंसकाः
जे खातात, मान्यता देतात, तयार करतात, विकतात, विकत घेतात आणि मारतात—
प्रत्यब्दमश्वमेधेन शतं वर्षाणि यो यजेत्
जो दरवर्षी शंभर वर्षे अश्वमेध यज्ञ करतो—