लोकेश्वर समायाहि मंदरो नाम भूधरः
हे लोकांचा स्वामी, ये, मंदार नावाचा डोंगर आहे.
यावस्तस्मै वरं दातुं बहुकालं तपस्यते
तो तुझ्याकडून वर मागण्यासाठी खूप दिवस तप करत आहे.
जगाम वृषमारुह्य मंदरो यत्र तिष्ठति
तो वृषभावर बसून जिथे मंदार आहे तिथे गेला.
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते वरं ब्रूहि धरोत्तम
उठ, उठ, तुझ्यावर शुभेच्छा असो; तुझा वर माग, हे डोंगरांमध्ये श्रेष्ठ.
प्रणम्य बहुशो भूमावद्रिरेतद्व्यजिज्ञपत्
त्याने जमिनीवर अनेकदा वंदन करून असे सांगितले.
सर्वज्ञोपि कथं नाम न वेत्थ मम वांछितम्
तू सर्वज्ञ असूनही माझी इच्छा तुला कशी माहीत नाही?
सर्वेषां हृदयानंद शर्वसर्वगसर्वकृत्
तू सर्वांच्या हृदयाचा आनंद, सर्वत्र असणारा, सर्वांचा सर्जनारा, हे शर्वा.
याचकायातिशोच्याय प्रणतार्तिप्रभंजक
अत्यंत दीन मागणाऱ्याला, वंदन करणाऱ्यांच्या दुःखाचा नाश करणारा तू आहेस.
कुशद्वीप उमा सार्धं नाथाद्य सपरिच्छदः
कुशद्वीपावर आज प्रभू उमा आणि त्यांच्या सेवकांसह उपस्थित आहेत.
सर्वेषां सर्वदः शंभुः क्षणं यावद्विचिंतयेत् प्रणम्याग्रेसरो भूत्वा मौलौ बद्धकरद्वयः ।। 4.1.39.
सर्वांना देणारा शंभू क्षणभर विचार करतो; नम्रपणे वाकून, दोन्ही हात डोक्यावर जोडून तो पुढे जातो.
कृतप्रसादेन विभो सृष्टिं कर्तुं चतुर्विधाम्
प्रभूच्या कृपेने त्याने चार प्रकारची सृष्टी निर्माण करण्याचा संकल्प केला.
प्रयत्नेन मया सृष्टा सा सृष्टिस्त्वदनुज्ञया
मी प्रयत्नपूर्वक ती सृष्टी घडवली, आणि ती तुझ्या परवानगीने पूर्ण झाली.
अराजकं महच्चासीद्दुरवस्थमभूज्जगत्
जग मोठं आणि शासकाविना झालं, त्यामुळे ते कठीण अवस्थेत पडलं.
मयाभिषिक्तो राजर्षिः प्रजाः पातुं नरेश्वरः
मी एक राजर्षीला राजा म्हणून अभिषेक केला, हे नराधिपा, प्रजांचे रक्षण व्हावे म्हणून.
तवाज्ञया चेत्स्थास्यंति सर्वे दिविषदो दिवि
तुझ्या आज्ञेने सर्व देवता स्वर्गातच राहतील.
तथेति च मया प्रोक्तं प्रमाणीक्रियतां तु तत्
मी 'तसेच होवो' असे म्हटले; तेच आता प्रमाण मानावे.
तस्य राज्ञः प्रजास्त्रातुं भूयाच्चैष मनोरथः
राजाने प्रजांचे रक्षण करावे ही त्याची इच्छा पूर्ण होवो.
मर्त्यानां गणना क्वेह निमेषार्ध निमेषिणाम्
इथे मर्त्यांची मोजणी कुठे, आणि डोळा मिचकावणाऱ्यांसाठी अर्धा क्षण तरी कुठे?
विधेश्च गौरवं रक्षंस्तथोरी कृतवान्हरः
सृष्टीकर्त्याचा मान राखताना, हराने गायीसाठी विधीही केला.
तथा बहुतिथं कालं द्वीपोभूत्सोपि मंदरः 4.1.39.
अशा प्रकारे, बराच काळ तो द्वीप मंदार झाला.
निजमूर्तिमयं लिंगमविज्ञातं विधेरपि
त्याच्या स्वतःच्या मूर्तीपासून बनलेलं लिंग, जे सृष्टीकर्त्यालाही माहीत नव्हतं, स्थापलं गेलं.
विपन्नानां च जंतूनां दातुं नैःश्रेयसीं श्रियम्
दुर्दशेला गेलेल्या जीवांना सर्वोच्च संपत्ती द्यावी म्हणून.
मंदराद्रिगतेनापि क्षेत्रं नैतत्पिनाकिना
मंदार पर्वत गाठला तरी, पिनाकीने हे क्षेत्र गाठले नव्हते.
पुरा नंदवनं नाम क्षेत्रमेतत्प्रकीर्तितम्
पूर्वी हे क्षेत्र नंदवन म्हणून ओळखलं जात होतं.
नामाविमुक्तमभवदुभयोः क्षेत्रलिंगयोः
'अविमुक्त' हे नाव दोन्ही, क्षेत्र आणि लिंग यांना मिळालं.
अविमुक्तेश्वरं लिंगं दृष्ट्वा क्षेत्रेऽविमुक्तके
अविमुक्त नावाच्या क्षेत्रात अविमुक्तेश्वराचं लिंग पाहिलं.
अर्चंति विश्वे विश्वेशं विश्वेशोर्चति विश्वकृत्
सर्व देवता सर्वांच्या प्रभूची पूजा करतात; सर्वांचा प्रभू, सर्वांचा सर्जक, सर्वांनी पूजिला जातो.
पुरा न स्थापितं लिंगं कस्यचित्केनचित्क्वचित्
पूर्वी कोणत्याही व्यक्तीने, कुठेही, कोणतेही लिंग स्थापले नव्हते.
आकारमविमुक्तस्य दृष्ट्वा ब्रह्माच्युतादयः
कधीही न विभक्त होणाऱ्या परमेश्वराचे रूप पाहून ब्रह्मा, विष्णू आणि इतर देवता—
आदिलिंगमिदं प्रोक्तमविमुक्तेश्वरं महत् 4.1.39.
हेच मूळ लिंग म्हणून ओळखले जाते, हेच अविमुक्तेश्वराचे महान रूप आहे.