सत्यं ब्रूयात्प्रियं ब्रूयान्नब्रूयात्सत्यमप्रियम्
सत्य बोलावं, प्रिय बोलावं, पण अप्रिय सत्य बोलू नये.
भद्रमेव वदेन्नित्यं भद्रमेव विचिंतयेत्
नेहमी शुभ बोलावं आणि नेहमी शुभ विचार करावा.
रूपवित्तकुलैर्हीनान्सुधीर्नाधिक्षिपेन्नरान्
सुज्ञ माणसाने रूप, धन किंवा घराणं नसलेल्या माणसांचा अपमान करू नये.
वाचोवेगं मनोवेगं जिह्वावेगं च वर्जयेत्
बोलण्याचा, मनाचा आणि जिभेचा वेग थांबवावा.
गोब्राह्मणाग्नीनुच्छिष्ट पाणिना नैव संस्पृशेत्
अन्नानंतर न धुतलेल्या हाताने गायी, ब्राह्मण किंवा अग्नी स्पर्श करू नये.
गुह्यजान्यपि लोमानि तत्स्पर्शादशुचिर्भवेत्
गुप्त जागी असलेले केसही अशा स्पर्शाने अशुद्ध होतात.
निष्ठीवनं च श्लेष्माणं गृहाद्दूरं विनिक्षिपेत् अद्रोहवत्या बुद्ध्या च पूर्वं जन्म स्मरेद्द्विजः
तो थुंकी किंवा कफ घरापासून दूर टाकावा आणि द्विजाने द्वेष न ठेवता आपला मागील जन्म आठवावा.
वृद्धान्प्रयत्नाद्वंदेत दद्यात्तेषां स्वमासनम् 4.1.38.
वृद्धांचा आदर मनापासून करावा आणि त्यांना आपले आसन द्यावे.
श्रुति भूदेव देवानां नृप साधु तपस्विनाम्
देवतांसाठी, भूमिदेवांसाठी, राजांसाठी, सज्जन व तपस्वींसाठी वेदच प्रमाण आहे.
न मनुष्यस्तुतिं कुर्यान्नात्मानमपमानयेत्
कोणाच्याही स्तुती करू नये, आणि स्वतःचा अपमान करू नये.
अधर्मादेधते पूर्वं विद्वेष्टॄनपि संजयेत्
अधर्मामुळे आधी द्वेष वाढतो आणि शत्रूही निर्माण होतात.
उद्धृत्य पंच मृत्पिंडान्स्नायात्परजलाशये
पाच मातीचे गोळे घेऊन दुसऱ्याच्या जलाशयात स्नान करावे.
श्रद्धया पात्रमासाद्य यत्किंचिद्दीयते वसु
श्रद्धेने पात्र मिळवून जरी थोडे धन दिले तरी ते फळदायी होते.
भूप्रदो मंडलाधीशः सर्वत्रसुखिनोन्नदाः
ज्याने भूमी दान दिली, जो प्रदेशाचा स्वामी आहे, तो सर्वत्र आनंदी आणि उंचावलेला असतो.
प्रदीपदो निर्मलाक्षो गोदाताऽर्यमलोकभाक्
प्रदीप दान करणारा, ज्याचे डोळे निर्मळ आहेत, गायीचे दान करणारा, तो आर्य लोकांचा लोक भोगतो.
वेश्मदो ऽत्युच्चसौधेशो वस्त्रदश्चंद्रलो कभाक्
घर दान करणारा, उंच महालाचा स्वामी, वस्त्र दान करणारा, तो चंद्रलोकाचा आनंद घेतो.
सुभार्यः शिबिका दाता सुपर्यंक प्रदोपि च
चांगली पत्नी, पालखी, सुंदर पलंग किंवा दिवा दान करणारा नेहमी गौरवला जातो.
ब्रह्मदो ब्रह्मलोकेज्यो ब्रह्मदः सर्वदो मतः 4.1.38.
वेद दान करणारा ब्रह्मलोकात श्रेष्ठ मानला जातो आणि वेद दान करणारा सर्व काही देणारा समजला जातो.
सा च वाराणसी लभ्या सदाचारवता सदा 4.1.38.
ती वाराणसी नेहमी चांगला आचार असणाऱ्याला मिळते.
इति श्रुत्वा वचः स्कंदो मैत्रावरुणिभाषितम्
मैत्रावरुणीचे हे शब्द ऐकून स्कंदाने उत्तर दिले.
स्कंद उवाच नैःश्रेयस्याः श्रियोहेतुमविमुक्त समाश्रयाम्
स्कंद म्हणाला: हे अविमुक्त, सर्वोच्च कल्याणाचे कारण असलेल्या तुझ्या आश्रयाला मी येतो.
परं ब्रह्म यदाम्नातं निष्प्रपंचं निरात्मकम्
शास्त्रात सांगितलेले ते परमब्रह्म हे या जगाच्या पलीकडे आहे आणि त्याला स्वतंत्र स्वरूप नाही.
तदेतत्क्षेत्रमापूर्य स्थितं सर्वगमप्यहो
हेच ते ब्रह्म या क्षेत्रात सर्वत्र भरून राहते—किती अद्भुत आहे हे!
भवो ध्रुवं यदत्रैव मोचयेत्तं निशामय
जो प्रभू शाश्वत आहे, तो इथेच मुक्ती देतो, हे जाण.
सुमहद्भिस्तपोभिर्वा शिवोन्यत्र विमोचयेत्
इतर कुठे फार मोठ्या तपांनी शंकर मुक्ती देऊ शकतो.
न तपांस्यतिदीर्घाणि काश्यां मुक्त्यै शिवोर्थयेत्
काशीत मुक्तीसाठी फार दीर्घ तप करायला शंकराने सांगितलेले नाही.
अयमेव महायोग उपयोगस्त्विहा परः
हेच खरे महान योग आहे आणि याचा इथे उपयोग सर्वांत श्रेष्ठ आहे.
यद्दत्तं सुमनोवृत्त्या महादानं तदत्र वै
इथे शुद्ध आणि आनंदी मनाने जे काही दिलं जातं, ते खरंच मोठं दान ठरतं.
स्नात्वा गंगामृते शुद्धे तप एतदिहोत्तमम् तुला पुरुष एतस्याः कलां नार्हति षोडशीम्
गंगेत शुद्ध अमृतसमान स्नान केल्यावर हेच इथलं श्रेष्ठ तप आहे; एक मनुष्य तुला ठेवून मोजला तरी याच्या सोळाव्या भागासही तो पोहोचू शकत नाही.
हृदि संचिंत्य विश्वेशं क्षणं यद्विनिमील्यते 4.1.39.
आपल्या हृदयात विश्वेश्वराचा क्षणभर डोळे मिटून ध्यान केलं, तर—