भुंजानोऽतिथिशेषान्नमिहायुर्धनभाग्भवेत्
पाहुण्यासाठी ठेवलेले अन्न खाल्ल्याने या जगात आयुष्य आणि संपत्ती मिळते.
वैश्वदेवांत संप्राप्तः सूर्योढो वातिथिः स्मृतः
वैश्वदेव संपल्यावर सूर्यास्ताच्या वेळी आलेला पाहुणा 'अतिथी' म्हणून ओळखला जातो.
बलिपात्रकरे विप्रे यद्यन्योतिथिरागतः
ब्राह्मण अर्घ्य तयार करत असताना, जर दुसरा पाहुणा घरात आला,
कुमाराश्च स्ववासिन्यो गर्भिण्योऽतिरुजान्विताः
तो पाहुणा मुलगा असो, घरातील स्त्री असो, गरोदर असो किंवा फार त्रासलेली असो —
पितृदेवमनुष्येभ्यो दत्त्वाश्नात्यमृतं गृही
गृहस्थाने पितरांना, देवांना आणि माणसांना अन्न दिल्यावर मगच स्वतः अमृतासारखे अन्न खावे.
माध्याह्निकं वैश्वदेवं गृहस्थः स्वयमाचरेत्
गृहस्थाने दुपारी वैश्वदेव विधी स्वतः करावा.
एतत्सायंतनं नाम वैश्वदेवं गृहाश्रमे
गृहस्थाश्रमात हेच सायंकाळचे वैश्वदेव म्हणून ओळखले जाते.
वैश्वदेवेन ये हीना आतिथ्येन विवर्जिताः 4.1.38.
जे लोक वैश्वदेव आणि पाहुणचारापासून वंचित राहतात,
अकृत्वा वैश्वदेवं तु भुंजते ये द्विजाधमाः
आणि जे कनिष्ठ द्विज वैश्वदेव न करता अन्न खातात,
वेदोदितं स्वकं कर्म नित्यं कुर्यादतंद्रितः
आपले वेदांनी सांगितलेले कर्तव्य नेहमी आळस न करता पार पाडावे.
षष्ठ्यष्टम्योर्वसेत्पापं तैले मांसे सदैव हि
सहाव्या आणि आठव्या दिवशी तेल व मांसात नेहमी पाप वास करते.
उदयं तं न चेक्षेत नास्तं यंतं न मध्यगम्
सूर्य उगवत असताना, मावळताना किंवा अगदी मध्यान्ही असताना त्याच्याकडे पाहू नये.
न वीक्षेतात्ममनोरूपमाशुधावेन्न वर्षति
अपवित्र पाण्यात किंवा पाऊस पडत असताना आपला प्रतिबिंब पाहू नये.
देवतायतनं विप्रं धेनुं मधुमृदं घृतम्
देवळात, ब्राह्मणाजवळ, गायीजवळ, मध, स्वच्छ माती आणि तुपाजवळ —
अश्वत्थं चैत्यवृक्षं च गुरुं जलभृतं घटम्
अश्वत्थ, चैत्यवृक्ष, गुरु, पाण्याचा घडा —
रजस्वलां न सेवेत नाश्नीयात्सह भार्यया
रजस्वला स्त्रीजवळ जाऊ नये, आणि त्या काळात पत्नीबरोबर जेवू नये.
नाश्नंतीं स्त्रीं समीक्षेत तेजस्कामो द्विजोत्तमः
तेज मिळवू इच्छिणारा द्विज उत्तम पुरुष जेवत असलेल्या स्त्रीकडे पाहू नये.
पक्वान्नं चापि नो मांसं दीर्घकालं जिजीविषुः 4.1.38.
दीर्घायुष्य हवे असेल तर जुने शिजवलेले अन्न किंवा जुने मांस खाऊ नये.
न गर्तेषु ससत्वेषु न तिष्ठन्न व्रजन्नपि
ज्यात प्राणी राहतात अशा खड्ड्यात, उभा असताना, बसताना किंवा चालताना, शौच करू नये.
अभिपश्यन्न कुर्वीत मलमूत्रविसर्जनम्
सजीव प्राण्यांकडे पाहत असताना मलमूत्र विसर्जन करू नये.
प्रावृत्य वाससा मौलिं मौनी विण्मूत्रमुत्सृजेत्
मौन धारण करणाऱ्याने डोकं वस्त्राने झाकावं आणि मग लघवी किंवा मल विसर्जन करावं.
भीतिषु प्राणबाधायां कुर्यान्मलविसर्जनम्
भीतीची किंवा जीवाला धोका असणाऱ्या वेळी मल विसर्जन करावं.
नांघ्री प्रतापयेदग्नौ न वस्त्वशुचि निक्षिपेत्
पाय कधीही अग्नीपाशी तापवू नयेत, किंवा अपवित्र वस्तू खाली ठेवू नयेत.
न संविशेत संध्यायां प्रत्यक्सौम्यशिरा अपि
संध्याकाळी, डोकं उत्तर किंवा पूर्वेला करूनसुद्धा, झोपायला जाऊ नये.
नाचक्षीत धयंतीं गां नेंद्रचापं प्रदर्शयेत्
दूध काढत असलेल्या गायीकडे बोट दाखवू नये, किंवा इंद्रधनुष्य दाखवू नये.
पंथानं नैकलो यायान्न वार्यंजलिना पिबेत्
एकट्याने रस्त्यावर जाऊ नये, किंवा ओंजळीने पाणी पिऊ नये.
स्त्रीधर्मिण्या नाभिवदेन्नाद्यादातृप्ति रात्रिषु
स्त्रीला रजस्वला असताना बोलू नये, किंवा रात्री पूर्णपणे तृप्त होईपर्यंत जेवू नये.
श्राद्धं कृत्वा पर श्राद्धे योऽश्नीयाज्ज्ञानवर्जितः 4.1.38.
श्राद्ध केल्यानंतर, ज्याला ज्ञान नाही त्याने दुसऱ्याच्या श्राद्धात जेवू नये.
न धारयेदन्यभुक्तं वासश्चो पानहावपि
इतरांनी वापरलेले कपडे किंवा जोडे घालू नयेत.
आरोहणं गवां पृष्ठे प्रेतधूमं सरित्तरम्
गायीच्या पाठीवर बसू नये, प्रेताच्या धुरातून किंवा नदीतून जाऊ नये.