तत्र गच्छन्स्त्रियं मोहाद्धर्मात्प्रच्यवते परात्
मोहाने स्त्रीकडे जाणारा माणूस धर्म आणि श्रेष्ठ कल्याणापासून दूर जातो.
ऋतुकालाभिगामी यः स्वदारनिरतश्च यः
जो योग्य काळात फक्त आपल्या पत्नीशीच संबंध ठेवतो,
ऋतुः षोडशयामिन्यश्चतस्रस्ता सुगर्हिताः
ऋतू काळ सोळा रात्रींचा असतो; त्यातील चार रात्री योग्य असतात.
त्यक्त्वा चंद्रमसं दुःस्थं मघां पौष्णं विहाय च शुचिं पुत्रं प्रसूयेत पुरुषार्थप्रसाधकम्
चंद्राच्या रात्री, कठीण मघा आणि पौष या टाळून, शुद्ध आणि सर्व पुरुषार्थ साधणारा पुत्र जन्मतो.
आर्षे विवाहे गोद्वंद्वं यदुक्तं तन्न शस्यते
ऋषी विवाहात गायींची देवाणघेवाण करणे योग्य मानले जात नाही.
अपत्यविक्रयी कल्पं वसेद्विट्कृमिभोजने
अपत्य विकणारा माणूस जणू काही विष्ठा आणि किडे खात जगावा.
स्त्रीधनान्युपजीवंति ये मोहादिह बांधवाः
जे नातेवाईक मोहामुळे स्त्रीच्या संपत्तीवर जगतात—
पत्या तुष्यति यत्र स्त्री तुष्येद्यत्र स्त्रिया पतिः 4.1.38.
जिथे बायको नवऱ्यामुळे आनंदी असते आणि नवरा बायकोमुळे आनंदी असतो—
वाणिज्यं नृपतेः सेवा वेदानध्यापनं तथा
व्यापार, राजाची सेवा आणि वेद शिकवणे—
कुर्याद्वैवाहिके वह्नौ गृह्यकर्मान्वहं गृही
गृहस्थाने विवाहाच्या अग्नीजवळ रोज घरगुती विधी करावेत.
गृहस्थाश्रमिणः पंच सूना कर्म दिने दिने
गृहस्थाश्रमात रोज पाच प्रकारची हिंसा होत असते.
तासां च पंचसूनानां निराकरणहेतवः
त्या पाच हिंसा टाळण्याची काही कारणे आहेत.
पाठनं ब्रह्मयज्ञः स्यात्तर्पणं च पितृ क्रतुः
पठण हे ब्रह्मयज्ञ आहे; तर्पण हे पितरांसाठीचे कर्म आहे.
पितृप्रीतिं प्रकुर्वाणः कुर्वीत श्राद्धमन्वहम्
पितरांची कृपा मिळावी म्हणून रोज श्राद्ध करावे.
गोदानेन च यत्पुण्यं पात्राय विधिपूर्वकम्
नियमाने पात्राला गाय दान केल्याने मिळणारे पुण्य—
तपोविद्यासमिद्दीप्ते हुतं विप्रास्य पावके
तप आणि विद्या ज्याच्यात तेजस्वी आहेत, अशा ब्राह्मणाच्या अग्नीत केलेली होम—
अनर्चितोऽतिथिर्गेहाद्भग्नाशो यस्य गच्छति
जेव्हा पाहुण्याचा सन्मान केला जात नाही, तेव्हा तो घरातून निराश होऊन निघून जातो.
सांत्वपूर्वाणि वाक्यानि शय्यार्थे भूस्तृणोदके 4.1.38.
पाहुण्याला दिलेली दिलासादायक वचने, झोपायला जागा, जमीन, गवत आणि पाणी—
गृहस्थः परपाकादी प्रेत्य तत्पशुतां व्रजेत्
जो गृहस्थ दुसऱ्याच्या अन्नावर जगतो, तो मृत्यूनंतर पशूत्वाला प्राप्त होतो.
आदित्योढोऽतिथिः सायं सत्कर्तव्यः प्रयत्नतः
सूर्यास्ताच्या वेळी आलेल्या पाहुण्याचा विशेष काळजीपूर्वक सन्मान करावा.
भुंजानोऽतिथिशेषान्नमिहायुर्धनभाग्भवेत्
पाहुण्यासाठी ठेवलेले अन्न खाल्ल्याने या जगात आयुष्य आणि संपत्ती मिळते.
वैश्वदेवांत संप्राप्तः सूर्योढो वातिथिः स्मृतः
वैश्वदेव संपल्यावर सूर्यास्ताच्या वेळी आलेला पाहुणा 'अतिथी' म्हणून ओळखला जातो.
बलिपात्रकरे विप्रे यद्यन्योतिथिरागतः
ब्राह्मण अर्घ्य तयार करत असताना, जर दुसरा पाहुणा घरात आला,
कुमाराश्च स्ववासिन्यो गर्भिण्योऽतिरुजान्विताः
तो पाहुणा मुलगा असो, घरातील स्त्री असो, गरोदर असो किंवा फार त्रासलेली असो —
पितृदेवमनुष्येभ्यो दत्त्वाश्नात्यमृतं गृही
गृहस्थाने पितरांना, देवांना आणि माणसांना अन्न दिल्यावर मगच स्वतः अमृतासारखे अन्न खावे.
माध्याह्निकं वैश्वदेवं गृहस्थः स्वयमाचरेत्
गृहस्थाने दुपारी वैश्वदेव विधी स्वतः करावा.
एतत्सायंतनं नाम वैश्वदेवं गृहाश्रमे
गृहस्थाश्रमात हेच सायंकाळचे वैश्वदेव म्हणून ओळखले जाते.
वैश्वदेवेन ये हीना आतिथ्येन विवर्जिताः 4.1.38.
जे लोक वैश्वदेव आणि पाहुणचारापासून वंचित राहतात,
अकृत्वा वैश्वदेवं तु भुंजते ये द्विजाधमाः
आणि जे कनिष्ठ द्विज वैश्वदेव न करता अन्न खातात,
वेदोदितं स्वकं कर्म नित्यं कुर्यादतंद्रितः
आपले वेदांनी सांगितलेले कर्तव्य नेहमी आळस न करता पार पाडावे.