तवैतत्सर्वमस्तीह विश्वेशानुग्रहात्प्रिय
प्रिय, विश्वेश्वराच्या कृपेने हे सर्व तुझ्याकडे आहे.
तूर्णं प्रहिणु मां नाथ विश्वनाथपुरीं प्रति
नाथा, मला लवकरच विश्वनाथपुरीकडे पाठव.
माल्यकेतुः कलावत्या इत्याकर्ण्य वचः स्फुटम्
कलावतीचे स्पष्ट शब्द ऐकून माल्यकेतूने बोलायला सुरुवात केली.
प्रिये कलावति यदि तव गंतव्यमेव हि
प्रिय कलावती, तुला खरंच जावंच लागणार असेल,
न राज्यं राज्यमित्याहू राज्यश्रीः प्रेयसी ध्रुवम्
लोक म्हणतात राज्य म्हणजे राज्य, पण खऱ्या अर्थाने माझ्या प्रियेसारखी राज्याची शोभा दुसरी नाही.
निःसपत्नं कृतं राज्यं भुक्त्वा भोगान्निरंतरम्
मी राज्य शत्रुरहित केलं आणि अखंडपणे सुख उपभोगले.
अपत्यान्यपि जातानि किं कर्तव्यमिहास्ति मे 4.1.34.
माझी मुलंही झाली आहेत; आता इथे माझं काय बाकी आहे?
अथ प्रातः समुत्थाय कृत्वा शौचाचमक्रियाम् 4.1.34.
मग सकाळी लवकर उठून, शौच व आचमन करून,
चांद्रायणव्रतैः कृच्छ्रैर्भर्तुः शुश्रूषणैरपि
चांद्रायण व्रत, कठोर तप आणि पतीची सेवा करून,
उवाच च प्रसन्नास्य आशीर्भिरभिनद्य च
ती आनंदी चेहऱ्याने बोलली आणि शुभाशीर्वाद दिले.
तावद्विमानमापन्नं सक्वणत्किंकिणीगणम् 4.1.34.
तेवढ्यात घंटांच्या गजराने सजलेलं एक दिव्य विमान आलं.
पठित्वा पाठयित्वा वा श्रुत्वा वा श्रद्धयान्वितः
जो कोणी हे श्रद्धेने वाचतो, वाचवतो किंवा ऐकतो,
क्षेत्राणां परमं क्षेत्रं मंगलानां च मंगलम्
सर्व क्षेत्रांमध्ये हे क्षेत्र श्रेष्ठ आहे; सर्व शुभांमध्ये हेच सर्वात शुभ आहे.
श्मशानानां च सर्वेषां श्मशानं परमं महत्
सर्व स्मशानांमध्ये हे स्मशान सर्वात मोठं आणि श्रेष्ठ आहे.
धर्माभिलाषिबुद्धीनां धर्मराशिकरं परम्
धर्माची इच्छा असणाऱ्यांसाठी आणि बुद्धिमानांसाठी हे धर्माचा सर्वोच्च स्रोत आहे.
कामिनां कामजननं मुमुक्षूणां च मोक्षदम्
इच्छा असणाऱ्यांना हे सुख देतं आणि मोक्षाची इच्छा असणाऱ्यांना मुक्ती मिळवून देतं.
क्षेत्रैकदेशवर्तिन्या ज्ञानवाप्याः कथां पराम्
या क्षेत्रात असलेल्या ज्ञानवापीच्या कथा सर्वांत श्रेष्ठ आहेत.
अणुप्रमाणमपि या मध्ये काशिविकासिनी
ती जागा अगदी लहान असली तरी तिच्यात काशीचं तेज चमकतं.
कियंति संति तीर्थानि नेह क्षोणीतलेऽखिले
या संपूर्ण पृथ्वीवर किती तीर्थक्षेत्रं आहेत?
कियंत्यो न स्रवंत्योत्र रत्नाकर मुदावहाः
किती तीर्थक्षेत्रं इथे नाहीत, जी रत्नांच्या समुद्रासारखी आनंद देतात?
कियंति संति नो भूम्यां मोक्षक्षेत्राणि षण्मुख
हे षण्मुखा, पृथ्वीवर किती मुक्तीची क्षेत्रे आहेत?
गंगा विश्वेश्वरः काशी जागर्ति त्रितयं यतः 4.1.35.
गंगा, विश्वेश्वर आणि काशी — ही तीन नेहमी जागी आहेत.
कथमेषा त्रयी स्कंद प्राप्यते नियतं नरैः
हे स्कंदा, माणसांना ही तीन निश्चितपणे कशी मिळतात?
तपस्तादृक्क्व वा तिष्ये तिष्ये योगः क्व तादृशः
अशी कठोर तपश्चर्या कुठे आहे, आणि असा योग कुठे आहे, हे तिष्य?
विनापि तपसा स्कंद विनायोगेन षण्मुख
हे स्कंदा, तपश्चर्या किंवा योग न करता देखील —
किं किमाचरता स्कंद काशी प्राप्येत तद्वद
कशा वागणुकीने काशी मिळू शकते, हे सांग, स्कंदा.
आचारः परमो धर्म आचारः परमं तपः
वागणूक हाच श्रेष्ठ धर्म आहे; वागणूक हेच श्रेष्ठ तप आहे.
आचारमेव प्रथमं तस्मादाचक्ष्व षण्मुख
म्हणून, हे षण्मुखा, आधी वागणुकीबद्दल सांग.
यदाचरन्नरो नित्यं सर्वान्कामानवाप्नुयात्
कोणत्या वागणुकीने माणूस नेहमी सर्व इच्छा पूर्ण करू शकतो?
स्थावराः कृमयोऽब्जाश्च पक्षिणः पशवो नराः
स्थावर, किडे, जलचर, पक्षी, प्राणी आणि माणसे —