आमध्याद्देवसरित आ हरिश्चंद्रमडपात्
देव नदीच्या मधून हरिश्चंद्र मंडपापर्यंत,
एतद्रजःकणतुलां त्रिलोक्यपि न गच्छति
या ठिकाणच्या एका धुळीच्या कणाच्या तोलासुद्धा तिन्ही लोकांचा भार जुळत नाही.
कलावती चित्रपटीं पश्यंतीत्थं मुहुर्मुहुः
कलावती वारंवार रंगीत वस्त्राने सजवलेले तीर्थस्थळ पाहत होती.
यदंबुसततं रक्षेद्दुर्वृत्ताद्दंडनायकः
जेव्हा दंडनायक पापी लोकांपासून पाण्याने भरलेल्या त्या जागेचे रक्षण करतो,
योष्टमूर्तिर्महादेवः पुराणे परिपठ्यते
पुराणांमध्ये आठ रूपांचा महादेव असे वर्णन केले आहे.
नेत्रयोरतिथीकृत्य ज्ञानवापी कलावती
कलावतीने डोळ्यांनी ज्ञानवापीचे मनापासून दर्शन घेतले,
अंगानि वेपथुं प्रापुः स्विन्ना भालस्थली भृशम् 4.1.34.
तिच्या अंगाला कंप सुटला, कपाळावर घामाच्या धारा वाहू लागल्या.
तस्तंभ गात्रलतिका मुखवैवर्ण्यमाप च
तिच्या अंगावरच्या नसांनी जणू कडकपणा घेतला आणि चेहऱ्यावर रंग उडाला.
साक्षणं स्वं विसस्मार काहं क्वाहं न वेत्ति च
त्या क्षणी तिला स्वतःचं भानच राहिलं नाही; आपण कोण आहोत, कुठे आहोत, हे तिला मुळीच कळलं नाही.
अथ तत्परिचारिण्यस्त्वरमाणा इतस्ततः
मग तिच्या सेविका घाईघाईने इकडून तिकडे धावू लागल्या.
तदवस्थां समालोक्य तां ताश्चतुरचेतसः
तिची ती अवस्था पाहून त्या सगळ्यांच्या मनात गोंधळ उडाला.
भवांतरे प्रेमपात्रमेतयैक्षितु किंचन
कदाचित मागच्या जन्मी कोणाच्या प्रेमाचा तिला अनुभव आला असेल का, असं त्या विचार करू लागल्या.
अथनेत्थं कथमियमकांडात्पर्यमूमुहत्
मग त्या एकमेकींना विचारू लागल्या, "ही इतकी गोंधळून कशी गेली असेल?"
तन्मोहस्य निदानं ताःसम्यगेव विचार्य च
तिच्या या भ्रमाचं खरं कारण काय असावं, हे त्या सगळ्यांनी नीट विचारलं.
काचित्तां वीजयांचक्रे कदलीतालवृंतकैः
त्यातील एकीने केळी आणि ताडाच्या पानांनी तिला पंखा घालायला सुरुवात केली.
अमंदैश्चंदनरसैरभ्यषिंचदमुं परा
दुसरीने सुगंधी चंदनाचे लेप तिच्या अंगावर लावले.
धारामंडपधारांबुसीकरैस्तत्तनूलताम् 4.1.34.
तिसरीने थंड पाण्याच्या धारांनी तिच्या अंगावर शिंपडायला सुरुवात केली.
जलार्द्रवाससा काचिदेतस्यास्तनुमावृणोत्
एकीने पाण्यात भिजवलेले वस्त्र तिच्या अंगावर घातले.
पद्मिनीदलशय्या च काचित्यरचयन्मृदुम्
आणखी एकीने कमळाच्या पाकळ्यांची मऊ शय्या तिच्यासाठी तयार केली.
मुक्ताकलापं रचयांचक्रे वक्षोजमंडले
कोणीतरी तिच्या उरावर घालण्यासाठी मोत्यांची माळ तयार केली.
स्वापयामास तन्वंगीं स्रवच्छीतांबुशीतले
त्या सगळ्यांनी तिला थंड, ओलसर जागी निजवले.
अतितापपरीतांगी ताः सखीः प्रत्यभाषत
ती प्रचंड उष्णतेने त्रस्त होऊन आपल्या सखीला बोलली.
उपचारानिमान्सवार्न्दूरी कुरुत मा चिरम्
ती म्हणाली, "हे सगळे उपाय पटकन जवळ आणा, वेळ घालवू नका."
दृष्ट्वा चित्रपटीमेषा सद्यो विह्वलतामगात्
चित्रविचित्र कापड पाहताच ती लगेच अस्वस्थ झाली.
अतश्चित्रपटीस्पर्शात्परितापं विहास्यति
त्या चित्रकापडाचा स्पर्श होताच तिचा त्रास लवकरच कमी होईल.
निधाय तत्पुरः प्रोचुः पटीं पश्य कलावति
ते कापड तिच्यासमोर ठेवून त्या म्हणाल्या, "कलावती, हे चित्रकापड बघ."
सापीष्टदेवतानाम्ना तत्पटीदर्शनेन च 4.1.34.
ती देखील आपल्या आवडत्या देवतेचं नाव घेऊन आणि त्या वस्त्राचं दर्शन घेऊन...
अवग्रहपरिम्लाना वर्षासारैरिवौषधीः
गोंधळामुळे ती कोमेजली होती, जसं जोरदार पावसाने औषधींना वाळवून टाकावं.
स्पृष्ट्वा कलावती तां तु वापीं चित्रगतामपि
कलावतीने त्या तलावाला, जरी तो रंगीबेरंगी नक्षीने सजलेला असला तरी, स्पर्श केला.
पुनर्विचारयांचक्रे वापी माहात्म्यमुत्तमम्
त्यानंतर तिने पुन्हा त्या तलावाचं श्रेष्ठ महत्त्व मनात विचार करू लागली.