संसारसर्पदष्टानां जंतूनां यत्र शंकरः
जिथे संसाररूपी सापाने दंशलेल्या जीवांसाठी शंकर आहेत.
न कापिलेन योगेन न सांख्येन न च व्रतैः
ना कपिलाच्या योगाने, ना सांख्याने, ना व्रतांनी हे साधता येते.
वैकुंठे विष्णुभवने विष्णुभक्तिपरायणाः
वैकुंठ म्हणजे विष्णूचं निवासस्थान, तिथे विष्णूभक्तीला समर्पित लोक राहतात.
हुत्वाग्निहोत्रमपि च यावज्जीवं द्विजोत्तमाः
ज्यांनी आयुष्यभर अग्निहोत्र यज्ञ केला, हे श्रेष्ठ द्विजांनो,
वेदान्पठित्वा विधिवद्ब्रह्मयज्ञरता भुवि
ज्यांनी नीट नियमाने वेदांचं अध्ययन केलं आणि पृथ्वीवर ब्रह्मयज्ञात रमले,
इष्ट्वा क्रतूनपि नृपा बहून्पर्याप्तदक्षिणान्
राजांनो, ज्यांनी भरपूर यज्ञ केले आणि यथायोग्य दक्षिणा दिली,
सीमंतिन्योपि सततं पतिव्रतपरायणाः
सीमेवर राहणाऱ्या स्त्रिया सुद्धा नेहमी पतीव्रतेपणाला वाहिलेल्या असतात.
वैश्या अपि च सेवंते न्यायोपार्जितसंपदः
वैश्य सुद्धा न्यायाने मिळवलेल्या संपत्तीने सेवा करतात.
त्यक्त्वा पुत्रकलत्रादि सच्छूद्रा न्यायमार्गगाः 4.1.34.
जे सज्जन शूद्र पुत्र, पत्नी वगैरे सोडून न्यायाच्या मार्गाने चालतात,
यावज्जीवं चरंतोपि ब्रह्मचर्य जितेंद्रियाः
जे शेवटपर्यंत ब्रह्मचर्य पाळतात आणि इंद्रियांवर विजय मिळवतात,
अतिथीनपि संतर्प्य पंचयज्ञरता अपि
जे अतिथींचं समाधान करतात आणि पाच यज्ञात नेहमी रमतात,
वानप्रस्थाश्रमयुजो ज्ञात्वा निर्वाणसाधनम्
जे वानप्रस्थाश्रमात प्रवेश करून मुक्तीचं साधन ओळखतात,
अनन्यसाधनां मुक्तिं ज्ञात्वा शास्त्रैरनेकधा
अनेक शास्त्रांमधून जी मुक्ती दुसऱ्या कोणत्याही साधनाशिवाय मिळते हे समजतात,
दंडयित्वा मनोवाचं कायं नित्यं त्रिदंडिनः
जे त्रिदंडधारी नेहमी मन, वाणी आणि शरीर यांना संयमात ठेवतात,
शिखी मुंडी जटी वापि कौपीनी वा दिगंबरः
कोणी शिखा ठेवणारे, कोणी मुंडण केलेले, कोणी जटा वाढवलेले, कोणी फक्त कौपीन घालणारे, तर कोणी नग्न असतात,
तपःकर्तुं न शक्ता ये दानं वा दातुमक्षमाः १- हेलयैषा यथा दद्यान्निर्वाणं मणिकर्णिका
जे तप किंवा दान देऊ शकत नाहीत, ते जरी हलगर्जीपणाने काही दिलं, तरी मणिकर्णिका त्यांना मुक्ती देते.
अनशनव्रतभृते त्रिकालाभ्यवहारिणे 4.1.34.
कोणी उपवासाचं व्रत पाळतात, तर कोणी दिवसातून तीन वेळा जेवतात,
यथोक्तमाचरेदेको निष्ठा पाशुपतंव्रतम्
जो एकटा, सांगितल्याप्रमाणे, पाशुपत व्रत निष्ठेने आचरण करतो,
दृष्टात्र वपुषः पाते द्वयोश्च सदृशी गतिः
इथे, शरीर पडल्यानंतर, दोघांनाही सारखीच अवस्था मिळते.
स्वर्गद्वारे विशेयुर्ये विगाह्य मणिकर्णिकाम्
जे मणिकर्णिकेत स्नान करून प्रवेश करतात, ते स्वर्गाच्या दारात पोहोचतात.
स्वर्गद्वाः स्वर्गभूरेषा मोक्षभूर्मणिकर्णिका
ही मणिकर्णिका म्हणजेच स्वर्गाचे दार, स्वर्गाची भूमी आणि मोक्ष मिळविण्याचे स्थान आहे.
दत्त्वा दानान्यनेकानि विगाह्य मणिकर्णिकाम्
अनेक दानं देऊन मणिकर्णिकेत प्रवेश केल्यावर,
स्वर्गापवर्गयोरर्थः कोविदैश्च निरूपितः
ज्ञानी लोकांनी सांगितले आहे की, या ठिकाणाचा उद्देश स्वर्ग आणि मोक्ष दोन्हीसाठी आहे.
मणिकर्ण्युपविष्टस्य यत्सुखं जायते सतः
मणिकर्णिकेवर बसलेल्या माणसाला जे सुख मिळते,
महासुखं यदुद्दिष्टं समाधौ विस्मृतात्मनाम्
ते सुख ध्यानात मग्न होऊन स्वतःला विसरलेल्या साधकांना मिळणाऱ्या परमानंदासारखेच आहे.
स्वर्गद्वारात्पुरोभागे देवनद्याश्च पश्चिमे
स्वर्गद्वाराच्या समोर आणि देव नदीच्या पश्चिमेला,
यावंतो भास्वतः स्पर्शाद्भासंते सैकताः कणाः 4.1.34.
सूर्याच्या प्रकाशाने चमकणाऱ्या वाळूच्या कणांइतकी,
संति तीर्थानि तावंति परितो मणिकर्णिकाम्
मणिकर्णिकेच्या आजूबाजूला तितकीच पवित्र तीर्थस्थळे आहेत.
यदन्वये कोपि मुक्तः संप्राप्य मणिकर्णिकाम्
मणिकर्णिकेला पोहोचून जर कुणी वंशातील व्यक्ती मुक्ती मिळवते,
तर्पिताः पितरो येन संप्राप्य मणिकर्णिकाम्
मणिकर्णिकेला पोहोचल्यावर ज्यामुळे पितर तृप्त होतात,