ज्ञानरूपोह मेवात्र द्रवमूर्तिं विधाय च 4.1.33.
इथे मीच ज्ञानरूप आहे आणि द्रवरूप धारण केले आहे.
इति दत्त्वा वराञ्छंभुस्तत्रैवांतरधीयत
अशी वरदानं देऊन शंभू तिथेच अदृश्य झाला.
ईशानो जटिलो रुद्रस्तत्प्राश्य परमोदकम्
ईशान, जटाधारी रुद्र, त्या परम पाण्याचा आस्वाद घेतो,
ज्ञानवाप्यां हि यद्वृत्तं तदाख्यामि निशामय
ज्ञानवापीत काय घडले ते मी सांगतो, नीट ऐक.
हरिस्वामीति विख्यातः काश्यामासीद्विजः पुरा
पूर्वी काशीमध्ये हरिस्वामी नावाचा एक प्रसिद्ध द्विज होता.
न समा शीलसंपत्त्या तस्या काचन भूतले
त्याच्या सदाचारात आणि गुणात पृथ्वीवर कोणीही तोडीस तोड नव्हता.
न नारी तादृगस्तीह ना भरी किन्नरी न च [
इथे अशी स्त्री नव्हती, ना अप्सरा, ना किन्नरी, जी त्यासारखी असेल.
सर्वसौंदर्यनिलया सर्वलक्षणसत्खनिः
ती सर्व सौंदर्याची निवासस्थान होती आणि सर्व शुभ गुणांची खाण होती.
तदास्य शरणं यातो मन्ये दर्शभयाच्छशी
त्या वेळी, चंद्राने तिला पाहिले जाईल या भीतीने तिच्या आश्रयाला धाव घेतला असे मला वाटते.
तद्भ्रूर्भ्रमरराजीव गंडपत्रलतांतरे
तिच्या गालाच्या हिरव्या वळणात तिचे भुवई जणू मधमाशांच्या रांगेसारखी दिसते.
तच्चारुलोचनक्षेत्रे विचरंतौ च खंजनौ 4.1.33.
तिच्या सुंदर डोळ्यांच्या अंगणात दोन पांढऱ्या पाखरं मुक्तपणे भटकताना दिसतात.
सुदत्या रदनश्रेणी छेदेषु विषमेषुणा
सुदतीच्या दातांच्या ओळीत, त्या थोड्या फटींमध्ये, एक तीक्ष्ण बाण दडलेला आहे.
प्रायो मदन भूपाल हर्म्य रत्नांतरे शुभे
राजा, मदन नेहमी तिच्या रत्नजडित राजमहालाच्या सुंदर अंतरभागात वास करतो.
स्वर्गे मर्त्ये च पाताले नैषा रेखा क्वचित्स्त्रियाम्
स्वर्गात, पृथ्वीवर किंवा पाताळात, अशा प्रकारची रेषा कोणत्याही स्त्रीमध्ये कधीच आढळत नाही.
शंके चित्त भुवो राज्ञो लसत्पटकुटीद्वयम्
मना, मला वाटते राजाचे मन तिच्या चमकणाऱ्या वस्त्राच्या दोन घड्यांमध्ये अडकले आहे.
अनंगभू नियमतोऽदृश्ये मध्ये नतभ्रुवः
अनंगभू, नेहमीच तिच्या वाकलेल्या भुवईंच्या मध्ये अदृश्य असा तो असतो.
तस्या नाभीदरीं प्राप्य कंदर्पोऽनंगता गतः
तिच्या नाभीच्या खोलगट भागात पोहोचल्यावर कामदेव जणू देहहीन झाला आहे.
गुरुणैतन्नितंबेन महामन्मथ दीक्षया
तिच्या भरदार कंबरेमुळे, महा-मदनाच्या दीक्षा विधीसारखे काही घडते.
ऊरुस्तंभेन चैतस्याः स्तंभवत्कस्यनो मनः
तिच्या मांड्यांच्या स्तंभामुळे, कोणाचे मन स्थिर राहणार नाही?
पादांगुष्ठनखज्योतिः प्रभया कस्य न प्रभा
तिच्या पायाच्या अंगठ्याच्या नखातून निघणाऱ्या प्रकाशामुळे कोणाची तेजस्विता फिकी पडणार नाही?
सा प्रत्यहं ज्ञानवाप्यां स्नायं स्नायं शिवालये 4.1.33.
ती रोज ज्ञानाच्या तळ्यात आणि शिवाच्या मंदिरात पुन्हा पुन्हा स्नान करते.
तत्पादप्रतिबिंबेषु रेखा शष्पांकुरं चरन्
तिच्या पायांच्या प्रतिबिंबात एक रेषा गवताच्या कोवळ्या पातीसारखी हलते.
तदास्य पंकजं हित्वा यूनां नेत्रालिमालया
त्या वेळी, तिच्या कमळासारख्या चेहऱ्यापासून दूर जाऊन, तरुणांच्या डोळ्यांचा झुंड हारासारखा गुंफतो.
सुलोचनापि सा कन्या प्रेक्षेतास्यं न कस्यचित्
ती सुंदर डोळ्यांची कन्या असूनही, ती कोणाच्याही चेहऱ्याकडे पाहत नाही.
सुशीला शीलसंपन्ना रहस्तद्विरहातुरैः
ती सुसंस्कृत आणि सद्गुणी असूनही, एकटीच राहून विरहाने व्याकुळ होते.
धनैस्तस्याजनेतापि युवभिः प्रार्थितो बहु
तिचे मन धनाने जिंकता येईल असे असले तरी, अनेक तरुणांनी तिला मिळवण्यासाठी प्रयत्न केले.
ज्ञानोदतीर्थभजनात्सा सुशीला कुमाग्किा
ती ज्ञानाच्या उदयाने आणि तीर्थांची भक्ती केल्यामुळे सद्गुणी झाली, हे कुमार्गिया.
कदाचिदेकदा तां तु प्रसुप्तां सदनांगणे
कधीतरी एकदा ती आपल्या घराच्या अंगणात झोपलेली असताना,
व्योमवर्त्मनितां रात्रौ यावन्मलयपर्वतम्
रात्रीच्या वेळी, आकाशातून प्रवास करत ती मलय पर्वतापर्यंत गेली,
राक्षसो भीषणवपुः कपालकृतकुंडलः
तेव्हा एक भयंकर रूपाचा राक्षस, ज्याच्या कानात कवटींची कुंडले होती,