संसार भयभीताय ये ये बद्धाः कर्मबंधनैः
जे संसाराच्या भीतीने घाबरले आहेत आणि कर्माच्या बंधनात अडकले आहेत,
श्रुतिस्मृतिविहीना ये शौचाचारविवर्जिताः
जे वेद-धर्मशास्त्रांपासून दूर आहेत, आणि शुद्धता व चांगल्या वागणुकीपासून वंचित आहेत,
ये च योगपरिभ्रष्टास्तपो दान विवर्जिताः 4.1.32.
आणि जे योगमार्गातून भरकटले आहेत, तप आणि दान यांचा त्याग केलेला आहे,
मध्ये बंधुजने येषामपमानं पदे पदे
ज्यांना आपल्या नातेवाईकांत प्रत्येक पावलावर अपमान सहन करावा लागतो,
आनंदकानने येषां रुचिर्वै वसतां सताम्
जे सत्पुरुषांच्या सहवासात, आनंदाच्या वनात राहून खरोखरच सुखी होतात,
भर्ज्यते कर्मबीजानि यत्र विश्वेशवह्निना
जिथे विश्वेश्वराच्या अग्नीने कर्माची बीजे जळून जातात,
हरिकेशो विचार्येति यातो वाराणसीं पुरीम्
हरिकेशाने असे विचार करून, वाराणसी नगरीकडे प्रस्थान केले.
पुनर्नो तनुसंबंधस्तनुद्वेषिप्रसादतः
ज्याने शरीरद्वेष दूर केला, त्याच्या कृपेने पुन्हा आपल्याला हे देहबंध लाभो.
अथ कालांतरे शंभुः प्रविश्यानंदकानमम्
नंतर, दुसऱ्या वेळी, शंभू आनंदवनात प्रवेशले.
अमंदामोदमंदारं कोविदारपरिष्कृतम्
तेथे मंदार व अमंदार वृक्षांच्या मंद सुवासाने भरलेले, कोविदारांनी सजलेले होते.
विकसन्मालतीजालं करवीरविराजितम्
मलतीच्या फुलांच्या गजऱ्यांनी फुललेले, करवीर फुलांनी शोभलेले होते,
जृंभद्विचकिलामोदं लसत्कंकेलिपल्लवम्
विकसलेल्या विचकिलाच्या सुवासाने दरवळलेले, चमकणाऱ्या कामकेळीच्या कोमल पालव्यांनी सजलेले होते,
पुष्प्यपुन्नागनिकरं बकुलामोदमोदितम् 4.1.32.
फुललेल्या पुन्नागाच्या झाडांनी, बकुळ फुलांच्या सुवासाने आनंदित झालेले होते,
बहुशोलंबिरोलंब मालामालितभूतलम्
खाली अनेक हारांनी भरपूर सजलेली भूमी होती, ज्या सर्वत्र लोंबकळत होत्या,
गुरुणाऽगुरुणामत्त भद्रजातिविहंगमम्
जाड अगरूच्या सुवासाने मतवाले झालेले शुभ्र पक्षी तिथे भरपूर होते,
मेरुतुंग नमेरुस्थच्छायाक्रीडितकिंनरम्
आणि मेरूइतक्या उंच झाडांच्या सावलीत, किंनर दांपत्ये खेळत होती.
कदंबानां कदंबेषु गुंजद्रोलंबयुग्मकम्
कदंबाच्या झाडांमध्ये, मधमाशांच्या जोड्या गूंजत लटकलेल्या दिसतात.
शालतालतमालाली हिंताली लकुचावृतम् नारिकेल तरुच्छन्न नारंगीरागरंजितम्
शाल, ताल, तमाळ, अळी आणि हिंताल या झाडांवर लाकुचाच्या घडांनी भरलेली फळं आहेत, नारळाच्या झाडांनी सावली पडली आहे आणि नारिंगी व अगरुच्या सुवासाने ते सजले आहे.
फलिजंबीरनिकरं मधूकमधुपाकुलम्
फळांनी लगडलेल्या जांभिरीच्या बागा आहेत आणि मधुकाच्या झाडांवर मधमाशांचे थवे भरलेले आहेत.
मधुरामोद दमनच्छन्नं मरुबनोदितम्
गोड सुगंध असलेल्या दमन वेलींनी ती जागा छायेत आहे आणि वाळूतून हलका वारा वाहतो आहे.
भिल्ली हल्लीसकप्रीति झिल्लीरावविराविणम्
भिल्ल आणि हल्लीसक स्त्रियांचा आनंद आणि झिल्लींच्या सतत आवाजाने ती जागा भरलेली आहे.
मरालीगलनालीस्थ बिसासक्तसितच्छदम्
मोरांच्या कळपांनी वावरणाऱ्या जागी, रुंद पानांच्या पांढऱ्या कमळांच्या फुलांवर हंस बसलेले आहेत.
बकशावकसंचारं लक्ष्मणासक्त सारसम् 4.1.32.
बकाच्या पिल्लांचा संचार आहे आणि लक्ष्मणाच्या जवळ सारस पक्षी रमले आहेत.
चंद्रकांतशिलासुप्तकृष्णैणहरितोडुपम् दर्शयन्नित्थमाक्रीडं देव्यै देवोविशद्वनम् ।। 4.1.32.
चंद्रकांत मण्यांच्या शिळांवर कृष्णमृग झोपलेले आहेत, ते हिरव्या ताऱ्यांसारखे दिसतात; अशा प्रकारे देवाने देवीला हे निर्मळ वन खेळण्यासाठी दाखवले.
ब्रह्मज्ञानं न विंदंति योगैरेकेन जन्मना 4.1.32.
योगी देखील एका जन्मात ब्रह्मज्ञान मिळवू शकत नाहीत.
पुण्यवानितरो वापि मम क्षेत्रस्य सेवया
माझ्या पवित्र क्षेत्राची सेवा केल्याने, कोणी अधिक किंवा कमी पुण्यवान असो, तो तसा होतो.
विधाय क्षेत्रसंन्यासं ये वसंतीह मानवाः 4.1.32.
जे लोक क्षेत्राचा त्याग करून येथे राहतात—
सत्वावलंबितप्राणमायुःशेषेणरक्षितम् 4.1.32.
त्यांचे आयुष्य सत्कर्माच्या आधारावर, उरलेल्या आयुष्यात सुरक्षित राहते.
श्रुत्वोदितां तस्य महेश्वरो गिरं मृद्वीकया साम्यमुपेयुषीं मृदु 4.1.32.
त्याने उच्चारलेल्या त्या मृदू शब्द ऐकून, महेश्वराची वाणी द्राक्षासारखी गोड झाली आणि तो शांत झाला.
मद्भक्तियुक्तोपि विना त्वदीयां भक्तिं न काशी वसतिं लभेत 4.1.32.
माझ्यावर भक्ती असली तरी, तुझ्यावर भक्ती नसल्यास काशीमध्ये वास मिळू शकत नाही.