बालोऽपि पूर्णचंद्राभ वदनो मदनोपमः
लहानपणीच त्याचा चेहरा पूर्ण चंद्रासारखा उजळ होता आणि तो मदनासारखा सुंदर होता.
यदाष्टवर्षदेशीयो हरिकेशोऽभवच्छिशुः
जेव्हा हरिकेश आठ वर्षांचा झाला,
पांसुक्रीडनसक्तोपि कुर्याल्लिंगं रजोमयम् 4.1.32.
मातीमध्ये खेळताना तो धुळीचे शिवलिंग तयार करायचा.
आकारयति मित्राणि शिवनाम्नाऽखिलानि सः
तो आपले मित्र गोळा करून त्यांना सगळ्यांना शिवाची नावे देत असे.
धूर्जटे खंडपरशो मृडानीश त्रिलोचन
धूर्जटी, खंडपरी, मृड, ईश, त्रिलोचन—
श्रीकंठनीलकंठेश स्मरारे पार्वतीपते
श्रीकंठ, नीलकंठ, ईश, स्मरारि, पार्वतीपती—
अजिनांबरदिग्वासः स्वर्धुनी क्लिन्नमौलिज
कातडीचे वस्त्र घातलेला, दिशाच वस्त्र असलेला, आणि गंगाजलाने ओले केस असलेला—
सवयस्कानिति मुहुः समाह्वयति लालयन्
तो वारंवार आपल्या वयाच्या मित्रांना या नावांनी हाक मारी आणि त्यात आनंद मानी.
पद्भ्यां न पद्यते चान्यदृते भूतेश्वराजिरात्
तो आपल्या पायांनी फक्त भूतनाथाच्या जागेवरच पाऊल ठेवायचा, इतर कुठेही नाही.
रसयेत्तस्य रसना हरनामाक्षरामृतम्
त्याची जीभ हरिनामाच्या अक्षरांमधील अमृताचा आस्वाद घ्यायची.
करौ तत्कौतुककरौ मनो मनति नापरम्
त्याचे हात त्या अद्भुत कृत्यांत गुंतले होते, आणि त्याचे मनही पूर्णपणे त्यातच रमले होते, दुसरीकडे कुठेच नव्हते.
भक्ष्यते सर्वभक्ष्याणि त्र्यक्षप्रत्यक्षगान्यपि
तो सर्व प्रकारचे अन्न खात असे, अगदी त्रिनेत्रधारी समोर असलेलेही.
गच्छन्गायन्स्वपंस्तिष्ठञ्च्छयानोऽदन्पिबन्नपि 4.1.32.
तो जाताना, येताना, झोपेत, उभा असताना, पडलेला, खाताना किंवा पिताना—
क्षणदासु प्रसुप्तोपि क्व यासीति वदन्मुहुः
रात्री झोपेत असतानाही तो वारंवार म्हणत असे, 'कुठे जाऊ?'
स्पष्टां चेष्टां विलोक्येति हरिकेशस्य तत्पिता
हरीकेशाच्या स्पष्ट हालचाली पाहून त्याचा वडील म्हणाले—
एते तुरंगमा वत्स तवैतेऽश्वकिशो रकाः
हे घोडे बघ, बाळा, हे तुझेच घोड्याची पिल्ले आहेत.
रत्नान्याकरशुद्धानि नानाजातीन्यनेकशः
खनिजातून मिळणारे शुद्ध रत्न, अनेक प्रकारची आणि विपुल प्रमाणात—
अमत्राणि महार्हाणि रौप्य कांस्यमयानि च
मोजता न येणारे, फार मौल्यवान असे चांदी आणि कांस्याचे दागिने—
चामराणि विचित्राणि गंधद्रव्याण्यनेकशः
रंगीत चामर, आणि अनेक प्रकारची सुवासिक द्रव्ये—
एतत्त्वदीयं सकलंवस्तुजातं समंततः
हे सर्व वस्तू, सर्वत्र पसरलेली, तुझीच आहेत.
चेष्टास्त्यज दरिद्राणां धूलिधूसरिणाममूः
गरिबांची, धूळ आणि मळाने माखलेल्या माणसांची वागणूक सोडून दे.
तां दशां चरमां प्राप्य भक्तियोगं ततश्चर
ती शेवटची अवस्था गाठल्यावर मग भक्तीयोगाचा अभ्यास कर.
रुष्टदृष्टिं च जनकं कदाचिदवलोक्य सः 4.1.32.
कधी कधी वडिलांचा रागावलेला कटाक्ष पाहून—
ततश्चिंतामवापोच्चैर्दिग्भ्रांतिमपि चाप्तवान्
तेव्हा तो खोल विचारात पडला आणि दिशाही विसरला.
क्व यामि क्व स्थिते शंभो मम श्रेयो भविष्यति
'कुठे जाऊ, कुठे राहू, शंभो, म्हणजे माझे कल्याण होईल?'
इति श्रुतं मया पूर्वं पितुरुत्संगवर्तिना
असे मी पूर्वी ऐकले होते, वडिलांच्या मांडीवर असताना—
मात्रा पित्रा परित्यक्ता ये त्यक्ता निजबंधुभिः
जे आई-वडिलांनी टाकले, आणि आप्तांनीही सोडले—
जरया परिभूता ये ये व्याधिविकलीकृताः
जे वृद्धत्वाने उपेक्षित झाले, आणि जे आजाराने त्रस्त झाले—
पदे पदे समाक्रांता ये विपद्भिरहर्निशम्
जे लोक प्रत्येक पावलावर, रात्रंदिवस संकटांनी वेढलेले असतात,
पापराशिभिराक्रांता ये दारिद्र्य पराजिताः
जे पापांच्या राशींनी ग्रासले गेले आहेत आणि दारिद्र्याने हरले आहेत,