आश्वास्य तौ महादेवः प्रीतः प्रणतवत्सलः
महादेवाने, प्रसन्न होऊन आणि भक्तवत्सलतेने, त्या दोघांना धीर दिला.
मान्योऽध्वरोसौ भवता तथा शतधृतिस्त्वयम्
‘हा तुझ्यासाठी यज्ञाचा स्वामी मानावा आणि हा इंद्रही तसाच मान्य आहे.’
ब्रह्महत्यापनोदाय व्रतं लोकाय दर्शयन् इत्युक्त्वांऽतर्हितो देवस्तेजोरूपस्तदा शिवः
ब्रह्महत्येचा दोष दूर करण्यासाठी, जगाला व्रत दाखवून, त्या देवाने असे सांगितले आणि मग शुद्ध तेजाचा रूप घेऊन शिव अदृश्य झाला.
उत्पाद्य कन्यामेकां तु ब्रह्महत्येति विश्रुताम्
त्याने एक कन्या निर्माण केली, जिला सगळेजण 'ब्रह्महत्या' म्हणून ओळखतात.
दंष्टाकरालवदनां ललज्जिह्वातिभीषणाम्
तीच्या तोंडात मोठ्या भयंकर दात होते आणि तिची लांब बाहेर आलेली जीभ फारच भीतीदायक होती.
कर्त्रीं कर्परहस्ताग्रां स्फुरत्पिंगोग्रतारकाम्
तीच्या हातात एक कातर आणि एक कवटी होती, आणि तिच्या डोळ्यांत तांबड्या रागाने तेज चमकत होते.
यावद्वाराणसीं दिव्यां पुरीमेष गमिष्यति
जोपर्यंत ही कन्या त्या दिव्य वाराणसी नगरीत पोहोचत नाही—
सर्वत्र ते प्रवेशोस्ति त्यक्त्वा वाराणसीं पुरीम्
तुला सगळीकडे प्रवेश आहे, फक्त वाराणसी नगरी सोडून.
तत्सान्निध्याद्भैरवोपि कालोभूत्कालकालतः
तीच्या उपस्थितीमुळे, भैरवही काळाचा काळ, म्हणजेच संहारकाळ झाला.
कपालपाणिर्विश्वात्मा चचार भुवनत्रयम् 4.1.31.
कपाळात कवटी धरून, विश्वाचा आत्मा तीनही लोकांत फिरत राहिला.
सत्यलोकेपि वैकुंठे महेंद्रादि पुरीष्वपि
सत्यलोक, वैकुंठ आणि इंद्रादींच्या नगरीतही—
प्रतितीर्थं भ्रमन्नापि विमुक्तो ब्रह्महत्यया
सर्व तीर्थांमध्ये फिरूनही, त्याला ब्रह्महत्येच्या पापातून मुक्ती मिळाली नाही.
अनेनैवानुमानेन महिमा त्ववगम्यताम्
ह्याच उदाहरणावरून त्याची महिमा समजून घ्या.
संति तीर्थान्यनेकानि बहून्यायतनानि च
अनेक तीर्थक्षेत्रे आणि असंख्य पवित्र स्थाने आहेत.
तावद्गर्जंति पापानि ब्रहत्यादिकान्यलम्
तरीसुद्धा ब्रह्महत्या यासारखी मोठी पापे त्या वेळेपर्यंत गर्जत राहतात.
प्रमथैः सेव्यमानोऽयं त्रिलोकीं विचरन्हरः
प्रमथगणांच्या सेवेत राहून, हराने तीनही लोकांत भ्रमण केले.
अथायांतं महाकालं त्रिनेत्रं सर्पकुंडलम्
मग तो त्रिनेत्री, सर्पकुंडल घातलेला महाकाळ जवळ आला—
पपात दंडवद्भूमौ दृष्ट्वा तं गरुडध्वजः
त्याला पाहताच, गरुडध्वज पृथ्वीवर दंडवत पडला.
निपेतुः प्रणिपत्यैनं प्रणतः कमलापतिः
सर्वांनी त्याला वंदन केले; कमलाचा स्वामीसुद्धा नम्रतेने वाकला.
क्षीरोदमथनो तां प्राह पद्मालयां हरिः 4.1.31.
दूधाच्या समुद्राचा मंथन करणारा हरि, कमलात राहणाऱ्या तिला म्हणाला.
धन्योऽहं देवि सुश्रोणि यत्पश्यावो जगत्पतिम्
हे सुंदर नितंब असलेल्या देवी, आपण जगाचा स्वामी पाहू शकतो, याचा मला खूप आनंद आणि भाग्य वाटते.
अनादिः शरणः शांतः परः षड्विंशसंमितः
तो आदिम नाही, सर्वांचा आधार आहे, शांत आहे, सर्वश्रेष्ठ आहे आणि छप्पन्न गुणांनी युक्त आहे.
सर्वभूतांतरात्माऽयं सर्वेषां सर्वदः सदा
तो सर्व जीवांच्या अंतःकरणात वास करणारा आहे, आणि नेहमी सर्वांना देणारा आहे.
धिया पश्यंति हृदये सोयमद्य समीक्ष्यताम्
ज्यांना समज आहे, ते त्याला हृदयात पाहतात; आज आपणही त्याचे दर्शन घेऊ या.
यं दृष्ट्वा न पुनर्जन्म लभ्यते मानवैर्भुवि
ज्याचे दर्शन केल्यावर, या पृथ्वीवरील माणसांना पुन्हा जन्म मिळत नाही.
सोयमायाति भगवांस्त्र्यंबकः शशिभूषणः
तोच तो, चंद्रमाला मस्तकी धारण करणारा, त्रिनेत्री, भगवंत, आता येथे येत आहे.
धिग्धिक्पदं तु देवानां परं दृष्ट्वाऽत्र शंकरम्
देवतांचे स्थान काहीच नाही, कारण येथे परम शंकराचे प्रत्यक्ष दर्शन होते.
देवत्वादशुभं किंचिद्देवलोके न विद्यते
हे देवी, देवांच्या लोकात, देवत्वामुळे काहीही अशुभ असू शकत नाही.
एवमुक्त्वा हृषीकेशः संप्रहृष्टतनूरुहः 4.1.31.
असे म्हणून, हृषीकेशाचा सर्व अंगावर आनंदाचा रोमांच आला.
किमिदं देवदेवेन सर्वज्ञेन त्वया विभो
हे देवांचे देव, सर्वज्ञ, सर्वशक्तिमान, हे आपण काय केले?