काशिवासिनिजने वनेचरेद्वित्रिभुज्यपि समीरभोजने
जरी एखाद्याने जंगलात राहून वाऱ्याने मिळणाऱ्या अन्नावर जगावं लागलं, तरी त्याने काशीवासीयांमध्येच राहावं.
नास्तीह दुष्कृतकृतां सुकृतात्मनां वा काचिद्विशेषगतिरंतकृतां हि काश्याम्
काशीमध्ये, पाप केलेल्या किंवा पुण्यात्म्यांना मृत्यूनंतर वेगळी कुठलीही अवस्था मिळत नाही; इथे सर्वांचा शेवट एकसारखाच असतो.
शशका मशका बकाः शुकाः कलविंकाश्च वृकाः सजंबुकाः
सश, माशी, बगळे, पोपट, किलबिल करणारे पक्षी, लांडगे आणि कोल्हे—
अरुद्ररुद्राक्षफणींद्रभूषणास्त्रिपुंड्रचंद्रार्धधराधरागताः
रुद्राक्ष, नागमण्यांची अलंकारं, त्रिपुंड आणि अर्धचंद्र धारण करणारे, पर्वत उचलणारे—
यावंत एव निवसंति च जंतवोऽत्र काश्यां जलस्थलचरा झषजंबुकाद्याः
काशीमध्ये जितकेही प्राणी राहतात, जसे पाण्यातील मासे, जमिनीवरचे कोल्हे आणि इतर सर्व—
ये तु वर्षेषवोरुद्रा दिवि देवि प्रकीर्तिताः
हे देवी, स्वर्गात अनेक वर्षे रुद्र म्हणून ओळखले जाणारे—
रुद्रा दश दश प्राच्यवाची प्रत्यगुदक्स्थिताः
पूर्व, पश्चिम, उत्तर आणि दक्षिण या प्रत्येक दिशेला दहा दहा रुद्र आहेत.
असंख्याताः सहस्राणि ये रुद्रा अधिभूतले 4.1.30.
पृथ्वीवर असलेल्या रुद्रांची संख्या हजारोंमध्ये असून, ती मोजता येणार नाही.
दैनंदिनेऽथ प्रलये त्रिशूलकोटौ समुत्क्षिप्य पुरीं हरः स्वाम् 4.1.30.
दररोजच्या संहारकाळी, हर आपल्या नगरीला त्रिशूळाच्या टोकावर उचलतो.
अतः परं कलशज किं शुश्रूषसि तद्वद
कुंभातून जन्मलेल्या, तुला अजून काय ऐकायचं आहे? ते मला सांग.
न तृप्तिमधिगच्छामि शृण्वन्वाराणसीकथाम्
माझं मन वाराणसीच्या कथेला ऐकत असताना कधीच तृप्त होत नाही.
अनुग्रहो यदि मयि योग्योस्मि श्रवणे यदि
माझ्यावर कृपा असेल, आणि मी ऐकण्यास योग्य असेन,
कोसौ भैरवनामात्र काशिपुर्यां व्यवस्थितः
ही काशी नगरीत स्थिर असलेली भैरव नावाची व्यक्ती कोण आहे?
कथमाराधितश्चैव सिद्धिदः साधकस्य वै
तो साधकाला सिद्धी देणारा कसा पूजला जातो, हे कसं आहे?
तथा न कस्यचिन्मन्ये ततो वक्ष्याम्यशेषतः
म्हणून मी दुसऱ्या कुणालाही योग्य मानत नाही; म्हणून मी हे सर्व सांगतो.
प्रादुर्भावं भैरवस्य महापातकनाशनम्
भैरवाचा प्रादुर्भाव मोठ्या पापांचा नाश करणारा आहे.
पाणिभ्यां परितः प्रपीड्य सुदृढं निश्चोत्य निश्चोत्य च ब्रह्मांडं सकलं पचेलिमरसालोच्चैः फलाभं मुहुः
तो आपल्या हातांनी सर्व बाजूंनी घट्ट दाबून, पुन्हा पुन्हा पिळून, संपूर्ण ब्रह्मांडाला पचेलिमाच्या रसाने फळासारखं सारखं बनवतो.
कुंभयोने न वेत्त्येव महिमानं महेशितुः
कुंभातून जन्मलेल्याला महेश्वराची महती मुळीच ठाऊक नाही.
न चित्रमत्र भूदेव भवमाया दुरत्यया
हे काही आश्चर्य नाही, पृथ्वीच्या अधिपती; या जगाची माया ओलांडणं फार कठीण आहे.
वेदयेद्यदिचात्मानं स एव परमेश्वरः 4.1.31.
जो स्वतःला ओळखतो, तोच खरा परमेश्वर आहे.
स सर्वगोपि नेक्ष्येत स्वात्मारामो महेश्वरः
तो सर्वत्र आहे, पण दिसत नाही; महेश्वर आपल्या स्वतःतच आनंद मानतो.
पुरा पितामहं विप्र मेरुशृंगे महर्षयः
पूर्वी, महर्षी आणि पितामह मेरूच्या शिखरावर एकत्र आले होते.
समा यया महेशस्य मोहितो लोकसंभवः
ज्यामुळे लोकांचा उत्पत्ती करणारा मोहात पडला, आणि सगळे जीवही.
जगद्योनिरहं धाता स्वयंभूरेक ईश्वरः
मीच या जगाचा मूळ, धारण करणारा, स्वयंभू आणि एकमेव ईश्वर आहे.
प्रवर्तको हि जगतामहमेको निवर्तकः
मीच या जगाचा आरंभ करणारा आणि मीच त्याचा संहार करणारा आहे.
तस्यैवं ब्रुवतो धातुः क्रतुर्नारायणांशजः
धाता असं म्हणत असताना, नारायणाच्या अंशातून जन्मलेला यज्ञ...
अविज्ञाय परं तत्त्वं किमेतत्प्रतिपाद्यते
परम सत्य न कळता, हे असं का सांगितलं जातंय?
अहं कर्ता हि लोकानां यज्ञो नारायणः परः
मीच या सर्व जगाचा कर्ता आहे; यज्ञ म्हणजेच सर्वोच्च नारायण आहे.
अहमेव परं ज्योतिरहमेव परा गतिः
मीच सर्वोच्च तेज आहे; मीच अंतिम ध्येय आहे.
एवं विप्र कृतौ मोहात्परस्परजयैषिणौ 4.1.31.
असं, ब्राह्मण, कृतयुगात, मोहामुळे दोघंही एकमेकांवर विजय मिळवायचा प्रयत्न करत होते.