दिन त्रिचतुरस्थायि या नारी प्राप्य यौवनम्
युवावस्थेला पोहोचल्यावर, स्त्री तीन-चार दिवसच स्थिर राहते.
शीलभंगेन नारीणां भर्ताधर्मपरोपि हि
स्त्रियांचा शील भंग करणारा पती, जरी अधर्मात रमलेला असला तरी, त्यांचा पतन घडवतो.
विष्ठागर्ते च निरये स्वयं पतति दुर्मतिः
दुष्ट बुद्धी असलेला स्वतः विष्ठेच्या खड्ड्यात, नरकात पडतो.
स्वविष्ठापायिनी चाथ वल्गुली वृक्षलंबिनी
ती मग स्वतःची विष्ठा पिते, नग्न राहते आणि झाडाला लटकते.
रक्षणीयं महायत्नादिदं सुकृतभाजनम्
हे पुण्याचे पात्र मोठ्या प्रयत्नाने जपावे.
अनेनैव शरीरेण भर्तृसाद्विहितेन हि
याच शरीराने, पतीने ठरविल्याप्रमाणेच, वागावे.
अत्रिपत्न्यनसूया किं भर्तृभक्तिप्रभावतः
पतीभक्तीच्या प्रभावामुळे ज्या पत्नीत द्वेष नाही, तिच्यात असूया कशी असेल?
इह कीर्तिश्च विपुला स्वर्गेवासस्तथाऽक्षयः
इथे मोठी कीर्ती मिळते आणि स्वर्गात शाश्वत निवास मिळतो.
सादुर्वृत्त्या परित्यज्य पतिधर्मं सनातनम् 4.1.30.
सद्वर्तन सोडून, ती पतीधर्माचा सनातन मार्ग त्यागते.
धनंजयोपि च मुने केनचिच्छिवयोगिना
धनंजयसुद्धा, हे ऋषी, एका शिवयोगीने,
धनंजयोपि धर्मात्मा मातृभक्तिपरायणः
धनंजयही धर्मात्मा होता, आणि आईभक्तीत पूर्णपणे समर्पित होता.
पंचगव्येन संस्नाप्य ततः पंचामृतेन वै
त्याला पंचगव्याने स्नान घालण्यात आले, आणि नंतर पंचामृतानेही.
आवेष्ट्य नेत्रवस्त्रेण ततः पट्टांबरेण वै
त्याला नेत्रवस्त्राने गुंडाळण्यात आले, आणि मग रेशमी वस्त्राने.
नेपालकंबलेनाथ मृदाचाऽथ विशुद्धया
मग नेपाळी कांबळ्याने, आणि त्यानंतर शुद्ध मातीने.
अस्पृष्टहीनजातिः स शुचिष्मान्स्थंडिलेशयः
तो स्वच्छ वागणुकीचा, नीच जन्माचा स्पर्शही न झालेला, नेहमी स्वच्छ राहणारा आणि जमिनीवरच झोपणारा होता.
भारवाहः कृतस्तेन कश्चिद्दत्त्वोचितां भृतिम्
त्याने एक भार वाहणारा ठेवला आणि त्याला योग्य तेवढे वेतन दिले.
धृत्वा संभृतिरक्षार्थं भारवाहं धनंजयः
धनंजयाने सर्व वस्तू सुरक्षित राहाव्यात म्हणून त्या भार वाहणाऱ्याच्या मदतीने उचलून नेल्या.
भारवाह्यंतरं प्राप्य तस्य संभृतिमध्यतः
भार ठेवण्याच्या जागेत जाऊन त्याने त्या वस्तू मधोमध ठेवून दिल्या.
वासस्थानमथागत्य तमदृष्ट्वा धनंजयः 4.1.30.
नंतर आपल्या राहत्या ठिकाणी जाऊन धनंजयाने त्याला तिथे दिसला नाही.
हाहेत्याताड्य हृदयं चक्रंद बहुशो भृशम्
'हाय!' असे म्हणत त्याने आपले हृदय दाबले आणि खूप वेळ रडू लागला.
अकृत्वा जाह्नवीस्नानमनवेक्ष्य जगत्पतिम्
त्याने गंगेचे स्नान केले नव्हते, ना जगाचा स्वामी पाहिला होता,
भारवाडप्यरण्यान्यां ताम्रसंपुटमध्यतः।। दृष्ट्वास्थीनि विनिःश्वस्य तानि त्यक्त्वा गृहं ययौ
दुसऱ्या जंगलात, तांब्याच्या भांड्यात त्या भार वाहणाऱ्याची हाडे पाहिली; खोल श्वास घेत त्याने ती तिथेच सोडली आणि घरी परतला.
वणिक्च तद्गृहं प्राप्य शुष्ककंठोष्ठतालुकः
तो व्यापारी घरी पोहोचला तेव्हा त्याचे घसा, ओठ आणि तालू कोरडे पडले होते.
आशया किंचिदाश्वस्य तत्पत्नीं परिपृष्टवान्
थोडी आशा धरून, थोडा सावरून, त्याने त्या माणसाच्या बायकोला विचारले.
वसु क्व ते गतो भर्ता मातुरस्थीनिमेऽर्पय
'तुझा नवरा कुठे गेला आहे? मला माझ्या आईसाठी त्याची हाडे दे.'
अज्ञात्वा लोभवशतस्तेन नीतोऽस्थिसंपुटः
माहित नसताना आणि लोभापोटी, तो त्या हाडांच्या गुंडाळीसोबत गेला.
अथवा न प्रसू दोषो मंदभाग्योऽस्मि तत्सुतः
किंवा कदाचित चूक आईची नाही; मीच तिचा दुर्दैवी मुलगा आहे.
उद्यमं कृतवानस्मि न सिद्ध्येन्मंदभाग्यतः
मी प्रयत्न केला, पण माझ्या दुर्दैवामुळे तो यशस्वी झाला नाही.
अस्थीनि दर्शयत्वाशु धनं दास्येऽधिकं ततः 4.1.30.
'लवकर हाडे दाखव, मी तुला त्यासाठी आणखी धन देईन.'
लज्जानम्रशिराःसोऽथ वृत्तांतं विनिवेद्य च
ती लाजून मान खाली घालून, सगळा प्रकार सांगू लागली.