असिपत्रवने घोरे यंत्रपीडे सुदंष्ट्रके
भीषण असिपत्रवन, यंत्रपीडा आणि धारदार दात असलेल्या जनावरांत —
सूचीभेद्येऽथ संदंशे लालापे क्षुरधारके
सूईने टोचणाऱ्या जागी, कात्रीत, थुंकीच्या खड्ड्यात आणि क्षुरधारेवर —
धर्मराजः समाकर्ण्य चित्रगुप्तमुखादिति
धर्मराजाने हे सगळं चित्रगुप्ताच्या तोंडून ऐकलं.
भ्रू संज्ञया हृतैर्नीतः स बद्ध्वा निरयालयम्
भुवईने इशारा करताच, त्याला बांधून नरकात नेलं.
तत्कालपुण्यफलदे गाङ्गेयांभसि निर्मले ।। 4.1.28.
त्या वेळेला, आपल्या पुण्याच्या बळावर, तो गंगेतल्या निर्मळ पाण्यात पडला.
पतितं तद्धि गृध्रास्याद्वाहीकस्य द्विजन्मनः
गृध्राच्या तोंडातून पडलेली ती वस्तू त्या द्विजाच्या वाहकाची होती.
घंटावलंबितं दिव्यं दिव्यस्त्रीशतसंकुलम्
घंटांनी सजलेली, दिव्य आणि शेकडो अप्सरांनी वेढलेली होती.
वीज्यमानोऽप्सरोवृंदैर्दिव्यगंधानुलेपनः
अप्सरांच्या झुंडीने वाऱ्याने शीतल केली जात होती, आणि दिव्य सुगंधांनी अंगाला लेप लावला होता.
स्कंद उवाच वस्तुशक्तिविचारोयमद्भुतः कोपि कुंभज
स्कंद म्हणाले: कुंभातून जन्मलेल्या, या वस्तूच्या शक्तीचा विचार खरंच अद्भुत आहे.
करुणामृतपूर्णेन देवदेवेन शंभुना
देवतांचा देव शंभू, ज्याच्या अंतःकरणात करुणेचे अमृत भरले आहे,
यथान्याः सरितो लोके वारिपूर्णाः सहस्रशः
जसा जगातल्या इतर नद्या हजारोने पाण्याने भरलेल्या असतात,
श्रुत्यक्षराणि निश्चित्य कारुण्याच्छंभुना मुने
शंभूंनी, मुनिवर, वेदातील अक्षरे ठरवून, केवळ करुणेने,
योगोपनिषदामेतं सारमाकृष्य शंकरः
शंकराने योग उपनिषदांमधून सार काढून घेतला,
अकलानिधयो रात्र्यो विपुष्पाश्चैव पादपाः
जशा रात्री चंद्रकलांशिवाय असतात, किंवा झाडे फुलांशिवाय असतात,
अनयाः संपदो यद्वन्मखा यद्वददक्षिणाः 4.1.28.
जशी यामधून संपत्ती मिळते, किंवा यज्ञातून दक्षिणा मिळते,
व्योमांगणमनर्कं च नक्तेऽदीपं यथा गृहम
जसे आकाश ताऱ्यांशिवाय, किंवा रात्री दिव्याशिवाय घर असते,
चांद्रायणसहस्रं तु यः कुर्याद्देहशोधनम्
जो कोणी हजार चांद्रायण व्रतांइतकी देहशुद्धी करतो,
पादेनैकेन यस्तिष्ठेत्सहस्रं शरदां शतम्
जो एक पायावर उभा राहून शंभर हजार शरद ऋतू घालवतो,
अवाक्छिराः प्रलंबेद्यः शतसंवत्सरान्नरः
जो मनुष्य शंभर वर्षे डोकं खाली करून उलटा लटकतो,
पापतापाभितप्तानां भूतानामिह जाह्ववी
जाह्नवी, येथे पापाच्या तापाने होरपळलेल्या जीवांसाठी,
तार्क्ष्यवीक्षणमात्रेण फणिनौ निर्विषा यथा
जसा गरुडाच्या केवळ नजरेने साप विषरहित होतात,
गंगातटोद्भवां मृत्स्नां यो मौलौ बिभृयान्नरः
जो कोणी गंगेच्या काठीची माती डोक्यावर धारण करतो,
व्यसनैरभिभूतस्य धनहीनस्य पापिनः
दुर्दैवाने त्रस्त, धनहीन आणि पापी अशा माणसासाठी,
श्रुताभिलषिता दृष्टा स्पृष्टा पीताऽवगाहिता
गंगा ही ऐकून, पाहून, स्पर्श करून, पिऊन किंवा तिच्यात स्नान करून ज्या लोकांना हवी असते,
कीर्तनाद्दर्शनात्स्पर्शाद्गंगापानावगाहनात् 4.1.28.
गंगेचे कीर्तन, दर्शन, स्पर्श, पिणे किंवा तिच्यात स्नान केल्याने,
ब्रह्मलोकस्तु लोकानां सर्वेषामुत्तमो यथा 4.1.28.
सर्व लोकांमध्ये ब्रह्मलोक हा सर्वात श्रेष्ठ आहे, जसा—
ज्ञात्वाज्ञात्वा च गंगायां यः पंचत्वमवाप्नुयात् 4.1.28.
कोणी जाणीवपूर्वक किंवा अज्ञानाने गंगेत प्राण सोडला,
यावंति तस्या लोमानि मुने तत्संततेरपि
मुनिवर, गंगेला जितके केस आहेत, तितकीच तिची संतती आहे.
उपायांतरमस्त्यन्यद्येन स्नानफलं लभेत्
अजून एक उपाय आहे, ज्यामुळे स्नानाचे फळ मिळू शकते.
अशक्तानां च पंगूनामालस्योपहतात्मनाम्
जे अशक्त आहेत, जे अपंग आहेत, किंवा ज्यांचे मन आळशीपणाने ग्रासले आहे,