सर्वैश्वर्यगुणोपेता सर्वज्ञानमयी शुभा
सर्व ऐश्वर्यगुणांनी युक्त, सर्व ज्ञानाने भरलेले आणि मंगल आहे,
सर्वैकवंद्या सर्वाद्या सर्वदा सर्वसंकृतिः
सर्वांनी वंदनीय, सर्वांची आद्य, नेहमीच, आणि सर्व सृष्टीची मूळ आहे,
अंतर्दधे पराख्यं यद्ब्रह्मसर्वंगमव्ययम् ।। 4.1.26.
ते परम, सर्वत्र व्यापणारे, अविनाशी ब्रह्म आतमध्ये लुप्त झाले.
अमूर्तं यत्पराख्यं वै तस्य मूर्तिरहं प्रिये
जे परब्रह्म निराकार आहे, प्रिये, त्याचे रूप मीच आहे.
ततस्तदैकलेनापि स्वैरं विहरतामया
मग त्या वेळी, अगदी एका क्षणातसुद्धा, मी मोकळेपणाने फिरत असताना,
प्रधानं प्रकृतिं त्वां च मायां गुणवतीं पराम्
मी प्रधान म्हणजे आद्य प्रकृती आणि तुला, गुणांनी युक्त अशी श्रेष्ठ माया, पाहिली.
युगपच्च त्वया शक्त्या साकं कालस्वरूपिणा
त्याच वेळी, तुझ्या शक्तीने आणि काळरूपासह,
सा शक्तिः प्रकृतिः प्रोक्ता स पुमानीश्वरः परः
ती शक्तीच प्रकृती म्हणून ओळखली जाते; तो पुरुष म्हणजेच परमेश्वर आहे.
परमानंदरूपाभ्यां परमानंदरूपिणी
परम आनंदरूप अशा त्या दोन्ही रूपांमध्ये, तीच परम आनंदाची मूर्ती आहे.
मुने प्रलयकालेपि न तत्क्षेत्रं कदाचन
मुनी, प्रलयाच्या काळातसुद्धा ते क्षेत्र कधीच नष्ट होत नाही.
न यदा भूमिवलयं न यदाऽपां समुद्भवः
जेव्हा पृथ्वीचा वर्तुळ नाही आणि पाण्याचा उद्गमही नाही,
इदं रहस्यं क्षेत्रस्य वेद कोपि न कुंभज
हे क्षेत्राचे रहस्य आहे—हे कुणालाही माहीत नाही, कुंभज.
श्रद्धालवे विनीताय त्रिकालज्ञानचक्षुषे 4.1.26.
श्रद्धावान, नम्र आणि त्रिकाळज्ञान असलेल्या व्यक्तीलाच—
अविमुक्तं तदरभ्य क्षेत्रमेतदुदीर्यते
तेव्हापासून हे क्षेत्र 'अविमुक्त' म्हणून ओळखले जाते.
(पर्यंक) अभावः कल्प्यते मूढैर्यदा च शिवयोस्तयोः
(पर्यंक) मूढ लोक शिव आणि शिवा यांच्या बाबतीत त्याचे अस्तित्व नाही असे समजतात.
अनाराध्य महेशानमनवाप्य च काशिकाम्
महेश्वराची पूजा न करता आणि काशी प्राप्त न करता,
अस्यानंदवनं नाम पुरा कारि पिनाकिना
हे पूर्वी पिनाकधारीने निर्माण केले आणि आनंदवन असे नाव दिले.
आनंदकंदबीजानामंकुराणि यतस्ततः
कारण आनंदाच्या कोंबड्यांपासून तिथे अंकुर फुटतात,
अविमुक्तमिति ख्यातमासीदित्थं घटोद्भव
म्हणून, घटोद्भव, ते 'अविमुक्त' म्हणून प्रसिद्ध झाले.
प्रागानंदवने तत्र शिवयो रममाणयोः
आनंदवनाच्या आधी, तिथे शिव आणि शिवा रमले होते,
यस्मिन्न्यस्ते महाभारे आवां स्वः स्वैरचारिणौ
ज्यावर मोठा भार ठेवला होता, आम्ही दोघेही आमच्या स्वच्छंदपणे फिरत होतो.
स एव सर्वं कुरुते स एव परिपाति च
तोच सर्व काही करतो; तोच सर्वांचे रक्षणही करतो.
चेतःसमुद्रमाकुंच्य चिंताकल्लोलदोलितम् 4.1.26.
मनाच्या समुद्रात विचारांच्या लाटा उसळत असताना, मन एकत्र करून शांत केले.
यस्य प्रसादात्तिष्ठावः सुखमानंदकानने
ज्याच्या कृपेने आपण आनंदाच्या वनात सुखाने राहतो.
संप्रधार्येति स विभुः सर्वतश्चित्स्वरूपया
असा विचार करून, सर्वत्र चेतनेच्या रूपात असलेला तो प्रभू.
सव्ये व्यापारयांचक्रे दृशमंगे सुधामुचम्
डाव्या हाताने त्याने आपल्या अमृतधारेसारख्या डोळ्यांकडे लक्ष दिले.
शांतः सत्त्वगुणोद्रिक्तो गांभीर्य जितसागरः
शांत, सत्त्वगुणाने भरलेला, खोल, समुद्रावर विजय मिळवलेला.
इंद्रनीलद्युतिःश्रीमान्पुंडरीकोत्तमेक्षणः
नीलमणीसारखा तेजस्वी, शोभायुक्त, कमळासारख्या सुंदर डोळ्यांचा.
लसत्प्रचंडदोर्दंड युगलद्वयराजितः
प्रखर आणि तेजस्वी दोन भुजांनी सुशोभित.
एकः सर्वगुणावासस्त्वेकः सर्वकलानिधिः
तोच सर्व गुणांचा निवासस्थान, तोच सर्व कलांचा खजिना.