निवसंत्यमला यत्र मानसा बह्मणः सुताः
इथे ब्रह्मदेवाचे निर्मळ मनाचे पुत्र वास करतात, जे कुठल्याही कलंकाला स्पर्शलेले नाहीत.
अन्ये तु योगिनो ये वै ह्यस्खलद्ब्रह्मचारिणः
इतर योगीही इथे आहेत, जे कधीही न चुकता ब्रह्मचर्याचे पालन करतात.
जनलोकात्तपोलोकस्तेषां लोचनगोचरः 4.1.22.
ज्यांना जनलोकातून तपोलोक दिसतो.
वैराजा यत्र ते देवा वसेयुर्दाहवर्जिताः
इथे वैराज देव वास करतात, जे अग्नीच्या स्पर्शापासून मुक्त आहेत.
तपसा तोष्य गोविंदमभिलाषविवर्जिताः
ते तप करून गोविंदाला संतुष्ट करतात आणि काहीही इच्छा बाळगत नाहीत.
शिलोंछ वृत्तया ये वै दंतोलूखलिकाश्च ये
जे शिलोंच व्रती आहेत, जे उखळाच्या मदतीने अन्न मिळवतात आणि संयमित जीवन जगतात.
ग्रीष्मे पंचाग्नितपसो वर्षासु स्थंडिलेशयाः
उन्हाळ्यात ते पंचाग्नीतप करतात आणि पावसाळ्यात जमिनीवर झोपतात.
कुशाग्रनीरविप्रूषस्तृषिता यतयोऽपिबन्
तृषार्त योगी कुशाच्या टोकावरचे पाणी पितात.
ऊर्ध्वदोषो रविदृशस्त्वेकांघ्रि स्थाणु निश्चलाः
हात वर करून, सूर्याकडे पाहत, एका पायावर उभे राहून, स्थिरपणे स्तंभासारखे राहतात.
मासोपवासव्रतिनश्चातुर्मास्य व्रताश्च ये
जे मासिक उपवास करतात आणि चातुर्मास्य व्रत पाळतात.
ये च वर्षनिमेषा वै वर्षधारांबु तर्षकाः
जे वर्षभर फक्त एकदाच डोळे मिटतात आणि पावसाच्या थेंबांनी तहान भागवतात.
जटाटवी कोटरांतः कृतनीडांडजाश्च ये
जे आपल्या जटांच्या गुहेत पक्ष्यांसारखी घरटी बांधून राहतात.
लताप्रतानैः परितो वेष्टितावयवाश्च ये 4.1.22.
ज्यांच्या अंगावर वेलींनी सर्व बाजूंनी जाळ्यासारखे गुंडाळले आहे,
इत्यादि सुतपः क्लिष्टवर्ष्माणो ये तपोधनाः
अशा प्रकारे, तपाने शरीर थकलेले जे हे तपस्वी आहेत, ते खऱ्या अर्थाने तपश्चर्येने समृद्ध आहेत.
यावदित्थं स पुण्यात्मा शृणोति गणयोर्मुखात्
तो पुण्यवान मनुष्य या रीतीने गणांच्या तोंडून ऐकत राहतो,
त्वरावंतौ गणौ तत्र विमानादवरुह्य तौ
मग ते दोन्ही गण, उत्सुकतेने आणि वेगाने, त्या विमानातून खाली उतरले.
ब्रह्मोवाच स्मृत्युक्ताचारचंचुश्च प्रतीपः पापकर्मसु
ब्रह्मा म्हणाले: स्मृतीत सांगितल्याप्रमाणे ज्याचे वर्तन आणि बोलणे उलट आहे, तो पापी कर्मांत नेहमीच विरुद्ध असतो.
अयि द्विज महाप्राज्ञ जाने त्वां शिवशर्मक
अरे द्विज, मोठ्या बुद्धीमान, मी तुला ओळखतो, हे शिवशर्मका.
सत्वरं गत्वरं सर्वं यच्चैतद्भवतेक्षितम्
लवकर, त्वरेने, जे काही तू पाहिले आहेस—
आ वैराजं प्रतिपदमुपसंहरते हरः
विराजाच्या लोकापर्यंत, शंकर सर्व काही टप्प्याटप्प्याने मागे घेतो.
चतुर्षु भूतग्रामेषु ह्येक एव गुणो नृणाम्
चारही जीवसमूहांमध्ये, माणसांसाठी एकच गुण खरा आहे.
चपलानि विनिर्जित्येंद्रियाणि मनसा सह
चंचल इंद्रिये आणि मन जिंकून—
धर्मवंशहरं काममर्थसंचयहारिणम् 4.1.22.
जो धर्माचा वंश नष्ट करतो आणि संपत्तीही हिरावून घेतो असा काम—
जित्वा क्रोधरिपुं धैर्यात्तपसो यशसः श्रियः
धीराने क्रोधरूपी शत्रू जिंकून, तप, कीर्ती आणि समृद्धी मिळते.
सदा मदं परित्यज्य प्रमादैकपदप्रदम्
नेहमी गर्व सोडावा, कारण तोच एकटाच असावधानतेकडे नेतो.
सर्वत्र लघुता हेतुमहंकारं विहाय च
सर्वत्र कमीपणाचा कारण आणि अहंकार सोडावा.
हित्वा मोहं महाद्रोहरोपणं मतिघातिनम्
मोह सोडावा, कारण तो मोठ्या रागाचा वृक्ष आहे आणि बुद्धी नष्ट करणारा आहे.
श्रुतिस्मृतिपुराणोक्तं परिक्षुण्णं महाजनैः
श्रुती, स्मृती आणि पुराणांत सांगितलेले, आणि महान लोकांनी तपासलेले—
कर्मभूमिं समीहंते सर्वे स्वर्गौकसो द्विज
हे द्विज, स्वर्गात राहणारे सर्वजण कर्मभूमीची इच्छा करतात.
नार्यावर्तसुमो देशो न काशी सदृशी पुरी
देशांमध्ये आर्यावर्त श्रेष्ठ आहे आणि नगरींमध्ये काशीला तोड नाही.