कार्तिकस्य चतुर्दश्यां विश्वेशं यो विलोकयेत् 4.1.21.
जो कोणी कार्तिक महिन्याच्या चतुर्दशीला विश्वेश्वराचे दर्शन घेतो—
अत्र ब्रह्मपुरीं कृत्वा यो विप्रेभ्यः प्रयच्छति 4.1.21.
जो येथे ब्रह्माची नगरी बांधून ब्राह्मणांना दान देतो—
नरो ध्रुवस्य चरितं प्रसंगेन स्मरन्नपि 4.1.21.
कोणीही ध्रुवाची कथा सहज आठवली, तरीही—
ध्रुवाख्यानमिदं रम्यं महापातकनाशनम्
ही ध्रुवाची रम्य कथा मोठ्या पापांचा नाश करणारी आहे.
तावत्प्राप महर्लोकं स्वर्लोकात्परमाद्भुतम्
त्याने स्वर्गलोकाहून अधिक अद्भुत असलेल्या महर्लोकात प्रवेश केला.
द्विजोऽथ लोकं संवीक्ष्य सर्वतो महसा वृतम्
मग त्या द्विजाने सर्वत्र तेजाने व्यापलेला तो लोक पाहिला.
तावूचतुस्ततो विप्रं निशामय महामते
त्या वेळी त्या दोघांनी त्या विप्राला म्हणाले, "हे महात्मा, ऐक."
कल्पायुषो वसंत्यत्र तपसा धूतकल्मषाः
इथे तपाने पापरहित झालेले, कल्पाएवढे आयुष्य असणारे लोक वास करतात.
निर्व्याजप्रणिधानेन दृष्ट्वा तेजोमयं जगत्
खऱ्या एकाग्रतेने ते लोक हे जग तेजाने भरलेले आहे असे पाहतात.
इत्थं कथां कथयतोर्भगवद्गणयोः प्रिये
प्रिय, भगवंतांचे गण ही कथा सांगत असताना,
निवसंत्यमला यत्र मानसा बह्मणः सुताः
इथे ब्रह्मदेवाचे निर्मळ मनाचे पुत्र वास करतात, जे कुठल्याही कलंकाला स्पर्शलेले नाहीत.
अन्ये तु योगिनो ये वै ह्यस्खलद्ब्रह्मचारिणः
इतर योगीही इथे आहेत, जे कधीही न चुकता ब्रह्मचर्याचे पालन करतात.
जनलोकात्तपोलोकस्तेषां लोचनगोचरः 4.1.22.
ज्यांना जनलोकातून तपोलोक दिसतो.
वैराजा यत्र ते देवा वसेयुर्दाहवर्जिताः
इथे वैराज देव वास करतात, जे अग्नीच्या स्पर्शापासून मुक्त आहेत.
तपसा तोष्य गोविंदमभिलाषविवर्जिताः
ते तप करून गोविंदाला संतुष्ट करतात आणि काहीही इच्छा बाळगत नाहीत.
शिलोंछ वृत्तया ये वै दंतोलूखलिकाश्च ये
जे शिलोंच व्रती आहेत, जे उखळाच्या मदतीने अन्न मिळवतात आणि संयमित जीवन जगतात.
ग्रीष्मे पंचाग्नितपसो वर्षासु स्थंडिलेशयाः
उन्हाळ्यात ते पंचाग्नीतप करतात आणि पावसाळ्यात जमिनीवर झोपतात.
कुशाग्रनीरविप्रूषस्तृषिता यतयोऽपिबन्
तृषार्त योगी कुशाच्या टोकावरचे पाणी पितात.
ऊर्ध्वदोषो रविदृशस्त्वेकांघ्रि स्थाणु निश्चलाः
हात वर करून, सूर्याकडे पाहत, एका पायावर उभे राहून, स्थिरपणे स्तंभासारखे राहतात.
मासोपवासव्रतिनश्चातुर्मास्य व्रताश्च ये
जे मासिक उपवास करतात आणि चातुर्मास्य व्रत पाळतात.
ये च वर्षनिमेषा वै वर्षधारांबु तर्षकाः
जे वर्षभर फक्त एकदाच डोळे मिटतात आणि पावसाच्या थेंबांनी तहान भागवतात.
जटाटवी कोटरांतः कृतनीडांडजाश्च ये
जे आपल्या जटांच्या गुहेत पक्ष्यांसारखी घरटी बांधून राहतात.
लताप्रतानैः परितो वेष्टितावयवाश्च ये 4.1.22.
ज्यांच्या अंगावर वेलींनी सर्व बाजूंनी जाळ्यासारखे गुंडाळले आहे,
इत्यादि सुतपः क्लिष्टवर्ष्माणो ये तपोधनाः
अशा प्रकारे, तपाने शरीर थकलेले जे हे तपस्वी आहेत, ते खऱ्या अर्थाने तपश्चर्येने समृद्ध आहेत.
यावदित्थं स पुण्यात्मा शृणोति गणयोर्मुखात्
तो पुण्यवान मनुष्य या रीतीने गणांच्या तोंडून ऐकत राहतो,
त्वरावंतौ गणौ तत्र विमानादवरुह्य तौ
मग ते दोन्ही गण, उत्सुकतेने आणि वेगाने, त्या विमानातून खाली उतरले.
ब्रह्मोवाच स्मृत्युक्ताचारचंचुश्च प्रतीपः पापकर्मसु
ब्रह्मा म्हणाले: स्मृतीत सांगितल्याप्रमाणे ज्याचे वर्तन आणि बोलणे उलट आहे, तो पापी कर्मांत नेहमीच विरुद्ध असतो.
अयि द्विज महाप्राज्ञ जाने त्वां शिवशर्मक
अरे द्विज, मोठ्या बुद्धीमान, मी तुला ओळखतो, हे शिवशर्मका.
सत्वरं गत्वरं सर्वं यच्चैतद्भवतेक्षितम्
लवकर, त्वरेने, जे काही तू पाहिले आहेस—
आ वैराजं प्रतिपदमुपसंहरते हरः
विराजाच्या लोकापर्यंत, शंकर सर्व काही टप्प्याटप्प्याने मागे घेतो.