संति स्तोत्राण्यनेकानि मम प्रीतिकराणि च
माझ्या आवडीच्या अनेक स्तोत्रे आहेत,
श्रुत्वापीमां स्तुतिं मर्त्यः श्रद्धया परया मुदा
तरीसुद्धा, जो माणूस ही स्तुती मोठ्या श्रद्धेने आणि आनंदाने ऐकतो—
अपुत्रः पुत्रमाप्नोति निर्धनो धनमाप्नुयात्
ज्याला मूल नाही त्याला मूल मिळते; गरीबाला धन मिळते.
दत्त्वा दानान्यनेकानि कृत्वा नाना व्रतानि च
अनेक दानं दिल्यावर आणि विविध व्रते केल्यावर,
त्यक्त्वा सर्वाणि कार्याणि त्यक्त्वा जप्यान्यनेकशः
सर्व कामं सोडून आणि अनेक जप थांबवून,
श्रीभगवानुवाच ध्रुवावधेहि वक्ष्यामि हितं तव महामते
श्रीभगवान म्हणाले: ध्रुवा, मी तुला हिताचं सांगतो, नीट ऐक.
अहं जिगमिषुस्त्वासं पुरीं वाराणसीं शुभाम्
माझी इच्छा शुभ वाराणसी नगरीत जाण्याची होती.
विपन्नानां च जंतूनां यत्र विश्वेश्वरः स्वयम्
जिथे संकटात असलेल्या जीवांमध्ये स्वतः विश्वेश्वर वास करतो,
अस्य संसारदुःखस्य सर्वोपद्रवदायिनः
या संसारातील दुःख सर्व प्रकारच्या आपत्ती आणणारे आहे.
इदं रम्यमिदं नेति बीजं दुःखमहातरोः 4.1.21.
‘हे छान आहे, हे नाही’ अशी भावना म्हणजे दुःखाच्या मोठ्या झाडाचं बीज आहे.
कार्तिकस्य चतुर्दश्यां विश्वेशं यो विलोकयेत् 4.1.21.
जो कोणी कार्तिक महिन्याच्या चतुर्दशीला विश्वेश्वराचे दर्शन घेतो—
अत्र ब्रह्मपुरीं कृत्वा यो विप्रेभ्यः प्रयच्छति 4.1.21.
जो येथे ब्रह्माची नगरी बांधून ब्राह्मणांना दान देतो—
नरो ध्रुवस्य चरितं प्रसंगेन स्मरन्नपि 4.1.21.
कोणीही ध्रुवाची कथा सहज आठवली, तरीही—
ध्रुवाख्यानमिदं रम्यं महापातकनाशनम्
ही ध्रुवाची रम्य कथा मोठ्या पापांचा नाश करणारी आहे.
तावत्प्राप महर्लोकं स्वर्लोकात्परमाद्भुतम्
त्याने स्वर्गलोकाहून अधिक अद्भुत असलेल्या महर्लोकात प्रवेश केला.
द्विजोऽथ लोकं संवीक्ष्य सर्वतो महसा वृतम्
मग त्या द्विजाने सर्वत्र तेजाने व्यापलेला तो लोक पाहिला.
तावूचतुस्ततो विप्रं निशामय महामते
त्या वेळी त्या दोघांनी त्या विप्राला म्हणाले, "हे महात्मा, ऐक."
कल्पायुषो वसंत्यत्र तपसा धूतकल्मषाः
इथे तपाने पापरहित झालेले, कल्पाएवढे आयुष्य असणारे लोक वास करतात.
निर्व्याजप्रणिधानेन दृष्ट्वा तेजोमयं जगत्
खऱ्या एकाग्रतेने ते लोक हे जग तेजाने भरलेले आहे असे पाहतात.
इत्थं कथां कथयतोर्भगवद्गणयोः प्रिये
प्रिय, भगवंतांचे गण ही कथा सांगत असताना,
निवसंत्यमला यत्र मानसा बह्मणः सुताः
इथे ब्रह्मदेवाचे निर्मळ मनाचे पुत्र वास करतात, जे कुठल्याही कलंकाला स्पर्शलेले नाहीत.
अन्ये तु योगिनो ये वै ह्यस्खलद्ब्रह्मचारिणः
इतर योगीही इथे आहेत, जे कधीही न चुकता ब्रह्मचर्याचे पालन करतात.
जनलोकात्तपोलोकस्तेषां लोचनगोचरः 4.1.22.
ज्यांना जनलोकातून तपोलोक दिसतो.
वैराजा यत्र ते देवा वसेयुर्दाहवर्जिताः
इथे वैराज देव वास करतात, जे अग्नीच्या स्पर्शापासून मुक्त आहेत.
तपसा तोष्य गोविंदमभिलाषविवर्जिताः
ते तप करून गोविंदाला संतुष्ट करतात आणि काहीही इच्छा बाळगत नाहीत.
शिलोंछ वृत्तया ये वै दंतोलूखलिकाश्च ये
जे शिलोंच व्रती आहेत, जे उखळाच्या मदतीने अन्न मिळवतात आणि संयमित जीवन जगतात.
ग्रीष्मे पंचाग्नितपसो वर्षासु स्थंडिलेशयाः
उन्हाळ्यात ते पंचाग्नीतप करतात आणि पावसाळ्यात जमिनीवर झोपतात.
कुशाग्रनीरविप्रूषस्तृषिता यतयोऽपिबन्
तृषार्त योगी कुशाच्या टोकावरचे पाणी पितात.
ऊर्ध्वदोषो रविदृशस्त्वेकांघ्रि स्थाणु निश्चलाः
हात वर करून, सूर्याकडे पाहत, एका पायावर उभे राहून, स्थिरपणे स्तंभासारखे राहतात.
मासोपवासव्रतिनश्चातुर्मास्य व्रताश्च ये
जे मासिक उपवास करतात आणि चातुर्मास्य व्रत पाळतात.