मेढीभूतस्तु वै सर्वान्वायुपाशैर्नियंत्रितान् 4.1.21.
हे सर्व वाऱ्याच्या बंधनांनी एकत्र बांधलेले आणि नियंत्रित आहेत.
आराध्य श्री महादेवं पुरापदमिदं मया
पूर्वी मी श्री महादेवाची पूजा केली आणि हे स्थान मिळवले.
केचिच्चतुर्युगं यावत्केचिन्मन्वंतरं ध्रुव
कोणी चार युगांपर्यंत राहतात, कोणी मन्वंतरभर, हे ध्रुव.
मनुनापि न यत्प्रापि किमन्यैर्मानवैर्ध्रुव
जे मनुलाही मिळाले नाही, ते इतर माणसांना कसे मिळेल, हे ध्रुव.
अन्यान्वरान्प्रयच्छामि स्तवेनानेन तोषितः
या स्तोत्रामुळे मी तृप्त झालो असून इतर वर देतो.
इदं स्तोत्रवरं यस्तु पठिष्यति समाहितः
जो कोणी हा उत्तम स्तोत्र एकाग्रतेने वाचेल—
न तस्य सदनं लक्ष्मीः परित्यक्ष्यत्यसंशयम्
त्याच्या घरातून लक्ष्मी कधीच जात नाही, यात शंका नाही.
ध्रुवस्तुतिरियं पुण्या महापातकनाशिनी
ही ध्रुवाची स्तुती पुण्यकारक आहे आणि मोठमोठ्या पापांचा नाश करणारी आहे.
महापुण्यस्य जननी महासंपत्तिदायिनी ८८ !। यस्याऽस्तिपरमा भक्तिर्मयि निर्मलचेतसः
ही मोठ्या पुण्याची जननी आहे, अपार संपत्ती देणारी आहे, ज्याच्या मनात माझ्यावरील श्रेष्ठ भक्ती आणि निर्मळता आहे.
समस्त तीर्थस्नानेन यत्फलं लभते नरः 4.1.21.
सर्व तीर्थांमध्ये स्नान केल्यावर माणसाला जे फळ मिळते—
संति स्तोत्राण्यनेकानि मम प्रीतिकराणि च
माझ्या आवडीच्या अनेक स्तोत्रे आहेत,
श्रुत्वापीमां स्तुतिं मर्त्यः श्रद्धया परया मुदा
तरीसुद्धा, जो माणूस ही स्तुती मोठ्या श्रद्धेने आणि आनंदाने ऐकतो—
अपुत्रः पुत्रमाप्नोति निर्धनो धनमाप्नुयात्
ज्याला मूल नाही त्याला मूल मिळते; गरीबाला धन मिळते.
दत्त्वा दानान्यनेकानि कृत्वा नाना व्रतानि च
अनेक दानं दिल्यावर आणि विविध व्रते केल्यावर,
त्यक्त्वा सर्वाणि कार्याणि त्यक्त्वा जप्यान्यनेकशः
सर्व कामं सोडून आणि अनेक जप थांबवून,
श्रीभगवानुवाच ध्रुवावधेहि वक्ष्यामि हितं तव महामते
श्रीभगवान म्हणाले: ध्रुवा, मी तुला हिताचं सांगतो, नीट ऐक.
अहं जिगमिषुस्त्वासं पुरीं वाराणसीं शुभाम्
माझी इच्छा शुभ वाराणसी नगरीत जाण्याची होती.
विपन्नानां च जंतूनां यत्र विश्वेश्वरः स्वयम्
जिथे संकटात असलेल्या जीवांमध्ये स्वतः विश्वेश्वर वास करतो,
अस्य संसारदुःखस्य सर्वोपद्रवदायिनः
या संसारातील दुःख सर्व प्रकारच्या आपत्ती आणणारे आहे.
इदं रम्यमिदं नेति बीजं दुःखमहातरोः 4.1.21.
‘हे छान आहे, हे नाही’ अशी भावना म्हणजे दुःखाच्या मोठ्या झाडाचं बीज आहे.
कार्तिकस्य चतुर्दश्यां विश्वेशं यो विलोकयेत् 4.1.21.
जो कोणी कार्तिक महिन्याच्या चतुर्दशीला विश्वेश्वराचे दर्शन घेतो—
अत्र ब्रह्मपुरीं कृत्वा यो विप्रेभ्यः प्रयच्छति 4.1.21.
जो येथे ब्रह्माची नगरी बांधून ब्राह्मणांना दान देतो—
नरो ध्रुवस्य चरितं प्रसंगेन स्मरन्नपि 4.1.21.
कोणीही ध्रुवाची कथा सहज आठवली, तरीही—
ध्रुवाख्यानमिदं रम्यं महापातकनाशनम्
ही ध्रुवाची रम्य कथा मोठ्या पापांचा नाश करणारी आहे.
तावत्प्राप महर्लोकं स्वर्लोकात्परमाद्भुतम्
त्याने स्वर्गलोकाहून अधिक अद्भुत असलेल्या महर्लोकात प्रवेश केला.
द्विजोऽथ लोकं संवीक्ष्य सर्वतो महसा वृतम्
मग त्या द्विजाने सर्वत्र तेजाने व्यापलेला तो लोक पाहिला.
तावूचतुस्ततो विप्रं निशामय महामते
त्या वेळी त्या दोघांनी त्या विप्राला म्हणाले, "हे महात्मा, ऐक."
कल्पायुषो वसंत्यत्र तपसा धूतकल्मषाः
इथे तपाने पापरहित झालेले, कल्पाएवढे आयुष्य असणारे लोक वास करतात.
निर्व्याजप्रणिधानेन दृष्ट्वा तेजोमयं जगत्
खऱ्या एकाग्रतेने ते लोक हे जग तेजाने भरलेले आहे असे पाहतात.
इत्थं कथां कथयतोर्भगवद्गणयोः प्रिये
प्रिय, भगवंतांचे गण ही कथा सांगत असताना,