क्व द्वयक्षरं हरेर्नाम स्फुलिंगसदृशं ज्वलेत 4.1.21.
हरिचे दोन अक्षरी नाव, जसे की ठिणगीसारखे तेजस्वी— त्याची तुलना कुठे?
गोविंद परमानंदं मुकुंदं मधुसूदनम
गोविंदा, परमानंद, मुकुंद, मधुचा संहार करणारा—
न नमामि न च स्तौमि न पश्यामीह चक्षुषा
मी नमस्कार करत नाही, स्तुती करत नाही, आणि या डोळ्यांनी येथे पाहतही नाही—
जले स्थले च पातालेप्यनिले चानलेऽचले
पाण्यात, जमिनीवर, पाताळात, वाऱ्यात, आगीत आणि पर्वतांवर—
तृणेस्त्रैणे च पाषाणे तरुगुल्मलतासु च
गवतामध्ये, हरणात, दगडात, झाडांमध्ये, जाळीत आणि वेलींमध्ये—
सर्वेषां हृदयावासः साक्षात्साक्षी त्वमेव हि
सर्वांच्या हृदयात राहणारा, प्रत्यक्ष साक्षीदार, तूच आहेस.
इत्युक्त्वा विररामासौ शिवशर्मन्ध्रुवस्तदा
असे म्हणून, त्या वेळी शिवशर्मा गप्प बसला.
परिज्ञातो मया सम्यक्तवहृत्स्थो मनोरथः
तुझ्या हृदयातील इच्छा मी पूर्णपणे ओळखली आहे.
अन्नाद्भवंति भूतानि वृष्टेरन्नसमुद्भवः
अन्नापासून सर्व जीव निर्माण होतात; पावसामुळे अन्न उत्पन्न होते.
ज्योतिश्चक्रस्य सर्वस्य ग्रहर्क्षादेः समंततः
सर्व ग्रह, तारे यांचे प्रकाशाचे चक्र सर्व बाजूंनी—
मेढीभूतस्तु वै सर्वान्वायुपाशैर्नियंत्रितान् 4.1.21.
हे सर्व वाऱ्याच्या बंधनांनी एकत्र बांधलेले आणि नियंत्रित आहेत.
आराध्य श्री महादेवं पुरापदमिदं मया
पूर्वी मी श्री महादेवाची पूजा केली आणि हे स्थान मिळवले.
केचिच्चतुर्युगं यावत्केचिन्मन्वंतरं ध्रुव
कोणी चार युगांपर्यंत राहतात, कोणी मन्वंतरभर, हे ध्रुव.
मनुनापि न यत्प्रापि किमन्यैर्मानवैर्ध्रुव
जे मनुलाही मिळाले नाही, ते इतर माणसांना कसे मिळेल, हे ध्रुव.
अन्यान्वरान्प्रयच्छामि स्तवेनानेन तोषितः
या स्तोत्रामुळे मी तृप्त झालो असून इतर वर देतो.
इदं स्तोत्रवरं यस्तु पठिष्यति समाहितः
जो कोणी हा उत्तम स्तोत्र एकाग्रतेने वाचेल—
न तस्य सदनं लक्ष्मीः परित्यक्ष्यत्यसंशयम्
त्याच्या घरातून लक्ष्मी कधीच जात नाही, यात शंका नाही.
ध्रुवस्तुतिरियं पुण्या महापातकनाशिनी
ही ध्रुवाची स्तुती पुण्यकारक आहे आणि मोठमोठ्या पापांचा नाश करणारी आहे.
महापुण्यस्य जननी महासंपत्तिदायिनी ८८ !। यस्याऽस्तिपरमा भक्तिर्मयि निर्मलचेतसः
ही मोठ्या पुण्याची जननी आहे, अपार संपत्ती देणारी आहे, ज्याच्या मनात माझ्यावरील श्रेष्ठ भक्ती आणि निर्मळता आहे.
समस्त तीर्थस्नानेन यत्फलं लभते नरः 4.1.21.
सर्व तीर्थांमध्ये स्नान केल्यावर माणसाला जे फळ मिळते—
संति स्तोत्राण्यनेकानि मम प्रीतिकराणि च
माझ्या आवडीच्या अनेक स्तोत्रे आहेत,
श्रुत्वापीमां स्तुतिं मर्त्यः श्रद्धया परया मुदा
तरीसुद्धा, जो माणूस ही स्तुती मोठ्या श्रद्धेने आणि आनंदाने ऐकतो—
अपुत्रः पुत्रमाप्नोति निर्धनो धनमाप्नुयात्
ज्याला मूल नाही त्याला मूल मिळते; गरीबाला धन मिळते.
दत्त्वा दानान्यनेकानि कृत्वा नाना व्रतानि च
अनेक दानं दिल्यावर आणि विविध व्रते केल्यावर,
त्यक्त्वा सर्वाणि कार्याणि त्यक्त्वा जप्यान्यनेकशः
सर्व कामं सोडून आणि अनेक जप थांबवून,
श्रीभगवानुवाच ध्रुवावधेहि वक्ष्यामि हितं तव महामते
श्रीभगवान म्हणाले: ध्रुवा, मी तुला हिताचं सांगतो, नीट ऐक.
अहं जिगमिषुस्त्वासं पुरीं वाराणसीं शुभाम्
माझी इच्छा शुभ वाराणसी नगरीत जाण्याची होती.
विपन्नानां च जंतूनां यत्र विश्वेश्वरः स्वयम्
जिथे संकटात असलेल्या जीवांमध्ये स्वतः विश्वेश्वर वास करतो,
अस्य संसारदुःखस्य सर्वोपद्रवदायिनः
या संसारातील दुःख सर्व प्रकारच्या आपत्ती आणणारे आहे.
इदं रम्यमिदं नेति बीजं दुःखमहातरोः 4.1.21.
‘हे छान आहे, हे नाही’ अशी भावना म्हणजे दुःखाच्या मोठ्या झाडाचं बीज आहे.