अनीय तृणदारूणि परिस्तीर्य समंततः
तिने गवत आणि लाकूड आणले आणि सर्वत्र पसरवले.
वेताली रूपमास्थाय भंक्त्वा काचित्तरून्गिरीन्
एका वेताळीने रूप धारण केले आणि डोंगर व झाडे फोडली.
अन्या सुनीतिरूपेण तमभिप्रेक्ष्य दूरतः
दुसरीने सुनितीचे रूप घेऊन दूरून त्याच्याकडे पाहिले.
उवाच च वचश्चाटु बहुमाया विनिर्मितम्
तीने गोड पण फसव्या शब्दांत बोलले.
त्वदेकशरणां वत्स बत मृत्युर्जिघांसति
'बाळा, मी फक्त तुझ्यावरच आधार ठेवला आहे, आणि मृत्यू मला मारायला येतोय.'
प्रतिग्रामं प्रतिपुरं प्रत्यध्वं प्रतिकाननम्
गावोगाव, शहराशहर, प्रत्येक रस्त्यावर आणि जंगलातून मी फिरले.
यदा प्रभृति रे बाल निरगात्तपसे भवान्
'बाळा, ज्या दिवसापासून तू तपासाठी निघून गेलास—'
तैस्तैः सपत्नीदुर्वाक्यैर्दुनोपि त्वं यथार्भक
'—तुझ्या सावत्र आईच्या कडव्या शब्दांनी, तू लहान मुलासारखा त्रासलेला आहेस.'
न निद्रामि न जागर्मि नाश्नामि न पिबाम्यहम्
'मी ना झोपते, ना जागी राहते, ना खात, ना पिते.'
निद्रादरिद्रनयना स्वप्नेपि न तवाननम् 4.1.20.
'माझ्या डोळ्यांना झोपच लागत नाही; स्वप्नातही तुझे तोंड दिसत नाही.'
त्वदाननप्रतिनिधिर्विधुर्विधुरया मया
तुझं मुख पाहिल्याशिवाय मी जणू तेज हरवलेल्या चंद्रासारखा एकटा झालो आहे.
त्वदालापसमालापं कलयन्किलकाकलीम्
तुझ्या बोलण्याची नक्कल करत मी हळू आवाजात, कोकिळेच्या कुजनासारखी, पुटपुटत राहतो.
त्वदंगसंगमधुरो ध्रुवधूपितयामया
तुझ्या मिठीच्या गोडव्याची ओढ लागून, मी सतत तुझ्या आठवणीने व्याकुळ झालो आहे.
के देशाः काश्च सरितः के शैलास्त्वत्कृते ध्रुव
ध्रुवा, तुझ्यासाठी कोणते प्रदेश, कोणत्या नद्या, कोणते डोंगर मी ओलांडणार नाही?
अध्रुवं सर्वमेवैतत्पश्यंत्यंधीकृतास्म्यहम्
हे सर्व क्षणिक आहे असं पाहून मी त्यांच्याप्रती उदासीन झालो आहे.
मृदुलानि तवांगानि क्वेमानि क्व तपस्त्विदम्
तुझे अंग किती नाजूक आहे—अशी कठोर तपश्चर्या कशी सहन करशील?
अनेन तपसा वत्स त्वयाऽऽप्यं किमनेनसा
माझ्या लेकरा, या तपाने तुला काय मिळणार? हे तुझ्यासाठी कशाला उपयोगाचं?
अनेन वयसा बाल खेलनीयं त्वयाऽनिशम्
असं वय असताना, बाळा, तुला सारखं खेळावं असं वाटतं.
ततः कौमारमासाद्य वयोऽभिध्यानशीलिना
मग तारुण्याच्या वयात, माणसाने अभ्यास आणि चिंतन यांना वाहून घ्यावं.
वयोथ चतुरं प्राप्य योषास्रक्चंदनादिकान् 4.1.20.
आणि जेव्हा प्रौढ वय येईल, तेव्हा फुलांच्या माळा, चंदन आणि स्त्रियांच्या संगतीचा आनंद घ्यावा.
उत्पाद्याथ बहून्पुत्रान्गुणिनो धर्मवत्सलान्
नंतर, अनेक गुणी आणि धर्मशील पुत्रांची उत्पत्ती करावी.
इदानीमेव तपसि बाल्ये वयसि कः श्रमः
असंच बालपणी, या वयात, तप करण्यात काय कष्ट आहेत?
विपक्षपरिभूतेन हृतमानेन केनचित्
जेव्हा शत्रूने अपमान केला आणि मान हिरावून घेतली—
हृतमानेन तप्तव्यं निशम्येति वचो ध्रुवः
मान हिरावली गेल्यावर तप करावं लागतं, असं ऐकून ध्रुवा—
जनयित्रीमनाभाष्य भूतभीतिं विहाय च
आईला काही न बोलता आणि सर्व भीती बाजूला ठेवून—
सापि भूतावली भीतिंबहुभीषणभूषणा
ती भूतांची मोठी टोळी, अनेक भयंकर अलंकारांनी सजलेली—
परितः परिवेषाभं सूर्यस्योच्चैः स्फुरत्प्रभम्
सर्व बाजूंनी वेढलेली, तेजाने झळाळणारी, जणू दुपारच्या सूर्याप्रमाणे—
भूतावली तमालोक्य स्फुरच्चक्रसुदर्शनम्
त्या भूतांच्या मोठ्या झुंडीने, सुदर्शन चक्रासारख्या तेजाने उजळून टाकलेलं पाहिलं—
अतीव निष्कंपहृदं गोविदार्पितचेतसम्
त्याचं मन पूर्णपणे स्थिर होतं, आणि त्याचं चित्त गोपालाच्या चरणी एकरूप झालं होतं.
सापि प्रत्युतभीतातं ध्रुवं ध्रुवविनिश्चयम् 4.1.20.
तीसुद्धा, निर्भय अशा त्याच्यासमोर, निश्चयाने आणि ठामपणे उभी राहिली.