इदं चराचरं विश्वं यो बभार स्वलीलया
स्वतःच्या लीलाखेळीतून, ज्याने हे सर्व चराचर विश्व पेलले आहे.
तस्येक्षणे समीक्षेते नान्यद्विप्णुपदादृते
त्याच्या एका दृष्टिक्षणात सर्व काही सामावते; त्याच्या कमलमय पायांखेरीज दुसरे काहीच नाही.
नान्य शब्दग्रहौ तस्य जातौ शब्दग्रहावपि
त्याच्यासाठी शब्दाचा अनुभव नाही, आणि शब्दाची उत्पत्तीही नाही.
गोविंदचरणार्थार्चां तत्प्रियंकर्मवै विना
गोविंदाच्या पायांची पूजा आणि त्याला प्रिय असलेली कर्मे वगळता,
निर्द्वंद्वचरणद्वंद्वं तन्मनो मनुते हरेः
द्वैतभाव सोडून, हरिच्या पायांच्या जोडीचेच मन एकाग्र होते.
चरणौ विष्णुशरणौ हित्वा नारायणांगणम्
सर्व काही सोडून, विष्णूच्या पायांमध्येच खरा आश्रय मिळतो, जो नारायणाचा आधार आहे.
वाणीप्रमाणी क्रियते गोविंदगुणवर्णने
गोविंदाच्या गुणांचे वर्णन करताना वाणीच खरी प्रमाण मानली जाते.
नितांतकमलाकांत नामधेयसुधारसम्
कमलेच्या प्रियाचे नाव म्हणजे अमृतासारखी गोडी.
श्रीमुकुंद पदद्वंद्व पद्मामोदप्रमोदितम्
श्री मुकुंदाच्या पवित्र पायांची जोडी, कमळाच्या सुगंधाने आनंदित होते.
त्वगिंद्रियं मधुरिपोः परिस्पृश्य पदद्वयम् 4.1.20.
मधुच्या शत्रूच्या पायांची जोडी, स्पर्शेंद्रियाने स्पर्श करताना,
शब्दादिविषयाधारं सारं दामोदरं परम्
शब्दादी विषयांचे खरे सार आणि आधार, तोच परम दामोदर आहे.
लुप्तानि सर्वतेजांसि तत्तपस्तपनोदये
त्याच्या तपश्चर्येचा तेजस्वी प्रकाश उगवला, की इतर सर्व तेज लुप्त होते.
इंद्र चंद्राग्नि वरुण समीरण धनाधिपाः
इंद्र, चंद्र, अग्नी, वरुण, वायू आणि धनाचा स्वामी,
वैमानिकास्तथाऽन्येपि वसुमुख्या दिवौकसः
आकाशातून जाणारे देव, आणि स्वर्गातील वसुंच्या प्रमुखांसह इतर दिव्य लोक,
यत्र यत्र ध्रुवः पादं मिनोति पृथिवीतले
जिथे जिथे तो स्थिरचित्त ध्रुव पृथ्वीवर पाऊल ठेवतो,
अहो तदंगसंगीनि त्यक्त्वा जाड्यं जलान्यपि
त्याच्या अंगाजवळ असणारे, आपली जडता सोडून, अगदी पाणीही,
यावंति विष्वक्तेजांसि सिद्धरूपगुणानि च
जितकी तेजस्वी शक्ती आणि सिद्ध गुण आहेत,
अहो निजगुणस्पर्शः सततं मातरिश्वना
त्याच्या स्वतःच्या गुणांचा स्पर्श वारा नेहमीच आणतो,
व्योम्नापि शब्दगुणिना ध्रुवाराधनबुद्धिना
आकाशातूनही, ज्यात शब्दाचा गुण आहे, ध्रुवाच्या भक्तीने मन एकरूप होते,
आराधितोऽनुदिवसं सभूतैरपि पंचभिः 4.1.20.
तो दररोज, निर्माण झालेल्या पाचही घटकांकडूनही, पूजिला जातो.
कौस्तुभोद्भासितहृदः पीतकौशेयवाससः
त्याच्या हृदयात कौस्तुभ मणीचा प्रकाश आहे, आणि तो पिवळ्या रेशमी वस्त्रात आहे,
मरुत्वतातिमहती चिंताऽप्ता तत्तपोभयात्
वायुदेवतेमुळे, त्या तपामुळे, मोठी चिंता निर्माण झाली,
समर्थस्त्वप्सरोवर्गो नियंतुं यमिनां यमान्
अप्सरांचा समूह संयम पाळणाऱ्यांना थांबवण्यास समर्थ आहे,
तपस्विनां तपो हंतुं द्वौ मत्साहाय्यकारिणौ
तपस्व्यांचे तप नष्ट करण्यासाठी, दोन जण माझ्यासाठी मदतीला असतात,
एक एव किलोपायो बाले मे प्रभविष्यति
खरंच, त्या मुलासाठी एकच उपाय प्रभावी ठरेल,
बालत्वाद्भीषितो भूतैस्तपस्त्यक्ष्यत्यसौ ध्रुवम्
बालपणामुळे, भूतांनी घाबरून तो नक्कीच आपले तप सोडेल,
भल्लूकाकारसर्वांग उष्ट्रलंबशिरोधरः
संपूर्ण शरीराने अस्वलासारखा, आणि उंटासारखे डोके खाली लटकलेले,
तं व्याघ्रवदनः कश्चिद्व्यादाय विकटाननम्
कोणी तरी वाघासारखा चेहरा घेऊन, मोठे भीषण तोंड उघडतो,
रयात्तु मांसकं भुंजन्कश्चिद्विकटदंष्ट्रकः
दुसरा, भयंकर दात असलेला, शरीरातील मांस खातो,
अतितीक्ष्णैर्विषाणाग्रैस्तटानुच्चान्विदारयन् 4.1.20.
अतिशय तीक्ष्ण शिंगांच्या टोकांनी, हातपाय फाडतो आणि वर उचलतो,