अथ दृष्ट्वा स सप्तर्षीन्सप्तसप्त्यतितेजसः
मग त्याने सात ऋषी पाहिले, ज्यांचा तेज सात सूर्यांपेक्षा जास्त होता.
तिलकांकित सद्भालान्कुशोपग्रहितांगुलीन्
कपाळावर तिलक असलेली, चांगली मुले, हाती अंकुश असलेल्या बोटांनी सजलेली.
साक्षसूत्रकरान्किंचिद्विनिमीलितलो चनान्
काहीजण हातात जपमाळ घेऊन, काहींचे डोळे थोडेसे मिटलेले.
अकांडेपि महाभागान्मिलितान्सप्तनीरधीन्
काठी नसतानाही, ते मोठ्या भाग्यवान ऋषी जणू सात समुद्र एकत्र आल्यासारखे जमले होते.
उपगम्य विनम्रः स प्रबद्धकरसंपुटः
तो त्यांच्याजवळ गेला, नम्रपणे हात जोडून वाकला.
उत्तानपादतनयं ध्रुवं निर्विण्णमानसम्
उत्तानपादाचा मुलगा धृव, त्याचे मन खिन्न झाले होते.
इदं वनमनुप्राप्तं सनाथं युष्मदंघ्रिभिः 4.1.19.
मी या जंगलात आलो आहे, आता तुमच्या पायांमुळे हे जंगल मला रक्षण मिळाल्यासारखे वाटते.
ते दृष्ट्वोर्जस्वलं बालं स्वभाव मधुराकृतिम्
त्यांनी तेजस्वी, स्वभावाने व रूपाने गोड असलेले ते बालक पाहिले.
उपोपवेश्य शिशुकं प्रोचुर्वै विस्मिता भृशम्
त्यांनी त्या मुलाला जवळ बसवून, फारच आश्चर्यचकित होऊन त्याच्याशी बोलायला सुरुवात केली.
विचार्यापि न जानीमो वद निर्वेदकारणम्
आम्ही कितीही विचार केला तरी कारण समजत नाही—तुझ्या वैराग्याचे कारण सांग.
नीरुक्छरीरसंपत्तिर्निवेदे किं नु कारणम्
तुझे शरीर निरोगी आणि सुंदर आहे, तरीही असे का आहे हे खरे कारण काय?
सप्तद्वीपपतेराज्ञः कुमारस्त्वं तथा कथम्
सात द्वीपांचा राजा असलेल्या राजाचा तू मुलगा असूनसुद्धा, असे का वागतोस?
अवगंतुं हि शक्येत यूनो वृद्धस्य वा शिशोः
तरुण किंवा वृद्ध माणसाचा मनाचा अंदाज घेता येतो, पण लहान मुलाचे नाही.
वाचं जग्राह स तदा शिशुः प्रांशुमनोरथः
मग तो उच्च मनोवृत्ती असलेला मुलगा बोलायला लागला.
राजांकमारुरुक्षुर्हि सुरुच्या परिभर्त्सितः
राजाच्या मांडीवर बसायची इच्छा असताना, त्याला सुरुचीने झिडकारले.
धिक्कृत्य प्रशशंस स्वं निर्वेदे कारणं त्विदम्
तिने केलेल्या निंदेचा निषेध करून, त्याने स्वतःचे मन मोकळे केले—हेच माझ्या वैराग्याचे कारण आहे.
क्षात्रमेव शशंसुस्तदहो बालेपि न क्षमा।। 4.1.19.
त्यांनी म्हटले, हे क्षत्रियांचे स्वभाव आहे—अरेरे, लहान मुलातही सहनशीलता राहत नाही.
अत्रिरुवाच मनोरथपथातीतं स्फीतं नाकलयेत्पदम् ।। 4.1.19.
अत्री म्हणाले: ज्या गोष्टीने इच्छा मागे पडतात, तिला मोठेपण समजू नये.
पुत्रान्कलत्रमित्राणि राज्यं स्वर्गापवर्गकम् 4.1.19.
मुलं, पत्नी, मित्र, राज्य—even स्वर्ग किंवा मुक्ती देणारीही—
इत्युक्त्वांऽतर्हिताः सर्वे महात्मानो मुनीश्वराः
असे म्हणून सर्व थोर ऋषी आणि महात्मे अदृश्य झाले.
रम्यं मधुवनं प्राप यमुनायास्तटे महत
तो यमुनाच्या विशाल काठी असलेल्या रम्य मधुवनात पोहोचला.
आद्यं भगवतः स्थानं तत्पुण्यं हरिमेधसः
तेच भगवंतांचे आद्य, पवित्र स्थान आहे, सुवर्णबुद्धी असलेल्या हरिचे.
जपन्स वासुदेवाख्यं परंब्रह्म निरामयम्
तो वासुदेवाचे, त्या परम, दोषरहित ब्रह्माचे नामस्मरण करू लागला.
हरिर्हरित्सु सर्वासु हरिर्हरिमरीचिषु
सर्व देवांमध्ये हरि आहे, सर्व प्रकाशकिरणांतही हरि आहे.
जले शालूरकूर्मादि रूपेण भगवान्हरिः
पाण्यात भगवंत हरि शालूर मासा, कासव आणि इतर रूपे घेतो.
अनंतरूपः पाताले गगनेऽनंतसंज्ञकः
पाताळात तो अनंत रूपांनी आहे, आकाशात त्याला अनंत असे नाव आहे.
देवेषु यो वसेन्नित्यं देवानां वसतिर्हि यः
जो नेहमी देवांमध्ये राहतो, तोच देवांचा खरा निवासस्थान आहे.
विष्लृव्याप्तावयंधातुर्यत्रसार्थकतां गतः
सर्वत्र व्यापून राहणाऱ्या या सृष्टीकर्त्याला, सर्व गोष्टींमध्ये पसरल्यावरच खरी महती मिळते.
सर्वेषां च हृषीकाणामीशनात्परमेश्वरः
सर्व इंद्रियांचा स्वामी, तोच परमेश्वर आहे.
न च्यवंतेपि यद्भक्ता महति प्रलये सति 4.1.20.
महाप्रलयाच्या वेळीसुद्धा, त्याचे भक्त कधीच नाश पावत नाहीत.