त्वदास्यस्यौष्ठपुटक दुग्धवार्धि विवर्धिताम्
तुझ्या ओठांच्या स्पर्शाने माझे दुधाने भरलेले स्तन तृप्त व्हावेत.
त्वदीयः शीतलालापः प्राप श्रुतिपथं यदा
तुझ्या गोड, शीतल बोलण्याचा आवाज माझ्या कानावर पडला की,
यदंग निद्रासिचिरं ध्यायंत्यस्मि तदेत्यहम्
माझ्या लाडक्या, तू जेव्हा दीर्घ झोप घेतोस, तेव्हा मी सारखी तुझाच विचार करत राहते.
यदोपेया गृहान्वत्स खेलित्वा बालखेलनैः
बाळा, तू खेळणी खेळून घरी परत येतोस तेव्हा मला किती आनंद होतो.
यदा सौधाद्विनिर्यायाः पद्मरेखांकितं पदम्
तू गच्चीवरून खाली उतरतोस, तुझ्या पायांवर कमळाच्या रेषा उमटलेल्या असतात, तेव्हा मला फार आनंद होतो.
यदायदा बहिर्यासि पुत्र त्रिचतुरं पदम्
माझ्या मुला, तू बाहेर तीन-चार पावले टाकतोस तेव्हा माझे मन तुझ्या मागे धावते.
चित्रं पुत्र त्वरयति यातुं मे मानसांडजः 4.1.19.
हे बाळा, किती आश्चर्य आहे, माझ्या हृदयातून उठणारे विचार तुला सतत पुढे जायला भाग पाडतात.
अथ तिष्ठंतु कठिनाः प्राणाः कंठाटवीतटे
मग माझे हे कठीण प्राण गळ्याच्या काठावरच थांबू देत.
इत्यनुज्ञामनुप्राप्य जननी चरणांबुजौ
अशी परवानगी मिळाल्यावर आईने तुझ्या कमळासारख्या पायांना स्पर्श केला.
तयापि धैर्यसूत्रेण सुनीत्या परिगुंफ्य च
तिनेही धैर्य आणि उत्तम वर्तनाच्या दोऱ्याने स्वतःला सावरले.
मात्रातन्मार्गरक्षार्थं तदा तदनुगीकृताः
आईकडे जाण्याचा मार्ग सुरक्षित राहावा म्हणून, तेव्हा त्यांना स्वीकारण्यात आले.
स्वसौधात्स विनिर्गत्य बालोऽबालपराक्रमः
आपल्या राजवाड्यातून बाहेर पडून, तो लहान मुलगा असूनही त्याच्यात मोठे धैर्य होते.
समरुत्तरुशाखाग्र प्रसारणमिषेण सः
लढाईच्या हेतूने, तो झाडाच्या सर्वात उंच फांदीपर्यंत पोहोचण्यासाठी पुढे सरसावला.
समातृदैवतोभिज्ञः केवलं राजवर्त्मनि
आई आणि दैवत यांची पूर्ण जाणीव ठेवून, तो फक्त राजमार्गानेच पुढे गेला.
यावदुन्मील्य नयने पुरः पश्यति स ध्रुवः
त्याने डोळे उघडताच, समोरच तो धृव स्पष्टपणे दिसला.
वालिशेष्वसहायेषु भवेद्भाग्यं सहायकृत्
इतर मुलांमध्ये कोणीही मदतीला नसताना, नशीबच मदतीस येते.
क्व राजतनयो बालो गहनं क्व च तद्वनम् 4.1.19.
राजाचा लहान मुलगा कुठे आणि ते दाट जंगल कुठे?
यत्र यस्य हि यद्भाव्यं शुभं वाऽशुभमेव च
ज्याच्या नशिबात जे काही घडायचे आहे, ते शुभ असो वा अशुभ, ते तिथेच घडते.
अन्यथा विदधात्येष मानवो बुद्धिवैभवात्
नाहीतर, माणूस आपल्या बुध्दीच्या जोरावर वेगळेच काही करतो.
नवयो न च वै चित्र्यं न चित्रं विदधेहितम्
तरुणांसाठी काहीच विशेष नाही; आणि काही अद्भुत घडतही नाही.
अथ दृष्ट्वा स सप्तर्षीन्सप्तसप्त्यतितेजसः
मग त्याने सात ऋषी पाहिले, ज्यांचा तेज सात सूर्यांपेक्षा जास्त होता.
तिलकांकित सद्भालान्कुशोपग्रहितांगुलीन्
कपाळावर तिलक असलेली, चांगली मुले, हाती अंकुश असलेल्या बोटांनी सजलेली.
साक्षसूत्रकरान्किंचिद्विनिमीलितलो चनान्
काहीजण हातात जपमाळ घेऊन, काहींचे डोळे थोडेसे मिटलेले.
अकांडेपि महाभागान्मिलितान्सप्तनीरधीन्
काठी नसतानाही, ते मोठ्या भाग्यवान ऋषी जणू सात समुद्र एकत्र आल्यासारखे जमले होते.
उपगम्य विनम्रः स प्रबद्धकरसंपुटः
तो त्यांच्याजवळ गेला, नम्रपणे हात जोडून वाकला.
उत्तानपादतनयं ध्रुवं निर्विण्णमानसम्
उत्तानपादाचा मुलगा धृव, त्याचे मन खिन्न झाले होते.
इदं वनमनुप्राप्तं सनाथं युष्मदंघ्रिभिः 4.1.19.
मी या जंगलात आलो आहे, आता तुमच्या पायांमुळे हे जंगल मला रक्षण मिळाल्यासारखे वाटते.
ते दृष्ट्वोर्जस्वलं बालं स्वभाव मधुराकृतिम्
त्यांनी तेजस्वी, स्वभावाने व रूपाने गोड असलेले ते बालक पाहिले.
उपोपवेश्य शिशुकं प्रोचुर्वै विस्मिता भृशम्
त्यांनी त्या मुलाला जवळ बसवून, फारच आश्चर्यचकित होऊन त्याच्याशी बोलायला सुरुवात केली.
विचार्यापि न जानीमो वद निर्वेदकारणम्
आम्ही कितीही विचार केला तरी कारण समजत नाही—तुझ्या वैराग्याचे कारण सांग.