मादृश्यो मंदभाग्यायाः प्रमदासु प्रतिष्ठिताः
—त्यामुळे ती स्त्रियांमध्ये प्रतिष्ठित झाली, आणि मी दुर्दैवी म्हणून राहिले.
महा सुकृतसंभारैरुत्तमश्चोत्तमोदरे
मोठ्या पुण्यसंचयामुळे, श्रेष्ठ व्यक्ती श्रेष्ठ पोटी जन्म घेतात.
आतपत्रं च चंद्राभं शुभे चापि च चामरे
चंद्रासारखा शुभ छत्र आणि शुभ चामरे—
तुरंगमाश्च तुरगास्त्वनाधिव्याधिजीवितम्
—आणि घोडे, ज्यांचे जीवन दुःखरहित आहे—
विपुलं च कलाज्ञानमधीतमपराजितम्
तिचं कलांचा मोठा अभ्यास आहे, आणि तिचं ज्ञान कुणीही हरवू शकत नाही.
दृष्टिः कारुण्यसंपूर्णा वाणी मधुरभाषिणी
तिची नजर करुणेने भरलेली आहे, आणि तिचं बोलणं गोड आणि मधुर आहे.
सर्वत्र शुचिता तात सा परोपकृतिः सदा ।। 4.1.19.
ती सर्वत्र शुद्ध आहे, प्रिय मुला, आणि नेहमी दुसऱ्यांच्या उपकारासाठी तत्पर असते.
सदोजिरे च पांडित्यं प्रागल्भ्यं चरणांगणे
सभेत ती विद्वत्ता दाखवते, आणि वाटचालीत आत्मविश्वास असतो.
मार्दवं स्त्रीप्रयोगेषु वत्सलत्वं प्रजासु च
स्त्रियांसोबत ती मृदू वागते, आणि आपल्या मुलांवर ती प्रेम करते.
वासो भागीरथीतीरे तीर्थे वा मरणं रणे
ती भागीरथीच्या काठी राहते, किंवा तीर्थस्थळी किंवा रणांगणात प्राण सोडते.
भोगः परिजनैः सार्धं दानावंध्यदिनागमः
ती आपल्या आप्तांसोबत आनंद उपभोगते, आणि तिच्या दिवसात कधीही दानाचा अभाव नसतो.
यशसः संचयो नित्यं नित्यं धर्मस्य संचयः
ती नेहमी कीर्ती मिळवते, आणि नेहमी पुण्यसंचय करते.
सद्भिश्च संगतिर्नित्यं मैत्री च पितृमित्रकैः
ती सत्पुरुषांसोबत नेहमी संग करते, आणि वडीलधाऱ्यांशी व मित्रांशी मैत्री ठेवते.
विपद्यपि परं धैर्यं स्थैर्यं संपत्समागमे
अडचणींमध्येही ती धीर धरते, आणि समृद्धीतही स्थिर राहते.
देहे परैका कृशता तपोभिर्नियमैर्यमैः
तीचे अंग तप, नियम आणि संयम यामुळे कृश झाले आहे.
तस्मादल्पतपस्त्वाद्वै त्वं चाहं च महामते
म्हणूनच, कमी तप केल्यामुळे, हे बुद्धिमान, तू आणि मी—
मानापमानयोस्तस्मात्स्वकृतं कारणं परम् मा शोचस्त्वमतः पुत्र दिष्टमिष्टं समर्पयेत् ।।4.1.19.
म्हणून, मान आणि अपमान हे स्वतःच्या कृत्यांमुळेच येतात, दुसऱ्यांमुळे नाहीत; म्हणून, पुत्रा, तू दुःखी होऊ नकोस. जे नशीबात आणि इच्छेत आहे ते समर्पित करावे.
इत्याकर्ण्य सुनीत्यास्तन्महावाक्यं सुनीतिमत्
सुनितीचे हे मोठे वचन ऐकून, बुद्धिमान सुनितीचा पुत्र—
ध्रुव उवाच जनयित्रि सुनीते मे शृणु वाक्यमनाकुलम्
ध्रुव म्हणाला: आई सुनिती, माझे शब्द शांतपणे ऐक.
यद्यहं मानवे वंशे जातोस्म्यत्यंत पावने
जर मी या अत्यंत पवित्र मनुच्या वंशात जन्मलो असेन—
तप एव हि चेन्मातः कारणं सर्वसंपदाम्
आई, जर खरोखरच सर्व संपत्तीचे कारण तप असेल—
एकमेव हि साहाय्यं कुरु मातरतंद्रिता
तर, आई, एकच मदत कर: तू कधीही आळशी होऊ नकोस.
सापि ज्ञात्वा महावीर्यं कुमारं कुक्षिसंभवम्
तिनेही आपल्या पोटी जन्मलेल्या या पराक्रमी मुलाचे सामर्थ्य ओळखले.
अनुज्ञातुं न शक्ताऽहं त्वामुत्तानशयांगज
माझ्या गोंडस बाळा, तुला परवानगी द्यायला मी समर्थ नाही.
सपत्नीवाक्यभल्लीभिर्भिन्ने महति मे हृदि
सहपत्नींच्या तीक्ष्ण शब्दांनी माझ्या हृदयाला खोल जखम झाली आहे.
तानि मन्येऽत्र मार्गेण स्रवंत्यविरतं शिशो
माझ्या बाळा, मला वाटते या वाटेवरून त्या वेदना अखंड वाहत आहेत.
त्वदेकतनया तात त्वदाधारैकजीविता 4.1.19.
माझ्या जीवाचे आधार फक्त तूच आहेस, तुझ्याशिवाय मला दुसरे कोणी नाही.
लब्धोसि कतिभिः कष्टैरिष्टाः संप्रार्थ्य देवताः
अनेक कष्ट सहन करून, देवांची मनोभावे प्रार्थना केल्यावरच तू मला मिळालास.
आनन्दपयसापूर्य कुचावुद्वेलितो भवेत्
माझ्या आनंदाच्या दुधाने माझे स्तन तुझ्यासाठी ओसंडून वाहोत.
सुखंशये सुशयने प्रावृत्य पुलकांबरम्
तू मऊशार गादीवर, आनंदाने अंगावर रोमांच उडवणारे वस्त्र पांघरून गोड झोप घे.