कुंजरा इव सिंहेभ्यो गरुडेभ्य इवोरगाः 4.1.16.
जसं हत्ती सिंहांपासून, आणि साप गरुडापासून पळतात—
वज्रव्यूहमनिर्भेद्यं विविशुर्देत्यदानवाः
तसंच दैत्यांनी अभेद्य वज्रासारख्या व्यूहात प्रवेश केला.
वयं त्वच्छरणं भूत्वा पर्वता इव निश्चलाः
पण आम्ही तुझ्या आश्रयाला राहून पर्वतांसारखे स्थिर उभे राहिलो.
आप्तभावेन च वयं पादौ तव सुखप्रदौ
आम्ही मनापासून तुझ्या सुखदायक पायांशी आलो आहोत.
अभिरक्षाभितो विप्र प्रसन्नः शरणागतान्
हे विद्वान, कृपया शरण आलेल्यांचं रक्षण कर.
पाकं कार्तस्वनं चैव विपाकं पाकहारिणम्
पाक, कर्तस्वन, विपाक आणि पाखहारीन—
प्रमथैर्भीमविक्रांतैः क्रांतं मृत्युप्रमाथिभिः
हे सर्व भीषण व बलवान प्रमथ, मृत्यूवर विजय मिळवणाऱ्यांनी पराभूत केले.
या पीत्वा कणधूमं वै सहस्रं शरदां पुरा
पूर्वी ज्यांनी कणधूम प्यायलं, ते हजार शरद ऋतू जगले.
अथ विद्याफलं तत्ते दैत्यान्संजीवयिष्यतः
आता मी तुला त्या विद्येचं फळ सांगतो, ज्यामुळे तू दैत्यांना पुन्हा जिवंत करू शकशील.
इत्यंधकवचः श्रुत्वा स्थिरधीर्भार्गवोमुनिः
अंधकाची ही वाक्यं ऐकून, स्थिरचित्त भृगुवंशीय ऋषी—
दानवाधिपते सर्वं तथ्यं यद्भाषितं त्वया 4.1.16.
हे दैत्याधिपती, तू जे काही बोललास ते सर्व सत्य आहे.
पीत्वा वर्षसहस्रं वै कणधूमं सुदुःसहम्
कणधूम हे अत्यंत सहन करायला कठीण असूनही, ज्यांनी ते प्यायलं, त्यांनी हजार वर्षं जगलं.
एतया विद्यया सोहं प्रमयैर्मथितान्रणे
या विद्या वापरून मी रणांगणात प्राणघातक शस्त्रांनी घायाळ झालेल्यांना पुन्हा जिवंत केलं.
निर्व्रणान्नीरुजः स्वस्थान्सुप्त्वेव पुनरुत्थितान्
ते जणू काही झोपेतून उठल्यासारखे, कुठलाही जखम किंवा वेदना न होता, पुन्हा पूर्णपणे बरे झाले.
इत्युक्त्वा दानवपतिं विद्यामावर्तयत्कविः
असं सांगून त्या कवीने दानवांच्या अधिपतीला ती विद्या शिकवली.
वेदा इव सदभ्यस्ताः समये वा यथांबुदाः
जसं वेद नेहमी अभ्यासले जातात किंवा योग्य वेळी ढग एकत्र येतात, तशी ती विद्या दिली गेली.
उज्जीवितांस्तु तान्दृष्ट्वा तुहुंडाद्यान्महासुरान्
तहुंड वगैरे मोठे असुर पुन्हा जिवंत झाल्याचं पाहून,
शुक्रेणोजीवितान्दृष्ट्वा दानवांस्तान्गणेश्वराः
शुक्राने दानवांना पुन्हा जिवंत केल्याचं पाहून गणांचे प्रमुख,
आश्चर्यरूपे प्रमथेश्वराणां तस्मिंस्तथा वर्तति युद्धयज्ञे
त्या अद्भुत स्वरूपात, गणाधिपतींच्या मध्ये युद्धयज्ञ चालू असताना,
जयेति चोक्त्वा जय योनिमुग्रमुवाच नंदी कनकावदातम्
कनकासारखा निर्मळ नंदी 'जय' असं म्हणाला आणि विजयाचा मूळ स्रोत असलेल्या उग्राला संबोधलं.
तद्भार्गवेणाद्य कृतं वृथा नः संजीव्य तानाजिमृतान्विपक्षान् 4.1.16.
आज भृगुकुळातील शुक्राने रणांगणात आमचे मारलेले शत्रू पुन्हा जिवंत करून व्यर्थ कृत्य केले नाही.
तुहुंडहुंडादिकजंभजंभविपाकपाकादि महासुरेंद्राः
तहुंड, हुंड, जंभ, जंभ, विपाक, पाक आणि इतर असे मोठे असुराधिपती—
यदि ह्यसौ दैत्यवरान्निरस्तान्संजीवयेदत्र पुनःपुनस्तान्
तो जर पुन्हा पुन्हा येथे पडलेले श्रेष्ठ दैत्य जिवंत करत राहिला,
इत्येवमुक्तः प्रमथेश्वरेण स नंदिना वै प्रमथेश्वरेशः
गणाधिपती नंदीने असं म्हटल्यावर, गणाधिपतींच्या अधिपतीने—
नंदिन्प्रयाहि त्वरितोतिमात्रं द्विजेंद्रवर्यं दितिनंदनानाम्
नंदी, त्वरेने आणि विलंब न करता, द्विजांमध्ये श्रेष्ठ, दितीच्या पुत्रांमध्ये प्रमुख असणाऱ्याजवळ जा.
स एव मुक्तो वृषभध्वजेन ननाद नंदी वृषसिंहनादः
वृषध्वजाने सोडल्यावर नंदीने बैलांमध्ये सिंहासारखा गजर केला.
तं रक्ष्यमाणं दितिजैः समस्तैः पाशासिवृक्षोपलशैलहस्तैः
त्याला सगळ्या दितीपुत्रांनी, दोरी, तलवारी, झाडं, दगड, पर्वत हातात घेऊन, संरक्षण दिलं.
स्रस्तांबरं विच्युतभूषणं च विमुक्तकेशं बलिना गृहीतम्
त्याचे वस्त्र खाली पडले होते, दागिने विखुरले होते, केस मोकळे झाले होते, आणि बलाढ्याने त्याला पकडलं.
दंभोलि शूलासिपरश्वधानामुद्दंडचक्रोपल कंपनानाम्
वज्र, त्रिशूळ, तलवार, कुऱ्हाड, भयंकर फिरणारी चक्र, दगड आणि थरथरणारी शस्त्रं यांचा वर्षाव झाला.
तं भार्गवं प्राप्य गणाधिराजो मुखाग्निना शस्त्रशतानि दग्ध्वा
गणाधिपती भृगुकुळातील शुक्राजवळ पोहोचला आणि तोंडातील अग्निने शेकडो शस्त्रं जाळून टाकली.