शंभो शिवशिवाकांत शांतश्री कंठशूलभृत्
शंभो, शिवाच्या प्रिय, शांत आणि तेजस्वी, गळ्यात त्रिशूळ धारण करणाऱ्या प्रभो,
पिनाकपाणे गिरिश शितिकंठ सदाशिव
पिनाकधारी, पर्वतराज, निळ्या गळ्याचा आणि सदा मंगल असलेल्या प्रभो,
स्तुतिकर्तुं न जानामि स्तुतिप्रिय महेश्वर 4.1.15.
माझ्या स्तुतीची योग्य पद्धत मला माहीत नाही, स्तुतीप्रिय महेश्वरा.
अयमेव वरो नाथ प्रसन्नोसि यदीश्वर
हे नाथा, हे ईश्वर, तू प्रसन्न आहेस, हेच माझ्यासाठी मोठं वरदान आहे.
ततः प्राह महेशानस्तत्स्तुत्या परितोषितः
त्या स्तुतीने संतुष्ट झाल्यावर महेशानाने असे सांगितले.
नक्षत्रलोकादुपरि तव लोको भविष्यति
तुझा लोक नक्षत्रांच्या लोकांपेक्षा वर असणार आहे.
त्वयेदं स्थापितं लिंगं सर्वेषां बुद्धिदायकम्
तू स्थापलेलं हे लिंग सर्वांना बुद्धी देणारं आहे.
इत्युक्त्वा भगवाञ्छंभुस्तत्रैवांतरधीयत
हे सांगून भगवंत शंभू तिथेच अदृश्य झाला.
गणावूचतुः काश्यां बुधेश्वरसमर्चनलब्धबुद्धिः संसारसिंधुमधिगम्य नरो ह्यगाधम्
गणांनी सांगितले: काशीमध्ये जो मनुष्य बुधेश्वराची पूजा करून ज्ञान प्राप्त करतो, तो कितीही पतित असला तरी संसारसागर पार करतो.
चंद्रेश्वरात्पूर्वभागे दृष्ट्वा लिंगं बुधेश्वरम्
चंद्रेश्वराच्या पूर्वेला, बुधेश्वर लिंग पाहताना—
गणौ यावत्कथामित्थं चक्राते बुधलोकगाम्
गणांनी अशी कथा सांगत सांगत बुधाच्या लोकात गेले.
शिवशर्मन्महाबुद्धे शुक्रलोकोयमद्भुतः
शिवशर्मन, मोठ्या बुद्धीमान, हा शुक्राचा अद्भुत लोक आहे.
पीत्वा वर्षसहस्रं वै कणधूमं सुदुःसहम्
इथे हजार वर्षे जाळलेल्या धान्याचा कडवट धूर प्यावा लागतो.
इमां विद्यां न जानाति देवाचार्योति दुप्कराम्
तो देवांचा गुरु असूनही ही विद्या जाणत नाही, म्हणून दुर्दैवी आहे.
शिवशर्मोवाच कोसौ शुक्र इति ख्यातो यस्यायं लोक उत्तमः
शिवशर्म म्हणाले: हा शुक्र कोण आहे, ज्याचं नाव इतकं प्रसिद्ध आहे आणि ज्याच्यासाठी हा जग सर्वोच्च मानलं जातं?
आचक्षाथामिदं देवौ यदि प्रीतिर्मयि प्रभू
देवतांनो, जर तुम्ही माझ्यावर प्रसन्न असाल तर कृपया मला हे सांगा.
यां श्रुत्वा चापमृत्युभ्यो हीयंते श्रद्धयायुताः
जे ऐकल्यावर श्रद्धा असलेले लोक अकाली मृत्यूपासून वाचतात, ते मला सांगा.
आजौ प्रवर्तमानायामंधकांधकवैरिणोः
अंधक आणि अंधकाचा शत्रू यांच्यात युद्ध सुरू असताना,
अपसृत्य ततो युद्धादंधकः शुक्रसंनिधिम्
तेव्हा अंधकाने त्या युद्धातून मागे हटून शुक्राजवळ गेला.
भगवंस्त्वामुपाश्रित्य वयं देवांश्च सानुगान्
भगवंता, आम्ही आणि देवगण त्यांच्या अनुयायांसह तुझ्या आश्रयाला आलो आहोत—
कुंजरा इव सिंहेभ्यो गरुडेभ्य इवोरगाः 4.1.16.
जसं हत्ती सिंहांपासून, आणि साप गरुडापासून पळतात—
वज्रव्यूहमनिर्भेद्यं विविशुर्देत्यदानवाः
तसंच दैत्यांनी अभेद्य वज्रासारख्या व्यूहात प्रवेश केला.
वयं त्वच्छरणं भूत्वा पर्वता इव निश्चलाः
पण आम्ही तुझ्या आश्रयाला राहून पर्वतांसारखे स्थिर उभे राहिलो.
आप्तभावेन च वयं पादौ तव सुखप्रदौ
आम्ही मनापासून तुझ्या सुखदायक पायांशी आलो आहोत.
अभिरक्षाभितो विप्र प्रसन्नः शरणागतान्
हे विद्वान, कृपया शरण आलेल्यांचं रक्षण कर.
पाकं कार्तस्वनं चैव विपाकं पाकहारिणम्
पाक, कर्तस्वन, विपाक आणि पाखहारीन—
प्रमथैर्भीमविक्रांतैः क्रांतं मृत्युप्रमाथिभिः
हे सर्व भीषण व बलवान प्रमथ, मृत्यूवर विजय मिळवणाऱ्यांनी पराभूत केले.
या पीत्वा कणधूमं वै सहस्रं शरदां पुरा
पूर्वी ज्यांनी कणधूम प्यायलं, ते हजार शरद ऋतू जगले.
अथ विद्याफलं तत्ते दैत्यान्संजीवयिष्यतः
आता मी तुला त्या विद्येचं फळ सांगतो, ज्यामुळे तू दैत्यांना पुन्हा जिवंत करू शकशील.
इत्यंधकवचः श्रुत्वा स्थिरधीर्भार्गवोमुनिः
अंधकाची ही वाक्यं ऐकून, स्थिरचित्त भृगुवंशीय ऋषी—