भवतोपि महादेव भवतापहरो हि यः
महादेव, तुम्ही दुःख दूर करणारे आहात.
लिंगं संस्थाप्य सुमहन्नक्षत्रेश्वर संज्ञितम् ।। वारणायास्तटे रम्ये संगमेश्वरसन्निधौ
वरणा नदीच्या सुंदर तीरावर, संगमेश्वराच्या सान्निध्यात, नक्षत्रेश्वर नावाचे एक मोठे लिंग स्थापले.
दिव्यं वर्ष सहस्रं तु पुरुषायितसंज्ञितम् 4.1.15.
दिव्य हजार वर्षे, ते पुरुषायित या नावाने ओळखले गेले.
ततस्तुष्टो हि विश्वेशो व्यतरद्वरमुत्तमम्
मग, जेव्हा विश्वेश्वर संतुष्ट झाला, तेव्हा त्याने श्रेष्ठ वर दिला.
श्री विश्वेश्वर उवाच न क्षांतं हि तपोत्युग्रमेतदन्याभिरीदृशम्
श्री विश्वेश्वर म्हणाले: इतके कठोर तप इतर कुणीही केलेले नाही.
पुरुषायितसंज्ञेन तप्तं यत्तपसाधुना
पुरुषायित नावाच्या पवित्र तपामुळे—
ज्योतिश्चक्रे समस्तेऽस्मिन्नग्रगण्या भविष्यथ
या सर्व तेजस्वी लोकांत, तुम्ही सर्वांत श्रेष्ठ व्हाल.
ओषधीनां सुधायाश्च ब्राह्मणानां च यः पतिः
जो औषधी, अमृत आणि ब्राह्मणांचा स्वामी आहे—
भवतीनामिदं लिंगं नक्षत्रेश्वर संज्ञितम्
तुमचे हे लिंग नक्षत्रेश्वर या नावाने ओळखले जाईल.
उपरिष्टान्मृगांकस्य लोको वस्तु भविष्यति
मृगांकाच्या लोकापेक्षा वर, तुमच्यासाठी एक स्वतंत्र लोक असेल.
नक्षत्रपूजका ये च नक्षत्रव्रतचारिणः
जे लोक नक्षत्रांची पूजा करतात आणि जे नक्षत्रांशी संबंधित व्रत पाळतात,
नक्षत्रग्रहराशीनां बाधास्तेषां कदाचन
त्यांना नक्षत्र, ग्रह किंवा राशी यांच्याकडून कधीच त्रास होत नाही.
अगस्त्य उवाच अतिथित्वमवाप नेत्रयोर्बुधलोकः शिवशर्मणस्त्वथ 4.1.15.
अगस्त्य म्हणाले : शिवशर्माचा पुत्र बुधलोक हा नेत्रयोर यांच्या घरी पाहुणा म्हणून आला.
शिवशर्मोवाच कस्य लोकोयमतुलो ब्रूतं श्रीभगवद्गणौ
शिवशर्म म्हणाले : हे भगवंत गणाधिपती, हा अद्वितीय लोक कोणाचा आहे ते सांगा.
स्वर्गमार्गविनोदाय तापत्रयविनाशिनीम्
स्वर्गमार्गाचा आनंद आणि त्रिविध दुःखांचा नाश यासाठी—
योसौ पूर्वं महाकांतिरावाभ्यां परिवर्णितः
जो पूर्वी आम्ही दोघांनीही मोठ्या तेजाचा म्हणून वर्णन केला—
दक्षिणा राजसूयस्य येन त्रिभुवनं कृता
ज्याने राजसूय यज्ञाची दक्षिणा म्हणून तीनही लोक निर्माण केली—
अत्रिनेत्रसमुद्भूतः पौत्रो वै द्रुहिणस्य यः
जो अत्रीच्या नेत्रातून जन्मलेला आणि ब्रह्माचा नातू आहे—
निर्मलानां कलानां च शेवधिर्यश्च गीयते
जो निर्मळ किरणांचा खजिना म्हणून गातात—
मुदंकुमुदिनीनांयस्तनोति जगता सह
जो कमळांना आणि जगालाही आनंद देतो—
किमन्यैर्गुणसंभारैरतोपि न समं विधोः
इतर गुणसंपत्तीची काय गरज? कारण तरीही सोमासारखा कोणीच नाही.
बृहस्पतेस्स वै भार्यामैश्वर्यमदमोहितः
स्वतःच्या ऐश्वर्याचा गर्व झाल्याने त्याने बृहस्पतीची पत्नी घेतली—
जहार तरसा तारां रूपवान्रूपशालिनीम् 4.1.15.
त्याने रूपवान आणि सुंदर अशी तारा जबरदस्तीने पळवली.
नायं कलानिधेर्दोषो द्विजराजस्य तस्य वै
किरणांच्या खजिन्याचा जो ब्राह्मणांचा राजा आहे, त्याचा यात काही दोष नाही.
ध्वांतमेतदभितः प्रसारियत्तच्छमाय विधिनाविनिर्मितम्
हे सर्वत्र पसरलेले अंधार त्याच्या शांततेसाठी विधीने निर्माण केले.
आधिपत्यमदमोहितं हितं शंसितं स्पृशति नो हरेर्हितम्
अधिपत्याचा गर्व झाल्याने सांगितलेले कल्याण, हरिच्या कल्याणाला कधीच स्पर्श करत नाही.
धिग्धिगेतदधिकर्द्धि चेष्टितं चंक्रमेक्षणविलक्षितं यतः
अति प्रयत्न आणि चुकीच्या वागणुकीवर धिक्कार असो, कारण हे मार्गभ्रष्ट पावलांनी ओळखले जाते.
कः कामेन न निर्जितस्त्रिजगतां पुष्पायुधेनाप्यहो कः क्रोधस्यवशंगतो ननच को लोभेन संमोहितः
या तिन्ही लोकांत, पुष्पबाणधारीने कामाने कोण जिंकला नाही? अहो, कोण रागाच्या अधीन होत नाही आणि कोण लोभाने भ्रमित होत नाही?
आधिपत्यकमलातिचंचला प्राप्यतां च यदिहार्जितं किल
राजसत्ता ही कमळासारखी चंचल असते; इथे खरी मेहनत करून जे मिळवले जाते, तेव्हाच ती मिळते.
न यदांगिरसे तारां स व्यसर्जयदुल्बणः
जेव्हा उल्बणाने अंगिरसाला तारा दिली नाही,